KWALIFIKACJA EKA4 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 31.
Przedstawione na schemacie księgowanie dotyczy kompensaty niedoboru z nadwyżką. Wskaż wartość nierozliczonego niedoboru i konto na którym należy go zaksięgować, wiedząc, że pracownik zgodził się na jego pokrycie.
Ilustracja przedstawia schemat księgowania dotyczący kompensaty niedoboru z nadwyżką, co jest częścią egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeżeli po kompensacie nadwyżki z niedoborem pozostaje nierozliczona część niedoboru, a pracownik zgadza się ją pokryć, to jednostka ujmuje należność wobec pracownika na koncie rozrachunkowym. Dlatego kwotę pozostałego niedoboru ujmuje się jako rozrachunek z pracownikiem, a nie jako koszt.

Pełne wyjaśnienie:

Kompensata niedoboru z nadwyżką oznacza, że część różnic inwentaryzacyjnych "znosi się" wzajemnie, a do dalszego rozliczenia pozostaje tylko saldo: albo nierozliczony niedobór, albo nierozliczona nadwyżka. W tym zadaniu kluczowe są dwa elementy: wynik po kompensacie (ile pozostaje niedoboru) oraz sposób rozliczenia tej pozostałej kwoty.

Warunek "pracownik zgodził się na jego pokrycie" zmienia kwalifikację księgową. Taka sytuacja nie oznacza, że jednostka ponosi koszt z tytułu niedoboru. Z perspektywy ewidencji księgowej powstaje należność od pracownika (jednostka ma prawo żądać zapłaty/zwrotu lub dokonać potrącenia), czyli typowy rozrachunek.

Dlatego poprawne jest ujęcie "Niedobór w kwocie 1 400 zł zostanie zaksięgowany na koncie Pozostałe rozrachunki z pracownikami": kwota 1 400 zł jest wynikiem kompensaty pokazanej na schemacie, a konto rozrachunkowe odzwierciedla fakt, że jednostka oczekuje pokrycia niedoboru przez pracownika.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Odpowiedzi z kontem "Koszty finansowe" są nieadekwatne, bo koszty finansowe dotyczą m.in. kosztów związanych z finansowaniem lub operacjami finansowymi. Niedobór rozliczany z pracownikiem nie jest kosztem finansowym, tylko należnością (rozrachunkiem) do odzyskania.
  • Warianty z kwotą "6 600 zł" wskazują na nieuwzględnienie kompensaty (albo błędny odczyt schematu). Pytanie wymaga podania nierozliczonego niedoboru po skompensowaniu z nadwyżką, czyli wartości już "po zderzeniu" obu różnic.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze ustal saldo po kompensacie (co zostaje po odjęciu nadwyżki od niedoboru lub odwrotnie), a dopiero potem dobieraj konto. Jeżeli niedobór ma zostać pokryty przez pracownika, szukaj kont rozrachunkowych z pracownikami, a nie kont kosztowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kompensata to wzajemne "zredukowanie" części niedoborów i nadwyżek, tak aby do rozliczenia pozostało saldo końcowe. W praktyce ustala się, jaka kwota niedoboru została pokryta nadwyżką (lub odwrotnie), a księguje się już tylko nierozliczoną część.
Nierozliczony niedobór to różnica między niedoborem a nadwyżką, jeżeli niedobór jest większy. Najpierw porównaj wartości, potem oblicz saldo (pozostałość) i dopiero tę kwotę traktuj jako "nierozliczoną" do dalszego ujęcia księgowego.
Bo jednostka nie ponosi ostatecznie ciężaru ekonomicznego niedoboru. Powstaje należność wobec pracownika (obowiązek zwrotu/potrącenie), więc właściwe są rozrachunki. Konto kosztowe byłoby zasadne, gdy niedobór nie byłby odzyskiwany od osoby odpowiedzialnej.
Najczęściej używa się kont z grupy rozrachunków z pracownikami, np. "pozostałe rozrachunki z pracownikami", jeśli plan kont tak to przewiduje. Sens jest stały: ma to być konto należności/rozrachunków, a nie konto kosztów działalności czy kosztów finansowych.
Nie. Jeżeli niedobór jest niezawiniony lub nie ma możliwości jego odzyskania, może obciążać wynik jako koszt/strata. Jeżeli jednak istnieje osoba odpowiedzialna i ma on zostać pokryty (np. przez pracownika), wówczas tworzy się należność i rozlicza ją na kontach rozrachunkowych.
Koszty finansowe dotyczą zdarzeń stricte finansowych (np. odsetki, różnice kursowe, prowizje). W zadaniach inwentaryzacyjnych same niedobory i nadwyżki co do zasady nie są kosztami finansowymi, więc pojawienie się takiego konta bywa typowym "haczykiem" w odpowiedziach.
Najczęstsze błędy to: nieuwzględnienie kompensaty (wybranie kwoty "przed" kompensatą), pominięcie warunku o pokryciu przez pracownika oraz automatyczne przypisanie niedoboru do kosztów. Pomaga schemat: saldo po kompensacie → kto pokrywa → dobór konta.
Tak, bo wpływa na to, czy niedobór jest kosztem jednostki, czy należnością do odzyskania. Przy pokryciu przez pracownika księgowanie powinno odzwierciedlać rozrachunek (należność) wobec pracownika. Bez pokrycia częściej ujmuje się skutek w wyniku finansowym.
Konta rozrachunkowe dotyczą należności i zobowiązań (kto jest dłużnikiem/wierzycielem), a kosztowe pokazują zużycie zasobów lub straty obciążające wynik. Jeśli w treści pojawia się informacja o zwrocie, potrąceniu albo pokryciu przez pracownika, to zwykle wskazówka na rozrachunki.
Ćwicz na schematach dekretacji: najpierw oblicz saldo po kompensacie, potem wybierz konto zależnie od odpowiedzialności (pracownik/kontrahent/jednostka). Ucz się też typowych nazw kont w planie kont i tego, które konta są "wynikowe" (koszty), a które "bilansowe" (rozrachunki).
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Jeżeli po kompensacie nadwyżki z niedoborem pozostaje nierozliczona część niedoboru, a pracownik zgadza się ją pokryć, to jednostka ujmuje należność wobec pracownika na koncie rozrachunkowym."

Materiały:

  • Podręcznik do rachunkowości finansowej: rozdziały o inwentaryzacji i rozliczaniu różnic
  • Materiały dydaktyczne do planu kont: zasady funkcjonowania kont rozrachunkowych z pracownikami
  • Zbiory zadań egzaminacyjnych dla technika rachunkowości z działu inwentaryzacja

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego