Ketoza (acetonemia) to choroba metaboliczna krów mlecznych, szczególnie wysokomlecznych, występująca typowo w pierwszych tygodniach po wycieleniu. Jej mechanizm wiąże się z ujemnym bilansem energetycznym: zapotrzebowanie na energię i glukozę do produkcji mleka przewyższa podaż z dawki. Organizm mobilizuje tłuszcz, a w wyniku niepełnego utleniania powstają ciała ketonowe (m.in. aceton), które mogą być wykrywane we krwi, moczu i mleku.
W praktyce rozpoznanie wstępne opiera się na objawach klinicznych. Zestaw: spadek apetytu, gwałtowny spadek mleczności, suchy i twardy kał (zaparcia) oraz wyraźna woń acetonu jest bardzo charakterystyczny dla ketozy. Woń acetonu jest szczególnie ważna w różnicowaniu, bo wskazuje na obecność ketonów i nie jest typowa dla prostych zaburzeń trawienia czy stanów zapalnych wymienia.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?
- Kwasica żwacza jest związana zwykle z nadmiarem łatwo fermentujących węglowodanów i zaburzeniem środowiska żwacza. Częściej obserwuje się biegunkę, pogorszenie stanu ogólnego, ale nie charakterystyczną woń acetonu. Suchy, twardy kał jest tu nietypowy.
- Mastitis (zapalenie wymienia) daje objawy miejscowe: bolesność, obrzęk i ocieplenie ćwiartki, zmieniony wygląd mleka, czasem gorączkę. Sam spadek mleczności może wystąpić, ale bez objawu acetonu i bez typowego obrazu kału.
- Biegunka oznacza oddawanie płynnego kału, czyli sytuację przeciwną do opisanych zaparć i twardego kału; nie tłumaczy też woni acetonu.
W gospodarstwie, gdy pojawia się podejrzenie ketozy, sensowne jest potwierdzenie testem na ciała ketonowe (np. w mleku lub moczu) i szybka reakcja żywieniowo-weterynaryjna, bo nieleczona ketoza obniża produkcję oraz sprzyja innym problemom okołoporodowym.
