KWALIFIKACJA SPL1 + SPL4 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 29.
Przedstawione w tabeli stawki taryfowe mają charakter
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi liczbowymi dotyczącymi opłat w zależności od odległości i strefy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Taryfa jest degresywna, gdy wraz ze wzrostem odległości spada cena jednostkowa (zł/km). W tabeli cena całkowita rośnie o stałe 30 zł, ale po przeliczeniu na 1 km średni koszt maleje (np. 190 zł/km dla 1 km i 62 zł/km dla 5 km).

Pełne wyjaśnienie:

W klasyfikacji taryf transportowych kluczowe jest to, jak zachowuje się cena/koszt jednostkowy, np. w zł na 1 km, gdy rośnie odległość lub wolumen usługi.

  • Taryfa degresywna oznacza, że średnia cena jednostkowa maleje przy większej liczbie jednostek (tu: km). Dzieje się tak zwykle wtedy, gdy w cenie jest istotny składnik stały (opłata bazowa), który "rozpływa się" na większą liczbę kilometrów.
  • Taryfa progresywna to sytuacja odwrotna: cena jednostkowa rośnie wraz z odległością (np. gdy każdy kolejny km jest relatywnie droższy).
  • Taryfa proporcjonalna oznacza stałą cenę jednostkową (zł/km) niezależnie od odległości; cena całkowita rośnie wtedy proporcjonalnie do km.
  • Taryfa stała to jedna, niezmienna cena całkowita niezależnie od odległości (w praktyce rzadko spotykana dla wielu km).

W analizowanej tabeli wartości w zł rosną wraz z km, a w strefie 1 przyrost kwoty jest stały. To jednak nie przesądza o charakterze taryfy. Aby ocenić charakter, trzeba policzyć zł/km. Przykładowo: dla 1 km koszt jednostkowy jest bardzo wysoki, a dla 5 km znacząco niższy, bo opłata bazowa rozkłada się na 5 km. To jest typowy mechanizm degresji.

Dlatego odpowiedź "degresywny" jest poprawna. Odpowiedź "progresywny" odpada, bo średnia cena nie rośnie. Odpowiedź "proporcjonalny" odpada, bo zł/km nie jest stałe. Odpowiedź "stały" również jest błędna, ponieważ cena całkowita zależy od liczby kilometrów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Taryfa degresywna to taka, w której cena jednostkowa (np. zł/km) maleje wraz ze wzrostem odległości lub wolumenu. Zwykle wynika to z obecności opłaty stałej (bazowej) oraz części zmiennej, przez co przy większej liczbie km opłata stała rozkłada się na więcej jednostek.
Nie wystarczy patrzeć, że cena całkowita rośnie. Trzeba policzyć cenę jednostkową, np. dzieląc kwotę z tabeli przez liczbę km. Jeśli zł/km spada wraz z kolejnymi wierszami (większa odległość), to charakter jest degresywny. Gdy zł/km rośnie, jest progresywny.
Stały przyrost oznacza tylko, że cena całkowita rośnie liniowo o tę samą kwotę na kolejny km. Taryfa stała to natomiast jedna cena całkowita niezależna od odległości. Gdy dodajesz kolejne km, kwota w zł zmienia się, więc taryfa nie jest stała, nawet jeśli przyrost jest równy.
Taryfa proporcjonalna oznacza stałą stawkę jednostkową, np. zawsze 50 zł/km niezależnie od tego, czy jedziesz 1 km czy 10 km. Wtedy cena całkowita jest wprost proporcjonalna do odległości. W tabeli rozpoznasz to po tym, że iloraz (zł/km) jest taki sam dla kolejnych odległości.
Różnica dotyczy kierunku zmian ceny jednostkowej. W taryfie degresywnej zł/km spada przy większej odległości lub wolumenie, a w taryfie progresywnej zł/km rośnie. Obie mogą mieć rosnącą cenę całkowitą, dlatego zawsze warto przeliczać na jednostkę.
Cena jednostkowa to najczęściej zł/km. Liczysz ją prosto: cena całkowita z tabeli dzielona przez liczbę kilometrów. Przykład: 310 zł dla 5 km daje 310/5 = 62 zł/km. Takie przeliczenie pozwala sklasyfikować taryfę jako degresywną, proporcjonalną lub progresywną.
Taryfy degresywne są częste, gdy przewoźnik ma istotne koszty stałe na zlecenie (np. podstawienie pojazdu, dokumenty, załadunek), a do tego koszty zmienne przejazdu. Przy dłuższej trasie koszt stały rozkłada się na więcej km, więc średnio 1 km "tanieje".
Nie. W transporcie cena całkowita prawie zawsze rośnie z odległością, bo rosną koszty zmienne. O progresji decyduje to, czy rośnie cena jednostkowa (zł/km). Jeśli cena całkowita rośnie, ale zł/km spada, to nadal jest to taryfa degresywna.
Najczęstsze błędy to: patrzenie tylko na kwoty w zł bez przeliczenia na zł/km, utożsamianie stałego przyrostu z taryfą stałą oraz mylenie progresji z tym, że "kwota rośnie". Na egzaminie warto wykonać szybkie porównanie zł/km dla 1 km i dla największej odległości.
Wybierz dwa wiersze: dla najmniejszej i największej odległości. Policz zł/km w obu przypadkach. Jeśli wynik spada, wybierasz degresywny; jeśli jest taki sam, proporcjonalny; jeśli rośnie, progresywny. Ta metoda jest szybka i ogranicza ryzyko intuicyjnej pomyłki.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Taryfa jest degresywna, gdy wraz ze wzrostem odległości spada cena jednostkowa (zł/km)."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszt_sta%C5%82y - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszt_zmienny - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Korzy%C5%9Bci_skali - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ekonomiki transportu (rozdziały o taryfach i kosztach)
  • Materiały dydaktyczne z rachunku kosztów: koszty stałe, zmienne, średnie
  • Zadania ćwiczeniowe: przeliczanie tabel taryfowych na zł/km i klasyfikacja taryf

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego