KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 25.
Przedstawiony na ilustracji element jest stosowany do
Ilustracja przedstawia metalowy element w kształcie stożka z cylindryczną podstawą, prawdopodobnie narzędzie lub część
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Element na ilustracji to kieł tokarski (chwyt stożkowy Morse'a do osadzenia w koniku oraz stożkowa końcówka robocza). Służy do osiowego podparcia przedmiotu obrabianego podczas toczenia, aby ograniczyć ugięcie, drgania i bicie długich elementów. Nie jest to punktak, bo brak główki do uderzania i radełkowania.

Pełne wyjaśnienie:

Ilustracja przedstawia kieł tokarski stały (nieobrotowy), czyli standardowe oprzyrządowanie tokarki montowane w koniku. Rozpoznaje się go po chwycie stożkowym (typowo stożek Morse'a) przeznaczonym do osadzenia w tulei konika oraz po stożkowej końcówce roboczej. Gładka powierzchnia i brak główki do uderzania wskazują, że jest to element maszynowy, a nie narzędzie ręczne.

Poprawna odpowiedź: "podparcia elementów toczonych." Kieł zapewnia podparcie osiowe obrabianego przedmiotu, co jest szczególnie ważne przy długich wałkach, gdzie siła skrawania może powodować ugięcie. Zastosowanie kła pomaga zachować osiowość, zmniejszyć drgania i poprawić jakość powierzchni. Przy kłach stałych zwykle wymagane jest przygotowanie nawiercenia centrującego (stożek 60°) oraz smarowanie punktu styku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "punktowania środków otworów." To opis funkcji punktaka (narzędzia ręcznego). Punktak ma zwykle część do trzymania w dłoni (często radełkowaną) i główkę przystosowaną do uderzeń młotkiem. Kieł tokarski nie służy do wykonywania wgnieceń uderzeniowych.
  • "usuwania wierteł z uchwytów." Do tego stosuje się wybijaki/klin do uchwytów stożkowych lub odpowiednie przyrządy demontażowe. Kieł nie ma geometrii ani funkcji pozwalającej bezpiecznie "wybijać" wiertła z uchwytu.
  • "mocowania płyt stalowych." Mocowanie płyt realizuje się imadłami, dociskami, śrubami, zaciskami lub uchwytami specjalnymi. Kieł tokarski nie jest elementem mocującym tego typu detale.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz element z chwytem stożkowym do gniazda maszyny i szpicem, myśl o oprzyrządowaniu tokarki (kieł). Jeśli narzędzie ma główkę do uderzeń i jest przystosowane do trzymania w dłoni, częściej będzie to punktak.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kieł tokarski to oprzyrządowanie tokarki montowane w koniku, zwykle na chwycie stożkowym. Służy do osiowego podparcia przedmiotu obrabianego podczas toczenia, aby zmniejszyć ugięcie, drgania i bicie, szczególnie przy długich wałkach.
Najczęściej widać chwyt stożkowy (do osadzenia w maszynie) oraz stożkową końcówkę roboczą. Kieł stały jest zwykle jednolity, bez łożysk i elementów ruchomych, ma gładki chwyt i nie ma główki do uderzania młotkiem.
Długi wałek może się uginać pod wpływem sił skrawania. Kieł zapewnia podparcie osiowe, dzięki czemu ogranicza ugięcie i wibracje, poprawia osiowość i stabilność obróbki oraz pomaga uzyskać lepszą dokładność i chropowatość powierzchni.
Punktak to narzędzie ręczne do wykonywania wgłębień uderzeniowych przed wierceniem; zwykle ma część do chwytu (często radełkowaną) i główkę do uderzeń. Kieł tokarski to element montowany w koniku, ma chwyt stożkowy i służy do podparcia detalu w czasie toczenia.
Nawiercenie centrujące wykonuje się wtedy, gdy detal ma być podparty kłem (np. toczenie między kłami). Zapewnia ono miejsce styku dla stożkowej końcówki kła, stabilizuje oś obrotu i zmniejsza ryzyko ześlizgnięcia się kła podczas pracy.
Tak. Kieł stały nie obraca się razem z detalem, więc w miejscu styku występuje tarcie. Smarowanie (odpowiednim środkiem) ogranicza nagrzewanie i zużycie, zmniejsza ryzyko przypalenia powierzchni oraz poprawia trwałość zarówno kła, jak i nawiercenia w detalu.
Zbyt duży docisk może powodować przegrzewanie w punkcie styku, przyspieszone zużycie nawiercenia centrującego, a nawet odkształcenie cienkich lub długich elementów. W praktyce docisk dobiera się tak, by zapewnić stabilność bez nadmiernego tarcia i grzania.
Toczenie między kłami stosuje się m.in. przy obróbce wałów, osi, wrzecion i innych elementów o znacznej długości. Podparcie kłem ułatwia utrzymanie osiowości i ogranicza drgania, co jest ważne przy toczeniu wzdłużnym, gwintowaniu oraz wykańczaniu powierzchni.
Nie. Do wyjmowania narzędzi z opraw/uchwytów stożkowych stosuje się zwykle kliny wybijające lub wybijaki o innej geometrii, przystosowane do pracy w szczelinie uchwytu. Kieł ma funkcję podparcia i nie jest narzędziem demontażowym do wierteł.
Warto analizować sposób mocowania (chwyt stożkowy do maszyny vs chwyt do dłoni), obecność główki do uderzeń, a także przeznaczenie w procesie (podparcie w toczeniu vs przygotowanie pod wiercenie). To ogranicza pomyłki między kłem a punktakiem.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Element na ilustracji to kieł tokarski (chwyt stożkowy Morse'a do osadzenia w koniku oraz stożkowa końcówka robocza)."

Źródła:

  • Wikipedia (EN): "Lathe center" (zastosowanie kłów tokarskich i toczenie między kłami) https://en.wikipedia.org/wiki/Lathe_center - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): "Stożek Morse’a" (informacje o stożkach Morse'a i zastosowaniach w mocowaniach) https://pl.wikipedia.org/wiki/Sto%C5%BCek_Morse%E2%80%99a - dostęp 2026-03-01
  • Sandvik Coromant: "Turning between centers" (opis toczenia między kłami i roli podparcia) https://www.sandvik.coromant.com/en-gb/knowledge/turning/turning-between-centers - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki do obróbki skrawaniem: toczenie i oprzyrządowanie tokarek
  • Instrukcje/DTR tokarek: opis konika, tulei i osprzętu
  • Katalogi narzędzi i osprzętu tokarskiego (kły stałe i obrotowe, stożki Morse'a)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego