KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 6.
Przedstawiony na ilustracji mechanizm przyczepy rolniczej jest przeznaczony do
Ilustracja przedstawia mechanizm związany z układem hamulcowym przyczepy rolniczej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mechanizm hamulca bębnowego w przyczepie rolniczej działa jako element wykonawczy: po uruchomieniu rozpiera (wypycha) szczęki na zewnątrz, aby ich okładziny zostały dociśnięte do wewnętrznej powierzchni bębna. To właśnie tarcie szczęk o bęben wytwarza moment hamujący koło.

Pełne wyjaśnienie:

W przyczepach rolniczych często stosuje się hamulce bębnowe. Ich zasada działania jest stała niezależnie od szczegółów konstrukcyjnych: wewnątrz bębna znajdują się szczęki hamulcowe z okładzinami ciernymi, które podczas hamowania są dociskane do bębna. Docisk powoduje powstanie tarcia, a tarcie wytwarza moment hamujący obrót koła.

Mechanizm pokazany na ilustracji (w typowych rozwiązaniach nazywany rozpieraczem lub mechanizmem rozpierającym) pełni funkcję wykonawczą: zamienia ruch/siłę doprowadzoną z układu uruchamiającego hamulec na rozparcie szczęk. W efekcie szczęki przesuwają się promieniowo na zewnątrz i ich okładziny przylegają do bębna. Dlatego odpowiedź "dociskania szczęk hamulcowych do bębnów" opisuje sedno działania tego mechanizmu.

  • Odpowiedź "regulacji siły hamowania" jest typową pułapką: siła hamowania zależy głównie od nacisku szczęk na bęben (wynikającego z układu uruchamiającego) oraz stanu okładzin, a nie od samego elementu rozpierającego jako funkcji konstrukcyjnej.
  • Odpowiedź "regulacji skoku jałowego dźwigni rozpieraczy" dotyczy czynności obsługowej (ustawienia luzu), która może występować w układzie, ale nie jest podstawowym przeznaczeniem mechanizmu wykonującego hamowanie podczas pracy.
  • Odpowiedź "ustawiania odstępu między wałkami rozpieraczy" jest zbyt szczegółowa i odnosi się do ewentualnych nastaw/położeń części, a nie do głównej funkcji hamulca w czasie działania, czyli wytworzenia docisku szczęk do bębna.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: hamulec bębnowy hamuje wtedy, gdy szczęki dotkną bębna. Element, który powoduje ten kontakt, ma funkcję docisku/rozpierania, a nie "regulacji" jako głównego celu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Hamulec bębnowy to układ, w którym szczęki z okładzinami są dociskane do wewnętrznej powierzchni bębna obracającego się z kołem. Tarcie szczęk o bęben wytwarza moment hamujący, zmniejszając prędkość koła przyczepy.
Rozpieracz zamienia ruch/siłę z dźwigni lub cięgna na rozsunięcie szczęk na zewnątrz. Dzięki temu okładziny cierne szczęk dotykają bębna i powstaje tarcie. To mechanizm wykonujący hamowanie, a nie tylko element nastawczy.
W hamulcu bębnowym skuteczne hamowanie pojawia się dopiero wtedy, gdy szczęki zostaną dociśnięte do bębna. Mechanizm widoczny w takich zadaniach zwykle właśnie rozpiera szczęki, czyli tworzy docisk potrzebny do tarcia i zatrzymania koła.
Nie. Skok jałowy i luz w układzie to kwestie obsługowe (ustawienia), które mają zapewnić szybkie zadziałanie i brak ocierania. Działanie hamulca podczas jazdy polega na wytworzeniu docisku szczęk do bębna, czyli na pracy elementu wykonawczego.
Najczęściej są to: bęben, szczęki hamulcowe z okładzinami, rozpieracz (mechanizm rozpychający szczęki) oraz sprężyny powrotne. Dodatkowo występują dźwignie/cięgna doprowadzające ruch do rozpieracza.
Element wykonawczy jest zwykle połączony bezpośrednio ze szczękami i powoduje ich ruch (rozpieranie/docisk). Element regulacyjny najczęściej służy do ustawiania luzu i ma funkcję nastawy, ale nie jest konieczny do zrozumienia, że hamowanie zachodzi przez tarcie szczęk o bęben.
Typowe objawy to: słabe hamowanie, nierównomierne hamowanie kół, konieczność dużego skoku dźwigni/cięgna, a czasem przegrzewanie jednego koła. Przyczyną bywa zapieczenie mechanizmu, zużycie elementów lub nieprawidłowy montaż.
Regulację wykonuje się po wymianie szczęk/okładzin, po naprawie mechanizmu, a także okresowo w ramach obsługi, gdy pojawia się zwiększony skok uruchamiania lub spadek skuteczności hamowania. Celem jest utrzymanie właściwego luzu i równomiernej pracy.
Najczęstsze błędy to wybór odpowiedzi z hasłem "regulacja", bo brzmi fachowo, oraz pomijanie zasady: hamuje tarcie szczęk o bęben. Pomaga myślenie funkcją: co musi się stać, aby koło zwolniło? Musi pojawić się docisk.
Ćwicz na przekrojach i schematach: nazywaj części (bęben, szczęki, rozpieracz, sprężyny) i opisuj ich funkcję jednym zdaniem. W zadaniach szukaj "kierunku działania": co się przesuwa i co wywołuje tarcie. To ogranicza zgadywanie po samych nazwach odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "To właśnie tarcie szczęk o bęben wytwarza moment hamujący koło."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Hamulec_b%C4%99bnowy - dostęp: 2026-02-28
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Drum_brake - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z budowy i eksploatacji pojazdów oraz przyczep rolniczych (dział: układ hamulcowy)
  • Instrukcje obsługi/DTR przyczep rolniczych (rozdziały: hamulce, regulacja, konserwacja)
  • Schematy i przekroje hamulca bębnowego (rysunki z opisem pracy rozpieracza)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego