KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 39.
Przedstawiony na rysunku nóż tokarski służy do toczenia
Ilustracja przedstawia nóż tokarski, który jest narzędziem używanym w obróbce skrawaniem, szczególnie w toczeniu rowków
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nóż tokarski pokazany na rysunku ma geometrię typową dla obróbki wewnętrznej: część robocza jest smukła i umożliwia wejście w otwór oraz wykonanie wąskiego nacięcia.
Dlatego służy do toczenia rowków wewnętrznych, a nie do toczenia wzdłużnego, podcięć zewnętrznych ani do nacinania gwintów.

Pełne wyjaśnienie:

W toczeniu dobór noża zależy przede wszystkim od rodzaju operacji (np. toczenie wzdłużne, rowkowanie, podcinanie, gwintowanie) oraz od tego, czy obróbka odbywa się na zewnątrz czy wewnątrz przedmiotu (w otworze).

Odpowiedź "rowków wewnętrznych" jest poprawna, ponieważ nóż do rowkowania wewnętrznego ma zwykle:

  • wąską część skrawającą dopasowaną do szerokości rowka,
  • wydłużoną, smukłą część roboczą pozwalającą na pracę w otworze,
  • kształt ograniczający ryzyko ocierania oprawką o ścianki otworu.

Odpowiedź "podcięć zewnętrznych" jest nieprawidłowa, bo podcięcia zewnętrzne wykonuje się narzędziami przeznaczonymi do pracy na powierzchni zewnętrznej (inne ustawienie i geometria pod dojściem do stopnia/ramienia). Narzędzie wewnętrzne nie jest optymalne do takiej operacji.

Odpowiedź "wzdłużnego powierzchni zewnętrznych" także nie pasuje: toczenie wzdłużne wymaga noża o geometrii pozwalającej na stabilne skrawanie na długości (zwykle szersza i bardziej uniwersalna część robocza), a nie wąskiego ostrza typowego dla wykonywania rowków.

Odpowiedź "zewnętrznych gwintów wielowchodowych" jest błędna, bo gwintowanie wymaga noża o profilu zgodnym z wymaganym zarysem gwintu. Informacja o "wielowchodowości" dotyczy technologii gwintu, ale sama geometria noża do rowków wewnętrznych nie wskazuje na przeznaczenie do nacinania gwintów.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy narzędzie jest do obróbki wewnętrznej czy zewnętrznej, a dopiero potem dopasuj operację (rowek/podcięcie/wzdłużne/gwint).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rowek wewnętrzny to wąskie nacięcie wykonane wewnątrz otworu (np. w tulei), najczęściej pod pierścień osadczy lub uszczelnienie. Wykonuje się go nożem do rowkowania wewnętrznego o smukłej części roboczej, aby narzędzie mogło wejść do otworu bez kolizji.
Najczęściej ma wąskie ostrze (szerokość rowka) oraz wydłużony trzonek umożliwiający pracę w otworze. Zwróć uwagę, czy geometria sugeruje skrawanie w ograniczonej przestrzeni i czy część robocza jest przygotowana do nacinania rowka, a nie do skrawania po długości.
Nóż do rowków ma zwykle wąską część skrawającą, zaprojektowaną do wykonywania krótkiego, wąskiego nacięcia. Przy toczeniu wzdłużnym potrzebna jest większa stabilność i geometria odprowadzania wióra na dłuższym odcinku, dlatego stosuje się inne noże (np. uniwersalne/wykańczające).
Rowkowanie polega na wykonaniu rowka o określonej szerokości i głębokości (często z dnem równoległym do osi). Podcięcie to lokalne zmniejszenie średnicy przy stopniu/ramieniu, aby zapewnić dojście narzędzia lub miejsce na promień. Różnią się celem i często geometrią narzędzia.
Częsty błąd to wybór najpopularniejszej operacji (toczenie wzdłużne) bez analizy kształtu ostrza. Inny błąd to mylenie narzędzi do pracy wewnętrznej z zewnętrzną. Warto oceniać: gdzie pracuje narzędzie (otwór czy zewnętrzna średnica) i do czego służy wąska część skrawająca.
Zasadniczo nie. Gwintowanie wymaga narzędzia o odpowiednim profilu zarysu gwintu (np. metrycznego). Nóż do rowków wykonuje nacięcie o stałej szerokości, ale nie odtwarza zarysu boku i wierzchołka gwintu. W zadaniach egzaminacyjnych to zwykle rozłączne przeznaczenia narzędzi.
Stosuje się je m.in. do wykonania miejsca pod pierścienie osadcze, rowków smarowych, rowków pod uszczelnienia (np. O-ring) lub elementów zabezpieczających. W produkcji i utrzymaniu ruchu ważne jest dobranie narzędzia, które wejdzie do otworu i zapewni wymaganą szerokość rowka.
Najważniejsze są: smukłość i długość części roboczej (żeby sięgnąć do miejsca obróbki w otworze), odpowiednie kąty zapewniające skrawanie w ograniczonej przestrzeni oraz konstrukcja minimalizująca tarcie o ścianki. Narzędzia zewnętrzne zwykle mają masywniejszy trzonek i inne dojście.
Jeśli pytanie dotyczy rozpoznania noża z rysunku, szukaj cech profilu gwintu (kształtu ostrza odpowiadającego zarysowi). Sama informacja "wielowchodowy" dotyczy konstrukcji gwintu, nie wyglądu typowego noża do rowków. Gdy ostrze jest wąskie i "rowkowe", gwinty są mało prawdopodobne.
Na poziomie technika mechanika warto rozróżniać noże do: toczenia wzdłużnego i poprzecznego, planowania, podcinania, rowkowania (zewnętrznego i wewnętrznego) oraz gwintowania. Do tego dochodzi podział na narzędzia prawe/lewe i na obróbkę zewnętrzną/wewnętrzną.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (dział: toczenie, narzędzia tokarskie)
  • Katalogi producentów narzędzi skrawających (sekcja: narzędzia do rowkowania wewnętrznego)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji technik mechanik: rozpoznawanie narzędzi i operacji toczenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego