Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2014 (test 2)



PYTANIE NR 37.
Przedstawiony na rysunku przyrząd służy do
Ilustracja przedstawia narzędzie używane do demontażu łożysk, co jest istotne w kontekście kwalifikacji zawodowych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd pokazany na rysunku to typowy ściągacz do łożysk, używany do bezpiecznego zdejmowania łożyska z wału lub z gniazda bez uszkadzania współpracujących części. Nie służy do wciskania sworzni ani osadzania kół zębatych (tu stosuje się prasy i tuleje), ani do kontroli współosiowości.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "demontażu łożysk." jest właściwa, ponieważ przedstawione narzędzie (rozpoznawane na rysunkach egzaminacyjnych jako ściągacz) służy do zdejmowania elementów osadzonych, w szczególności łożysk tocznych, z wału lub z gniazda. Typowa zasada działania ściągacza polega na zaczepieniu elementu chwytakami/ramionami i wywieraniu kontrolowanej siły śrubą pociągową, aby pokonać opór pasowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "wtłaczania sworznia." Wtłaczanie (wcisk) wykonuje się zwykle prasą, imadłem lub przyrządami prowadzącymi, które zapewniają osiowe dociśnięcie i stabilne podparcie. Ściągacz działa odwrotnie: "ciągnie" element z osadzenia.
  • "osadzania koła zębatego na wale." Osadzanie koła zębatego wymaga kontrolowanego docisku na wcisku, często z użyciem prasy, podgrzewania koła lub tulei montażowych. Ściągacz nie zapewnia właściwego podparcia i prowadzenia do montażu, a jego użycie do wciskania mogłoby uszkodzić zęby lub łożyskowanie.
  • "sprawdzania współosiowości wałów." Współosiowość sprawdza się przyrządami pomiarowymi (np. czujnikiem zegarowym na statywie, laserowym przyrządem do osiowania). Są to narzędzia pomiarowe, a nie demontażowe.

W praktyce serwisowej w mechatronice poprawny dobór narzędzia ma znaczenie: użycie ściągacza do łożysk zmniejsza ryzyko uszkodzenia wału, gniazda i samego łożyska, a także ogranicza konieczność "podważania" elementów, co jest częstą przyczyną zadziorów i niewspółosiowości po montażu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest ściągacz do łożysk i do czego służy?
Ściągacz do łożysk to narzędzie demontażowe służące do zdejmowania łożysk (i innych elementów osadzonych) z wału lub z gniazda. Działa przez zaczepienie elementu i wytworzenie kontrolowanej siły, która "wyciąga" część z pasowania bez podważania.
Jak rozpoznać na rysunku, że to przyrząd do demontażu łożysk?
Najczęściej widać element "chwytający" (ramiona, szczęki lub separator) oraz śrubę pociągową, która przenosi siłę osiowo. Taki układ jest typowy dla narzędzi wyciągających. Przyrządy do montażu zwykle mają tuleje dociskowe i podparcia, a pomiarowe – skale i czujniki.
Dlaczego ściągacza nie używa się do wtłaczania sworzni?
Wtłaczanie wymaga docisku i stabilnego podparcia w osi, aby element wszedł prosto i nie uszkodził otworu. Ściągacz jest narzędziem "ciągnącym", a jego geometria nie zapewnia prawidłowego prowadzenia do wcisku. Do sworzni stosuje się prasę, imadło lub przyrządy montażowe.
Jakie są typowe błędy przy demontażu łożysk bez ściągacza?
Najczęstsze błędy to podważanie śrubokrętem, uderzanie młotkiem bez podparcia oraz przykładanie siły do niewłaściwego pierścienia łożyska. Skutkiem mogą być wżery na wale, uszkodzenie gniazda, przekoszenie oraz mikropęknięcia. Ściągacz pozwala prowadzić siłę osiowo i bardziej kontrolowanie.
Jakie narzędzie stosuje się do osadzania koła zębatego na wale?
Do osadzania kół zębatych na wcisku używa się najczęściej prasy (ręcznej lub hydraulicznej) oraz tulei montażowych, które dociskają element równomiernie. Czasem stosuje się też metodę termiczną (podgrzewanie koła), aby ułatwić montaż. Ściągacz jest przeznaczony głównie do demontażu.
Czy można demontować łożysko uderzeniami młotka?
Można to zrobić tylko w wyjątkowych sytuacjach i z właściwym podparciem, ale jest to ryzykowne. Uderzenia łatwo uszkadzają bieżnie, wał lub gniazdo, a także powodują przekoszenie. W praktyce serwisowej preferuje się ściągacz, separator lub prasę w konfiguracji do wyciskania, bo dają kontrolę nad siłą.
Jak sprawdza się współosiowość wałów w praktyce mechatronika?
Współosiowość kontroluje się narzędziami pomiarowymi, np. czujnikiem zegarowym na statywie, liniałem z szczelinomierzem (metody uproszczone) lub przyrządami laserowymi do osiowania. Są to przyrządy do pomiaru i regulacji ustawienia, a nie do zdejmowania elementów osadzonych.
Jak dobrać ściągacz do rozmiaru i typu łożyska?
Dobór zależy od średnicy zewnętrznej/wewnętrznej, dostępności miejsca na chwyt, oraz tego, czy można chwytać za pierścień wewnętrzny czy zewnętrzny. Ważna jest też wymagana siła i stabilność podparcia. W praktyce korzysta się z tabel doboru producenta i oceny, czy potrzebny jest separator.
Kiedy lepiej użyć separatora łożysk zamiast zwykłego ściągacza?
Separator stosuje się, gdy brak jest miejsca na zaczepienie ramion ściągacza albo gdy trzeba chwycić łożysko bardzo blisko wału, bez uszkadzania elementów obok. Dwie połówki separatora wsuwają się pod łożysko i tworzą solidną krawędź zaczepu, co poprawia bezpieczeństwo demontażu.
Jakie wskazówki egzaminacyjne pomagają w zadaniach z rozpoznawania narzędzi?
Skup się na zasadzie działania: czy narzędzie "ciągnie", "dociska", czy "mierzy". Zwróć uwagę na obecność śruby pociągowej, ramion chwytających oraz elementów podparcia. Jeśli odpowiedzi dotyczą montażu lub pomiaru, a na rysunku widać mechanizm wyciągający, wybieraj funkcję demontażu.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przyrząd pokazany na rysunku to typowy ściągacz do łożysk, używany do bezpiecznego zdejmowania łożyska z wału lub z gniazda bez uszkadzania współpracujących części."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Ściągacz" – opis zastosowań narzędzia do zdejmowania osadzonych elementów, https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aci%C4%85gacz (dostęp: 2026-02-28)
  • KUKKO – przykładowe ściągacze do łożysk (Bearing pullers) i opis przeznaczenia, https://www.kukko.com/en/products/pulling (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z "Podstaw konstrukcji maszyn" (dział: łożyska i pasowania)
  • Instrukcje warsztatowe producentów narzędzi (ściągacze do łożysk) – katalogi i karty narzędzi
  • Materiały dydaktyczne BHP dotyczące prac montażowo-demontażowych i użycia narzędzi ręcznych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego