KWALIFIKACJA DRM4 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 1.
Przedstawiony na rysunku sortyment tarcicy to
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny fragmentu tarcicy, który jest najprawdopodobniej deską.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Deska (tarcica obrzynana) rozpoznawana jest po przekroju prostokątnym, w którym szerokość jest wyraźnie większa od grubości (typowo kilka razy). Bal jest znacznie grubszy, listwa ma mały, wąski przekrój, a deseczka jest bardzo cienka. Rysunek pokazuje proporcje ok. 3:1–4:1, typowe dla deski.

Pełne wyjaśnienie:

W klasyfikacji sortymentów tarcicy obrzynanej kluczowe są wymiary przekroju poprzecznego, przede wszystkim grubość, a pomocniczo relacja szerokości do grubości. Na rysunku widać element o przekroju prostokątnym, gdzie szerokość jest wielokrotnie większa od grubości (wizualnie ok. 3:1–4:1). Taka "płaska" postać przekroju odpowiada typowemu sortymentowi: desce.

Dlaczego to nie jest bal? Bale są sortymentem wyraźnie grubszych elementów tarcicy. Nawet jeśli mogą mieć szerokość podobną do desek, ich grubość jest na tyle duża, że przekrój nie wygląda jak cienka "płytka", tylko masywniejszy element.

Dlaczego to nie jest listwa? Listwy mają przekroje drobne i zwykle wąskie; w praktyce ich szerokość nie dominuje tak wyraźnie nad grubością, a sam element jest "smukły" i niewielki. Na rysunku pokazano element wyraźnie szerszy, charakterystyczny dla deski.

Dlaczego to nie jest deseczka? Deseczki to elementy bardzo cienkie. Na rysunku grubość nie wygląda na "minimalną" względem szerokości; proporcje wskazują na typową deskę, a nie bardzo cienki sortyment.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na rysunku nie ma wymiarów liczbowych, szukaj cech geometrycznych: czy przekrój jest "płaski" (deska), "masywny" (bal), "drobny i wąski" (listwa) czy "bardzo cienki" (deseczka). To pozwala wskazać jedną poprawną odpowiedź.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tarcica obrzynana to materiał tartaczny o obrobionych czterech płaszczyznach i krawędziach, zwykle o przekroju prostokątnym. Rozpoznasz ją po prostych, równoległych bokach (brak oflisów) oraz regularnym przekroju. W zadaniach egzaminacyjnych liczy się też proporcja szerokości do grubości.
Najpierw oceniaj grubość i "masywność" przekroju. Deska ma przekrój wyraźnie płaski: szerokość jest dużo większa od grubości. Bal wygląda na element znacznie grubszy, bardziej "klockowaty". Jeśli na rysunku widać proporcje rzędu kilku do jednego, zwykle wskazuje to na deskę.
Grubość najsilniej wpływa na zastosowanie materiału, sposób suszenia, podatność na paczenie oraz dobór operacji obróbkowych. Dlatego w normowej klasyfikacji sortymentów jest kryterium podstawowym, a szerokość i proporcje przekroju pomagają doprecyzować typ (np. deska vs listwa) przy zbliżonych cechach.
Najczęściej myli się deskę z listwą, gdy patrzy się tylko na kształt prostokąta bez oceny "szerokości". Drugi błąd to wybór deseczki, bo kojarzy się z małym elementem, mimo że deseczka jest przede wszystkim bardzo cienka. Warto zapamiętać: listwa = drobna i wąska, deseczka = bardzo cienka.
Sortyment to kategoria materiału (np. deska, bal, listwa), która wynika z wymiarów przekroju. W praktyce decyduje o tym, na jaką maszynę kieruje się materiał, jak ustawia się parametry obróbki oraz jakie są tolerancje i wymagania jakościowe. Dobre rozpoznanie sortymentu ogranicza błędy materiałowe i straty.
Gdy nie ma liczb, oceniaj proporcje: deska jest wyraźnie szersza niż grubsza (płaski przekrój), a jej grubość nie wygląda na "minimalną" jak w deseczce. Patrz też na ogólną "smukłość" elementu: listwa będzie drobna i wąska, a bal – masywny. Na egzaminie to zwykle wystarcza.
Nie. Układ słojów (np. łuki, promienie rdzeniowe) opisuje budowę drewna i sposób przetarcia, ale nazwy sortymentów tarcicy wynikają głównie z wymiarów i proporcji przekroju. Słoje mogą pomóc rozpoznać, że to drewno lite, lecz nie rozstrzygają, czy to deska, bal czy listwa.
Deski wykorzystuje się często do elementów konstrukcyjnych i wykończeniowych, w stolarstwie oraz w produkcji mebli, gdzie liczy się płaski materiał. Bale stosuje się tam, gdzie potrzebny jest większy zapas grubości (np. elementy nośne, dalsze przecieranie, elementy wymagające większej sztywności). Dobór zależy od technologii i projektu.
Najważniejsza jest grubość elementu, ponieważ najmocniej różnicuje sortymenty i ich zastosowania. Dopiero potem bierze się pod uwagę szerokość i relację szerokości do grubości. Na rysunkach bez wymiarów ocena proporcji przekroju jest praktycznym sposobem odtworzenia tego kryterium i wyboru poprawnej odpowiedzi.
Najlepiej zrobić własną "ściągę wizualną": narysuj przekroje typowych sortymentów i dopisz cechy rozróżniające (płaski vs masywny, wąski vs szeroki, bardzo cienki). Ćwicz na zdjęciach i rysunkach bez liczb, bo egzamin często wymaga rozpoznawania po proporcjach i wyglądzie przekroju.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Deska (tarcica obrzynana) rozpoznawana jest po przekroju prostokątnym, w którym szerokość jest wyraźnie większa od grubości (typowo kilka razy)."

Źródła:

  • PN-75/D-01001 "Tarcica. Podział, nazwy i określenia" (klasyfikacja sortymentów tarcicy obrzynanej).

Materiały:

  • Tekst normy PN-75/D-01001 (dział dotyczący podziału i nazw sortymentów tarcicy obrzynanej)
  • Notatki/opracowania szkolne z towaroznawstwa drzewnego i klasyfikacji tarcicy
  • Zestawy rysunków przekrojów typowych sortymentów (deska, bal, listwa, deseczka) do ćwiczeń rozpoznawania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego