KWALIFIKACJA INF1 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 19.
Przedstawiony na rysunku sygnał cyfrowy ma
Ilustracja przedstawia wykres sygnału cyfrowego, który jest analizowany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość średnia opisuje poziom "składowej stałej" sygnału w danym oknie obserwacji, a odchylenie standardowe jego rozrzut wokół średniej. Jeśli na rysunku widać zmiany proporcji stanów lub amplitudy w czasie, to w kolejnych oknach mogą zmieniać się zarówno średnia, jak i odchylenie.

Pełne wyjaśnienie:

Własności statystyczne sygnału (takie jak wartość średnia i odchylenie standardowe) zależą od tego, jakie próbki bierzemy do analizy i z jakiego okna czasowego je liczymy. W praktyce nie liczy się ich "z definicji dla całego świata", tylko dla określonego fragmentu przebiegu lub określonej liczby próbek.

Wartość średnia informuje, czy sygnał ma składową stałą (np. przewagę jednego poziomu logicznego nad drugim w danym czasie). Dla przebiegu binarnego średnia będzie zależeć m.in. od tego, jaki jest udział "jedynek" i "zer" w obserwowanym fragmencie oraz od poziomów napięć przypisanych tym stanom.

Odchylenie standardowe mówi o rozproszeniu wartości próbek wokół średniej. Nawet gdy sygnał przyjmuje tylko dwa poziomy, rozproszenie może się zmieniać, jeśli zmieniają się poziomy (np. amplituda, wzmocnienie, tłumienie) albo zmienia się udział stanów w kolejnych oknach obserwacji.

Odpowiedź "zmienną wartość średnią i zmienne odchylenie standardowe" jest właściwa wtedy, gdy z rysunku wynika, że charakter sygnału nie jest stacjonarny: np. w jednych fragmentach dominuje jeden poziom (zmiana średniej), a jednocześnie zmienia się rozrzut (np. przez zmianę amplitudy lub przez inną proporcję stanów, co wpływa na wariancję).

Dlaczego pozostałe warianty są błędne:

  • "stałą wartość średnią i zmienne odchylenie standardowe" wymaga sytuacji, w której składowa stała jest niezmienna, ale rozproszenie rośnie/maleje (np. sama amplituda lub poziom zakłóceń się zmienia). Jeśli na rysunku widać także przesuwanie "balansu" poziomów, średnia nie jest stała.
  • "zmienną wartość średnią i stałe odchylenie standardowe" pasuje, gdy sygnał zmienia offset/udział stanów, ale rozrzut pozostaje identyczny. W wielu realnych przebiegach cyfrowych zmiana średniej zwykle pociąga zmianę rozproszenia (bo zmienia się rozkład wartości).
  • "stałą wartość średnią i stałe odchylenie standardowe" opisuje przebieg o stałych parametrach statystycznych w czasie (stacjonarny w tym sensie). Jeżeli rysunek pokazuje wyraźnie różne fragmenty o innych właściwościach, ten wariant odpada.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze myśl o oknie obserwacji. Jeżeli w kolejnych fragmentach przebiegu zmienia się proporcja stanów, amplituda albo "rozrzut" próbek, to parametry statystyczne też będą się zmieniać.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wartość średnia to uśredniony poziom sygnału w danym przedziale czasu lub dla danej liczby próbek. Dla przebiegu binarnego zależy m.in. od udziału stanów (np. ile jest "1" i "0") oraz od poziomów napięć przypisanych tym stanom.
Odchylenie standardowe opisuje, jak bardzo wartości próbek "rozrzucają się" wokół średniej. Im większe odchylenie, tym większe wahania sygnału względem poziomu średniego (np. przez zmianę amplitudy, zakłócenia albo inną proporcję stanów w oknie obserwacji).
Średnia może się zmieniać, gdy w kolejnych fragmentach przebiegu zmienia się udział stanów logicznych (np. dłuższe serie "1" lub "0"), pojawia się składowa stała (offset) albo zmieniają się poziomy napięć stanów. To typowe przy niestacjonarnych danych lub zmianach warunków toru.
Odchylenie standardowe będzie stałe, jeśli w kolejnych oknach obserwacji sygnał ma podobny rozkład wartości: te same poziomy, podobny udział stanów oraz porównywalny poziom zakłóceń. W praktyce wymaga to stabilnego toru i braku istotnych zmian w przebiegu/danych.
Najczęściej myli się "dwupoziomowość" sygnału z parametrami statystycznymi, analizuje tylko krótki fragment zamiast całego okna, albo zakłada stałość parametrów bez sprawdzenia, czy kolejne fragmenty przebiegu mają podobne proporcje stanów i amplitudy.
Nie. Jeśli zmienia się proporcja stanów (np. więcej "1" niż "0" w danym czasie) albo występuje offset, średnia liczona w oknie obserwacji będzie inna. Stała średnia jest typowa raczej dla sygnałów o zbalansowanym kodowaniu lub przy długim uśrednianiu na stabilnych danych.
Kodowanie linii może "bilansować" przebieg tak, by średnia była bliska zeru (mniejsza składowa stała), co ułatwia transmisję przez elementy nieprzenoszące DC. Inne kodowania mogą powodować zmienną średnią, szczególnie przy długich seriach jednego stanu.
Szum zwiększa rozrzut próbek wokół wartości idealnych, więc typowo podnosi odchylenie standardowe. Jeśli poziom szumu zmienia się w czasie (np. zakłócenia impulsowe), odchylenie liczone w kolejnych oknach też będzie się zmieniać, co widać jako "niestabilność" przebiegu.
W praktyce wybiera się okno obserwacji (czas lub liczba próbek), zbiera próbki z analizatora/oscyloskopu cyfrowego, a następnie oblicza statystyki dla każdego okna. Porównując okna, ocenia się, czy parametry są stałe (stacjonarne), czy zmienne (niestacjonarne).
Szukaj na wykresie fragmentów o wyraźnie innym "balansie" poziomów (zmiana średniej) oraz fragmentów o innym rozrzucie/amplitudzie lub "grubości" przebiegu (zmiana odchylenia). Jeśli oba efekty występują między fragmentami, uzasadnione są zmiany obu parametrów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Wartość średnia opisuje poziom "składowej stałej" sygnału w danym oknie obserwacji, a odchylenie standardowe jego rozrzut wokół średniej."

Źródła:

  • Simon Haykin, "Communication Systems" (rozdziały o sygnałach losowych i parametrach statystycznych: mean, variance/standard deviation), wydania akademickie
  • John G. Proakis, Masoud Salehi, "Digital Communications" (sekcje dotyczące reprezentacji sygnałów i statystycznego opisu sygnałów/szumu), wydania akademickie

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw telekomunikacji: sygnały, parametry i analiza w dziedzinie czasu
  • Materiały o statystyce sygnałów losowych (średnia, wariancja, odchylenie)
  • Skrypty/lekcje o kodowaniu liniowym i właściwościach przebiegów binarnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego