KWALIFIKACJA MOT2 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 5.
Przedstawiony na rysunku symbol elementu to
Ilustracja przedstawia symbol graficzny elementu elektronicznego, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Termistor to rezystor, którego opór zmienia się wraz z temperaturą (NTC lub PTC), dlatego na schematach ma symbol rezystora z wyróżnikiem zależności temperaturowej.
Tyrystor jest elementem półprzewodnikowym o innym znaku, dławik ma symbol cewki, a termopara to złącze dwóch metali.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź: termistor.

Termistor jest elementem rezystancyjnym o silnej zależności oporu od temperatury. W praktyce spotyka się głównie termistory NTC (opór maleje przy wzroście temperatury) oraz PTC (opór rośnie przy wzroście temperatury). Z tego powodu na schematach elektrycznych termistor jest rysowany jako symbol rezystora z dodatkowym wyróżnikiem wskazującym związek z temperaturą (w zależności od przyjętej normy/konwencji zapisu spotyka się różne warianty graficzne).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Tyrystor to element półprzewodnikowy sterowany (zwykle z wyprowadzeniem bramki) i jego symbol nie jest wariantem rezystora; na schemacie wyróżnia się go charakterystycznym oznaczeniem z anodą, katodą oraz bramką.
  • Dławik (cewka) jest elementem indukcyjnym. Jego symbol przedstawia zwoje/cewkę lub prostokątny zapis cewki, a nie rezystor. W pojazdach dławiki występują m.in. w filtrach przeciwzakłóceniowych.
  • Termopara jest czujnikiem temperatury działającym na zasadzie zjawiska termoelektrycznego (napięcie zależne od temperatury na złączu dwóch różnych metali). Jej symbol jest inny niż rezystorowy, bo nie opisuje elementu o rezystancji zależnej od temperatury, tylko źródło napięcia pomiarowego powstające na złączu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli symbol bazuje na rezystorze i ma dopisek/oznaczenie zależności od temperatury, najpierw rozważ termistor. Jeśli widzisz zwoje – myśl o dławiku. Jeśli widzisz bramkę/sterowanie elementu mocy – rozważ tyrystor.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Termistor to rezystor, którego opór zmienia się wraz z temperaturą (NTC lub PTC). W samochodzie bywa czujnikiem temperatury (np. powietrza, cieczy, elementów układu HVAC) albo elementem zabezpieczającym i kompensującym. Diagnozuje się go zwykle pomiarem rezystancji i porównaniem z temperaturą.
Termistor jest odmianą symbolu rezystora z wyróżnikiem zależności od temperatury. Dławik jest elementem indukcyjnym i ma symbol cewki (zwoje lub zapis prostokątny). Jeśli widzisz "cewkę" – to dławik; jeśli "rezystor z oznaczeniem temperaturowym" – to termistor.
Tyrystor to element półprzewodnikowy do sterowania prądem (ma wyprowadzenie sterujące – bramkę) i pracuje jak przełącznik/element mocy. Termistor jest elementem rezystancyjnym, którego parametrem jest opór zależny od temperatury. Różnią się zasadą działania, zastosowaniem i symbolem na schemacie.
NTC (ujemny współczynnik temperaturowy) oznacza, że opór termistora maleje, gdy temperatura rośnie. PTC (dodatni współczynnik) oznacza, że opór rośnie wraz z temperaturą. W diagnostyce ważne jest, by wiedzieć, którego typu czujnik mierzysz, bo kierunek zmian oporu jest przeciwny.
Najczęściej odłączasz złącze czujnika i mierzysz rezystancję na jego pinach. Potem porównujesz wynik z temperaturą otoczenia/elementu (np. termometrem) i z danymi serwisowymi. Dodatkowo można obserwować zmianę oporu podczas ogrzewania lub chłodzenia – opór powinien zmieniać się płynnie.
Nie. Termistor zmienia rezystancję w funkcji temperatury i zwykle jest zasilany/odczytywany przez układ pomiarowy. Termopara wytwarza niewielkie napięcie na złączu dwóch metali (zjawisko termoelektryczne). Dlatego mają inne zasady działania, inne metody pomiaru i inne symbole na schematach.
Typowe błędy to skupienie się na jednym detalu i pominięcie reszty symbolu, mylenie elementów o podobnym "kształcie bazowym" (np. rezystor vs element opisany rezystorem), oraz automatyczny wybór "znanego" słowa z odpowiedzi. Pomaga porównanie: rezystor/cewka/półprzewodnik/czujnik.
Termistory spotyka się w czujnikach temperatury powietrza, parownika klimatyzacji, cieczy w układach chłodzenia, a także w układach baterii i elektronice mocy (pomiar i ochrona termiczna). W serwisie ważne jest ich poprawne rozpoznanie na schemacie przed pomiarami i wymianą.
Wiele czujników temperatury jest rysowanych jako termistor (wariant symbolu rezystora z oznaczeniem temperaturowym). Dodatkową wskazówką bywa opis w dokumentacji (np. "temp.") oraz połączenie z wejściem sterownika. Sama grafika powinna jednak pozwolić odróżnić termistor od cewki czy elementu półprzewodnikowego.
Tak, w zależności od normy i przyjętej konwencji rysunkowej symbol może mieć drobne różnice (np. inny sposób zaznaczenia zależności od temperatury). Na egzaminie warto znać cechę wspólną: bazowy symbol rezystora oraz wyróżnik temperaturowy, który odróżnia go od zwykłego rezystora.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Termistor to rezystor, którego opór zmienia się wraz z temperaturą (NTC lub PTC), dlatego na schematach ma symbol rezystora z wyróżnikiem zależności temperaturowej."

Źródła:

  • IEC 60617 – Graphical symbols for diagrams (online database): https://www.iec.ch/standards/60617 - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia (PL), "Termistor" (opis i zastosowanie elementu; pomocniczo): https://pl.wikipedia.org/wiki/Termistor - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Katalog/ściąga symboli elementów elektronicznych używanych na schematach
  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki/elektroniki samochodowej dotyczące czujników temperatury
  • Ćwiczenia: rozpoznawanie symboli na schematach i przypisywanie im funkcji w pojeździe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego