KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 24.
Przedstawiony na rysunku układ stycznikowo-przekaźnikowy ma być zastąpiony sterownikiem PLC. Jaką minimalną liczbę wejść powinien posiadać ten sterownik?
Ilustracja przedstawia schemat układu stycznikowo-przekaźnikowego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Minimalna liczba wejść PLC wynika z liczby niezależnych sygnałów dwustanowych występujących w obwodzie sterowania (np. przyciski, krańcówki, czujniki). Styczniki i przekaźniki są elementami wykonawczymi/logiką, a ich styki nie zawsze oznaczają osobne wejścia. Dla pokazanego układu wymagane są 3 wejścia.

Pełne wyjaśnienie:

W modernizacji układu stycznikowo-przekaźnikowego do sterowania PLC kluczowe jest rozdzielenie:

  • źródeł sygnałów (co "przychodzi z pola" jako informacja do sterownika),
  • elementów wykonawczych (co sterownik ma załączyć/wyłączyć),
  • logiki (co dawniej realizowały styki i przekaźniki, a teraz realizuje program).

Wejścia PLC przypisuje się do niezależnych sygnałów binarnych, czyli takich, które mogą przyjąć stan 0/1 i pochodzą z oddzielnych elementów sygnałowych (np. przycisk START, przycisk STOP, krańcówka, czujnik obecności detalu). Minimalna liczba wejść to zatem liczba takich niezależnych sygnałów, które trzeba odczytać, aby odtworzyć działanie układu.

W praktyce często pojawia się błąd polegający na liczeniu wszystkich styków narysowanych na schemacie. To nie jest właściwe podejście, bo:

  • styki pomocnicze styczników/przekaźników służą do realizacji podtrzymania lub blokad i mogą być zastąpione pamięcią oraz warunkami w programie PLC,
  • pojedynczy element sygnałowy może występować na schemacie w kilku miejscach (jako różne styki), ale nadal jest to jeden sygnał wejściowy,
  • liczba elementów wykonawczych wpływa głównie na liczbę wyjść, a nie wejść.

Dla przedstawionego układu analiza schematu prowadzi do wniosku, że do prawidłowego odtworzenia sterowania potrzebne są 3 niezależne sygnały wejściowe, więc minimalnie sterownik powinien mieć 3 wejścia.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne? Wariant 2 oznacza pominięcie jednego z wymaganych sygnałów (układ nie odtworzy wszystkich warunków pracy). Warianty 4 i 6 odpowiadają przewymiarowaniu, zwykle wynikającemu z mylenia liczby styków lub elementów wykonawczych z liczbą niezależnych sygnałów z pola.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Policz niezależne sygnały z pola: przyciski, czujniki, krańcówki, sygnały bezpieczeństwa. Każdy taki sygnał dwustanowy to zwykle jedno wejście PLC. Nie licz styczników i przekaźników jako wejść, bo to elementy wykonawcze lub część dawnej logiki.
Wejściami są sygnały informacyjne (START/STOP, krańcówki, czujniki). Wyjściami są elementy, które PLC ma wysterować (cewki styczników, zawory, lampki). Styki pomocnicze styczników często zastępuje się warunkami i pamięcią w programie, więc nie muszą być osobnymi wejściami.
Ten sam element może mieć kilka styków pokazanych w różnych miejscach schematu, ale nadal jest to jeden sygnał. Dodatkowo wiele styków realizuje tylko logikę (podtrzymanie, blokady), którą w PLC wykonuje program. Liczenie wszystkich styków prowadzi do zawyżenia liczby wejść.
Niezależny sygnał to informacja, która może zmienić stan niezależnie od innych, pochodzi z oddzielnego elementu (np. osobny przycisk, osobna krańcówka). Jeśli kilka styków pochodzi z tego samego przycisku/czujnika, to nadal mówimy o jednym niezależnym sygnale wejściowym.
Więcej wejść może być potrzebne, gdy dochodzi diagnostyka (np. osobne sygnały awarii), rozdzielenie funkcji bezpieczeństwa, dodatkowe czujniki do sekwencji, lub gdy wymagane jest potwierdzenie zadziałania elementów wykonawczych. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle liczy się tylko sygnały widoczne na schemacie.
Najczęściej START jest stykiem NO (zwiernym), a STOP stykiem NC (rozwiernym), ale trzeba to potwierdzić na schemacie symbolami i opisem. Dla PLC oba są osobnymi sygnałami, czyli zwykle wymagają osobnych wejść, bo pełnią różne funkcje w logice sterowania.
Nie zawsze. Jeśli styk pomocniczy służy wyłącznie do podtrzymania lub blokady w obwodzie sterowania, jego funkcję można odtworzyć w programie PLC (np. podtrzymanie na bitach pamięci). Do wejść podłącza się je wtedy, gdy potrzebne jest sprzętowe potwierdzenie stanu lub diagnostyka.
Najczęstsze błędy to: liczenie cewek styczników jako wejść, liczenie każdego styku jako oddzielnego sygnału, pomijanie sygnałów STOP lub krańcówek oraz mylenie liczby wejść z liczbą wyjść. Pomaga metoda: wypisz listę sygnałów "z pola" i dopiero potem policz pozycje listy.
Minimalna liczba wejść mówi, ile kanałów jest niezbędnych, aby układ działał zgodnie z założeniem. Dobór sterownika z większą liczbą wejść jest dopuszczalny i bywa praktyczny (rezerwa na rozbudowę), ale w pytaniu egzaminacyjnym chodzi o minimum wymagane dla pokazanej funkcji.
Wypisz osobno: wejścia (sygnały od operatora i czujników) oraz wyjścia (cewki, lampki, zawory). Następnie nadaj im nazwy i adresy. Na końcu sprawdź, czy każdy warunek ze schematu da się zrealizować w logice programu bez "dodatkowych" sygnałów.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że minimalna liczba wejść PLC wynika z liczby niezależnych sygnałów dwustanowych występujących w obwodzie sterowania (np. przyciski, krańcówki, czujniki).

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (kontekst pojęć PLC, I/O i logiki sterowania)
  • PN-EN 61131-3 (odpowiednik krajowy normy IEC 61131-3) – programowalne sterowniki, część dotycząca języków i podstaw pojęciowych PLC

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw automatyki i sterowania przekaźnikowego (schematy sterowania silnikami, obwody START/STOP)
  • Materiały dydaktyczne o doborze i adresowaniu wejść/wyjść PLC (lista sygnałów, tablica I/O)
  • Norma/standard dotyczący języków programowania PLC (dla kontekstu pojęciowego, nie do wyliczeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego