KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 19.
Przedstawiony na zdjęciu przyrząd służy do
Ilustracja przedstawia narzędzie mechaniczne, które jest używane w kontekście regulacji luzów zaworowych w pojazdach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
To narzędzie ma budowę współosiową: zewnętrzna nasadka służy do obracania nakrętki kontrującej, a wewnętrzny wkrętak do ustawiania śruby regulacyjnej.
Taką konstrukcję stosuje się przy ustawianiu luzów zaworowych, gdy trzeba jednocześnie przytrzymać śrubę i dokręcić kontrę po ustawieniu luzu szczelinomierzem.

Pełne wyjaśnienie:

Przyrząd ze zdjęcia służy do regulacji luzów zaworowych w silnikach, w których luz ustawia się śrubą regulacyjną zabezpieczoną nakrętką kontrującą. O rozpoznaniu decyduje współosiowa budowa: zewnętrzny element działa jak nasadka do nakrętki, a wewnątrz przechodzi niezależnie obracany trzpień z końcówką wkrętakową do śruby.

W praktyce regulacja polega na tym, że mechanik:

  • poluzowuje nakrętkę kontrującą zewnętrzną częścią narzędzia,
  • ustawia śrubę regulacyjną wewnętrznym wkrętakiem, kontrolując luz szczelinomierzem,
  • po uzyskaniu właściwego luzu przytrzymuje śrubę wkrętakiem i jednocześnie dokręca nakrętkę nasadką, aby nie "uciekło" ustawienie.

Dlatego odpowiedź "regulacji wolnych obrotów" jest nieprawidłowa: do wolnych obrotów używa się narzędzi do nastaw gaźnika/przepustnicy lub diagnostyki sterownika, a nie współosiowej nasadki z wkrętakiem do śruby i nakrętki kontrującej. Odpowiedź "demontażu termostatu" też nie pasuje, bo termostat demontuje się zwykle przez odkręcanie śrub/obejm i nie wymaga jednoczesnej pracy na śrubie regulacyjnej i kontrze. "Ustawianie zapłonu" jest błędne, ponieważ ustawienie zapłonu wykonuje się metodami pomiarowymi (np. położenie wału/znaki, czujniki, przyrządy diagnostyczne), a budowa tego narzędzia odpowiada typowej czynności mechanicznej przy zaworach.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz narzędzie z nasadką i wkrętakiem w jednej osi, pomyśl o sytuacji, w której trzeba jednocześnie obracać dwa elementy (śruba + nakrętka kontrująca) bez zmiany narzędzia — to klasyczny przypadek regulacji zaworów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luzy zaworowe to niewielkie odstępy w układzie rozrządu między końcówką trzpienia zaworu a elementem, który go naciska (np. dźwigienką). Zapewniają poprawną pracę przy zmianach temperatury. Zły luz może powodować hałas, spadek mocy albo niedomykanie zaworów.
Narzędzie współosiowe pozwala niezależnie obracać nakrętkę kontrującą i śrubę regulacyjną. W praktyce trzeba ustawić śrubę na właściwy luz, a potem dokręcić kontrę bez zmiany ustawienia. Jedno narzędzie ułatwia pracę i zmniejsza ryzyko "ucieczki" regulacji.
Najbardziej charakterystyczne są dwa elementy w jednej osi: zewnętrzna nasadka (do nakrętki) oraz wewnętrzny wkrętak lub trzpień (do śruby). Często widać też ramię boczne dla nasadki i pokrętło typu T dla części wkrętakowej, co sugeruje niezależne sterowanie oboma.
Regulację wykonuje się w silnikach z mechaniczną regulacją, zwykle zgodnie z interwałem z instrukcji serwisowej lub gdy pojawią się objawy (stukanie, nierówna praca, spadek kompresji). Czynność często wykonuje się na zimnym silniku, bo luz zależy od temperatury.
Zbyt mały luz może powodować niedomykanie zaworów, co skutkuje spadkiem kompresji, gorszym rozruchem i utratą mocy. Długotrwale może też zwiększać obciążenie termiczne elementów zaworu i gniazda. To typowa pułapka: "ciszej" nie zawsze znaczy "lepiej".
Zbyt duży luz zwykle objawia się głośną pracą (klekotaniem) w okolicach pokrywy zaworów oraz pogorszeniem napełniania cylindra (mniejszy wznios/krótsze czasy otwarcia w praktyce). Może też przyspieszać zużycie elementów współpracujących w mechanizmie rozrządu.
W klasycznej regulacji mechanicznej szczelinomierz jest podstawowym narzędziem pomiarowym, bo pozwala sprawdzić rzeczywistą wartość luzu. Regulacja "na czucie" łatwo prowadzi do błędu. Wyjątkiem są rozwiązania o innej metodzie nastawy, ale wtedy procedura producenta jasno to opisuje.
Klucz dynamometryczny ma mechanizm pomiarowy i służy do dokręcania z określonym momentem. Klucz do regulacji zaworów ma natomiast dwie współosiowe części, żeby jednocześnie operować śrubą regulacyjną i nakrętką kontrującą. Inna budowa oznacza inne przeznaczenie.
Najczęściej: poluzować kontrę, ustawić śrubę do właściwego luzu mierzonego szczelinomierzem, a następnie dokręcić kontrę przytrzymując śrubę. Kolejność cylindrów i warunki (np. temperatura) wynikają z dokumentacji danego silnika.
Do typowych błędów należą: regulacja na gorącym silniku, niedokręcenie nakrętki kontrującej, brak kontroli szczelinomierzem oraz pomylenie kolejności regulacji cylindrów. Często też "zbyt mocne dociągnięcie" kontry bez przytrzymania śruby zmienia ustawiony luz.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook" (podręcznik), dział dotyczący silników spalinowych i mechaniki zaworów (valve train/valve clearance) – źródło ogólne
  • Wikipedia (EN), "Valve clearance" – opis zjawiska i skutków zbyt małego/dużego luzu: https://en.wikipedia.org/wiki/Valve_clearance (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producentów (procedura regulacji luzów zaworowych dla danego silnika)
  • Podręczniki z budowy i eksploatacji silników spalinowych (rozdziały: rozrząd, zawory)
  • Materiały szkolne/branżowe z metodyki regulacji luzów z użyciem szczelinomierza

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego