KWALIFIKACJA CHM3 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 3.
Przedstawiony piktogram powinien być zamieszczony na butelce zawierającej
Ilustracja przedstawia piktogram ostrzegawczy w kształcie rombu z czerwoną ramką, co sugeruje, że jest to symbol związany z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Perhydrol (stężony nadtlenek wodoru) jest odczynnikiem o silnych właściwościach utleniających i może powodować poważne uszkodzenia skóry i oczu. Dlatego wymaga oznakowania piktogramem odpowiadającym temu typowi zagrożenia. Pozostałe podane sole nie są typowymi silnymi utleniaczami/żrącymi w tym ujęciu.

Pełne wyjaśnienie:

Perhydrol to handlowa nazwa stężonego roztworu nadtlenku wodoru. W praktyce laboratoryjnej jest to odczynnik, który może stwarzać istotne zagrożenia: przede wszystkim działa jako silny utleniacz, a w wyższych stężeniach może również wykazywać działanie żrące (ryzyko ciężkich oparzeń chemicznych i uszkodzeń oczu). Z tego powodu na opakowaniu powinien znaleźć się piktogram odpowiadający zagrożeniu prezentowanemu na ilustracji (typowo kojarzonemu z utleniaczami i/lub substancjami powodującymi korozję).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Chlorek baru – jest solą nieorganiczną, której główne ryzyko nie polega na silnym utlenianiu czy działaniu żrącym charakterystycznym dla perhydrolu. W zadaniu chodzi o dopasowanie piktogramu do dominującego typu zagrożenia.
  • Azotan(V) rtęci – związki rtęci są kojarzone z toksycznością, ale to nie jest to samo, co zagrożenie wynikające z właściwości utleniających/żrących. Uczeń powinien dopasować piktogram do rodzaju zagrożenia, a nie do "ogólnej groźności" substancji.
  • Siarczan(VI) sodu – to typowa, względnie obojętna sól laboratoryjna, która nie wymaga oznakowania jak silny utleniacz lub substancja żrąca.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich pytaniach najpierw rozpoznaj, jaki typ zagrożenia komunikuje piktogram (np. utleniające, żrące, toksyczne), a dopiero potem wybierz odczynnik, dla którego to zagrożenie jest najbardziej charakterystyczne. Dodatkowo pamiętaj, że w przypadku wielu substancji stężenie roztworu ma znaczenie dla klasyfikacji i oznakowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Perhydrol to stężony roztwór nadtlenku wodoru, a "woda utleniona" to zwykle roztwór znacznie bardziej rozcieńczony. Wraz ze wzrostem stężenia rośnie reaktywność i zagrożenia (np. utleniające i/lub żrące), więc zmienia się też wymagane oznakowanie opakowania.
Nadtlenek wodoru łatwo oddaje tlen i może intensyfikować spalanie lub gwałtownie reagować z wieloma substancjami (zwłaszcza reduktorami i materiałami organicznymi). Dlatego w laboratorium traktuje się go jako odczynnik o właściwościach utleniających, wymagający ostrożności i właściwego oznakowania.
Najpierw identyfikujesz symbol na etykiecie: utleniacze mają osobny piktogram (w systemie GHS/CLP), a substancje żrące – piktogram związany z korozją metali i oparzeniami. Na egzaminie liczy się dopasowanie "rodzaju zagrożenia" do właściwego odczynnika.
Nie. Chlorek baru jest solą, której zagrożenia nie wynikają typowo z silnego utleniania ani z działania żrącego jak w przypadku stężonego nadtlenku wodoru. W pytaniach o piktogram kluczowe jest rozpoznanie dominującej klasy zagrożenia, a nie sama "chemiczność" nazwy.
Związki rtęci są często kojarzone z toksycznością, ale piktogram na etykiecie musi odpowiadać konkretnemu typowi zagrożenia. Jeśli symbol dotyczy np. utleniania lub korozji, to wybierasz odczynnik, którego właściwości właśnie takie zagrożenie powodują – a tym jest perhydrol.
Bardzo często. Ten sam związek w niskim stężeniu może mieć łagodniejszą klasyfikację niż w wysokim stężeniu. Dlatego w laboratorium nie wolno "zgadywać" piktogramów z pamięci dla nazwy – należy sprawdzać kartę charakterystyki (SDS) dla konkretnego produktu i stężenia.
Kluczowa jest sekcja o identyfikacji zagrożeń (zwykle sekcja 2), gdzie podane są klasy zagrożeń, zwroty H i piktogramy. Na tej podstawie weryfikujesz, czy etykieta na butelce jest zgodna z dokumentacją. To częsta umiejętność praktyczna technika analityka.
Perhydrol przechowuje się w oryginalnym, szczelnym opakowaniu, z dala od materiałów palnych, reduktorów i zanieczyszczeń organicznych. Ważna jest też kontrola warunków (np. temperatura, światło) zgodnie z SDS. Nieprawidłowe przechowywanie zwiększa ryzyko rozkładu i reakcji.
Zazwyczaj nie jest klasyfikowany jako odczynnik o silnych właściwościach utleniających czy żrących, więc często nie będzie miał piktogramów jak perhydrol. W zadaniu pełni rolę "bezpieczniejszej" soli, która ma odróżniać typowe odczynniki obojętne od reagentów reaktywnych.
Ucz się piktogramów razem z przykładami odczynników: utleniacze, kwasy/zasady żrące, substancje toksyczne, łatwopalne itd. Ćwicz też czytanie SDS (sekcja 2 i 7) i łączenie właściwości chemicznych z ryzykiem w laboratorium. To daje najszybsze, pewne odpowiedzi.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Perhydrol (stężony nadtlenek wodoru) jest odczynnikiem o silnych właściwościach utleniających i może powodować poważne uszkodzenia skóry i oczu."

Źródła:

  • European Chemicals Agency (ECHA), Substance information: Hydrogen peroxide – classification and labelling (CLP) (strona substancji), https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/100.000.772 (dostęp 2026-02-18)
  • Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin (CLP), EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32008R1272 (dostęp 2026-02-18)
  • Sigma-Aldrich/Merck, Safety Data Sheet: Hydrogen peroxide solution (przykładowa karta charakterystyki z sekcją 2: Hazards identification), https://www.sigmaaldrich.com/PL/pl/sds (wyszukiwarka SDS; dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Karty charakterystyki (SDS) dla: roztworów nadtlenku wodoru (perhydrol) oraz soli baru/rtęci
  • Materiały dydaktyczne o piktogramach GHS/CLP i zasadach etykietowania chemikaliów w laboratorium
  • Instrukcje BHP pracowni chemicznej dotyczące przechowywania utleniaczy i substancji żrących

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego