KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2007

PYTANIE NR 6.
Przedstawiony program sterowniczy to program napisany w języku
Ilustracja przedstawia fragment programu sterowniczego, który jest napisany w języku IL (Instruction List).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W pokazanym fragmencie programu występuje tekstowa lista instrukcji z krótkimi mnemonikami (np. L, O, A, "=", EP) oraz operandami adresowanymi jako I i Q. Taki zwięzły, "asemblopodobny" zapis jest charakterystyczny dla języka IL (Instruction List) wg IEC 61131-3, a nie dla ST ani języków graficznych LAD/FBD.

Pełne wyjaśnienie:

Standard IEC 61131-3 wyróżnia kilka języków programowania sterowników PLC, w tym języki tekstowe (m.in. IL i ST) oraz graficzne (m.in. LAD i FBD). Aby poprawnie rozpoznać język, warto zwracać uwagę na postać zapisu i typowe elementy składni.

Odpowiedź "IL" jest poprawna, ponieważ przedstawiony program ma formę listy rozkazów: każda linia składa się z krótkiego mnemonika operacji (np. L – ładowanie, O – logiczne LUB, A – logiczne I, znak "=" – zapis wyniku) oraz z operandu/adresu zmiennej. Dodatkowo widoczna jest typowa notacja adresowa IEC, gdzie I oznacza wejścia (Input), a Q wyjścia (Output), np. I 0.00 czy Q 0.00. Taki zapis przypomina asembler i jest najbardziej zwięzłą tekstową formą programowania spośród języków IEC 61131-3.

Odpowiedź "ST" jest niepoprawna, bo Structured Text ma składnię języka wysokiego poziomu (Pascal-like): używa konstrukcji typu IF…THEN, WHILE, przypisań w stylu zmienna := wyrażenie, a nie osobnych linii z mnemonikami rozkazów.

Odpowiedź "LAD" jest niepoprawna, ponieważ Ladder Diagram jest językiem graficznym opartym o schematy drabinkowe (styki, cewki, szczeble). Nie zapisuje się go jako kolumny mnemoników i operandów.

Odpowiedź "FBD" również jest niepoprawna, bo Function Block Diagram to zapis blokowy, graficzny: program składa się z połączonych bloków funkcyjnych i linii sygnałowych, a nie z tekstowej listy instrukcji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli widzisz krótkie rozkazy w stylu "L/A/O/=/JMP" oraz adresy I/Q/M, to najczęściej jest to IL. Jeśli widzisz słowa kluczowe i struktury sterujące (IF, FOR, WHILE) – to ST. Jeśli widzisz symbole elektryczne albo bloki połączone liniami – to LAD lub FBD.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
IL (Instruction List) to tekstowy język PLC w formie listy rozkazów. Program składa się z krótkich mnemoników (np. operacje logiczne i zapis wyniku) oraz operandów, czyli adresów zmiennych. Przypomina asembler i bywa spotykany w starszych projektach oraz w zadaniach z rozpoznawania języków.
Rozpoznasz IL po tym, że każda linia ma postać "mnemonik + operand", np. krótkie litery/skrótowce i adresy wejść/wyjść. W IL typowe są mnemoniki operacji logicznych i proste przypisanie wyniku. Brak jest konstrukcji typu IF/THEN i brak elementów graficznych.
ST ma składnię wysokiego poziomu: występują instrukcje warunkowe i pętle (np. IF…THEN, WHILE), a przypisania są zapisywane jako wyrażenia. W pokazanej formie widoczna jest lista krótkich rozkazów z operandami, co jest typowe dla IL, a nie dla ST.
IL jest językiem tekstowym i wygląda jak lista instrukcji w wierszach. LAD jest językiem graficznym przypominającym schemat drabinkowy, z "szczeblami" oraz symbolami styków i cewek. Jeśli w zadaniu widzisz czysty tekst z mnemonikami, to LAD odpada.
IL to zapis rozkazowy (tekst), a FBD to zapis blokowy (grafika). W FBD widzisz bloki funkcyjne połączone liniami sygnałów, a nie wiersze instrukcji. Na egzaminie różnica jest zwykle wizualna: FBD to "klocki", IL to "lista rozkazów".
W notacji IEC spotykanej w PLC litera I odnosi się do wejść (Input), a Q do wyjść (Output). Zapisy typu I 0.00 lub Q 0.00 wskazują konkretne kanały/bit w obszarze wejść lub wyjść. To częsty element rozpoznawczy w zadaniach o językach PLC.
IEC 61131-3 opisuje standardowe języki programowania PLC, w tym języki tekstowe (np. IL i ST) oraz graficzne (np. LAD i FBD). Na egzaminach najczęściej trzeba umieć rozpoznać je po wyglądzie programu i podstawowych elementach składni.
IL częściej spotyka się w starszych instalacjach i w projektach, które były rozwijane przez wiele lat. Serwisant/mechatronik może trafić na IL podczas diagnostyki, gdy trzeba szybko sprawdzić zależności logiczne między wejściami i wyjściami albo odtworzyć działanie prostego fragmentu sterowania.
Najczęstszy błąd to mylenie IL ze ST, bo oba są tekstowe. Drugi błąd to nieuwzględnienie, że LAD i FBD są graficzne, więc nie pasują do listy rozkazów. Pomaga zasada: mnemoniki w wierszach i adresy I/Q → IL; konstrukcje IF/WHILE → ST.
Rób porównania "po wyglądzie": przygotuj krótkie przykłady IL, ST, LAD i FBD i naucz się ich cech charakterystycznych. W zadaniach zwracaj uwagę na: czy zapis jest graficzny czy tekstowy, czy są mnemoniki instrukcji, czy są słowa kluczowe (IF/THEN), oraz jak adresowane są sygnały (I/Q/M).
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w pokazanym fragmencie programu występuje tekstowa lista instrukcji z krótkimi mnemonikami (np. L, O, A, "=", EP) oraz operandami adresowanymi jako I i Q.

Źródła:

  • Wikipedia: "IEC 61131-3" (opis języków PLC) https://en.wikipedia.org/wiki/IEC_61131-3 - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Instruction list" (język IL/Instruction List) https://en.wikipedia.org/wiki/Instruction_list - dostęp 2026-03-01
  • PLCopen: informacje o IEC 61131-3 i językach PLC https://plcopen.org/ - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Tekst normy IEC 61131-3 (rozdziały opisujące języki PLC)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw programowania PLC (porównanie IL/ST/LAD/FBD)
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w pracowni (np. help/manual: opis dostępnych języków)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego