KWALIFIKACJA INF1 + INF2 + INF8 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 35.
Przedstawiony symbol graficzny często spotykany na schematach blokowych urządzeń elektronicznych sieci teleinformatycznych jest oznaczeniem
Ilustracja przedstawia symbol graficzny często spotykany na schematach blokowych urządzeń elektronicznych sieci
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol filtru dolnoprzepustowego oznacza układ, który przepuszcza składowe o częstotliwościach niższych od częstotliwości granicznej, a tłumi wyższe. Na schematach blokowych stosuje się go w torach sygnałowych do ograniczania zakłóceń i pasma. W praktyce bywa realizowany RC, LC lub cyfrowo.

Pełne wyjaśnienie:

Filtr dolnoprzepustowy (LPF) to element lub blok funkcjonalny, którego zadaniem jest przepuszczanie niskich częstotliwości i jednoczesne tłumienie składowych o częstotliwościach wyższych od ustalonej częstotliwości granicznej. Na schematach blokowych urządzeń teleinformatycznych i elektronicznych taki filtr występuje często w torze wejściowym/wyjściowym lub pomiędzy stopniami przetwarzania sygnału, aby ograniczać pasmo, redukować zakłócenia i zapobiegać niepożądanym efektom (np. aliasingowi).

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "filtru dolnoprzepustowego"?
Bo symbol przedstawia funkcję selektywną zależną od częstotliwości, typową dla filtru LPF: "przechodzą niskie", "zatrzymywane/tłumione wysokie". W ujęciu blokowym nie opisuje się konkretnych elementów (R, C, L), tylko funkcję przetwarzania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Filtr górnoprzepustowy – działa odwrotnie: tłumi niskie i przepuszcza wysokie. Jest używany np. do usuwania składowej stałej lub wolnozmiennych zakłóceń, więc opis funkcji nie pasuje do filtru dolnoprzepustowego.
  • Ogranicznik amplitudy – nie jest filtrem częstotliwościowym, tylko elementem nieliniowym ograniczającym wartość sygnału (amplitudę) po przekroczeniu progu. Może chronić wejście lub kształtować sygnał, ale nie selekcjonuje składowych według częstotliwości jak filtr LPF.
  • Zwrotnica antenowa – to układ rozdzielający/łączący pasma lub tory RF (np. dla anten), zwykle opisywany w kontekście instalacji antenowych. Na schematach blokowych ogólnych urządzeń elektronicznych częściej spotyka się symbole filtrów (LPF/HPF/BPF) niż "zwrotnicy" jako uniwersalnego bloku; ponadto zwrotnica jest rozwiązaniem bardziej specyficznym aplikacyjnie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy schematu blokowego, szukaj odpowiedzi opisującej funkcję (np. rodzaj filtru), a nie konkretne wykonanie. Zapamiętaj: LPF = "low pass" = przechodzą niskie, a wysokie są tłumione.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Filtr dolnoprzepustowy to układ, który przepuszcza składowe o niskich częstotliwościach, a tłumi wyższe. Stosuje się go m.in. do ograniczania pasma, redukcji zakłóceń wysokoczęstotliwościowych oraz jako filtr antyaliasingowy przed pomiarem lub próbkowaniem sygnału.
Najprościej kierować się ideą działania: dolnoprzepustowy "przepuszcza niskie", a górnoprzepustowy "przepuszcza wysokie". Na schemacie blokowym symbol ma opisywać funkcję selekcji częstotliwości, więc porównuj, czy blok ma usuwać zakłócenia wysokie (LPF) czy niskie/DC (HPF).
Filtr jest układem selektywnym względem częstotliwości (zmienia widmo sygnału). Ogranicznik amplitudy działa nieliniowo względem poziomu sygnału: obcina szczyty po przekroczeniu progu. Może chronić wejście lub kształtować przebieg, ale nie "przepuszcza pasma" jak filtr.
W praktyce spotkasz go w torach analogowych i mieszanych: wygładzanie sygnału, tłumienie szumów, ograniczenie pasma przed konwersją A/C, filtracja w torach RF oraz redukcja zakłóceń w urządzeniach transmisyjnych. Pomaga też spełniać wymagania kompatybilności elektromagnetycznej na poziomie funkcjonalnym.
Stosuje się go, gdy sygnał jest próbkowany i istnieje ryzyko aliasingu (zawijania częstotliwości powyżej połowy częstotliwości próbkowania). Filtr dolnoprzepustowy ogranicza widmo wejścia do użytecznego pasma, dzięki czemu próbki lepiej reprezentują sygnał i zmniejsza się wpływ zakłóceń wysokoczęstotliwościowych.
Najczęściej: częstotliwość graniczna, nachylenie charakterystyki (rzędowość filtru), pasmo przenoszenia i pasmo zaporowe oraz tłumienie w paśmie zaporowym. W pytaniach z symboli zwykle nie liczy się wartości, tylko umiejętność rozpoznania typu filtru i jego skutku dla widma sygnału.
Nie. Może być pasywny (RC, LC, RLC), aktywny (z wzmacniaczem operacyjnym) albo cyfrowy (algorytm w procesorze/DSP). Na schemacie blokowym symbol zwykle oznacza funkcję "LPF" niezależnie od technologii realizacji, bo blok ma opisywać działanie całego urządzenia.
Technik teleinformatyk pracuje z dokumentacją urządzeń (schematy blokowe, opisy torów sygnałowych, instrukcje serwisowe). Rozpoznanie podstawowych bloków (np. filtrów) pomaga zrozumieć działanie sprzętu, diagnozować usterki i poprawnie konfigurować elementy toru transmisyjnego, nawet jeśli nie projektujesz elektroniki od zera.
Najczęstsze to mylenie LPF z HPF (bo nazwy są podobne), utożsamianie filtrów z ogranicznikami (bo oba "ograniczają" sygnał) oraz brak uwzględnienia celu bloku w torze (np. redukcja szumu vs usuwanie składowej stałej). Pomaga rysunkowe skojarzenie: LPF = "zostaje dół widma".
Najpierw nazwij typ selekcji: czy blok ma zostawić "dół" czy "górę" widma. Następnie sprawdź, czy pozostałe odpowiedzi nie opisują innej klasy układów (np. ogranicznik amplitudy to nieliniowość, a zwrotnica antenowa to układ aplikacyjny). Wybierz opcję odpowiadającą funkcji filtru w torze.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Symbol filtru dolnoprzepustowego oznacza układ, który przepuszcza składowe o częstotliwościach niższych od częstotliwości granicznej, a tłumi wyższe."

Źródła:

  • IEC 60617 (Graphical symbols for diagrams) – online database, dział: symbole filtrów/układów zależnych od częstotliwości, https://www.iec.ch/dyn/www/f?p=103:1:0::::: (dostęp 2026-02-18)
  • Wikipedia: "Filtr dolnoprzepustowy", https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtr_dolnoprzepustowy (dostęp 2026-02-18)
  • Horowitz, Hill: "The Art of Electronics" (3rd edition), rozdział o filtrach i charakterystykach częstotliwościowych, Cambridge University Press, 2015

Materiały:

  • Bazy symboli graficznych dla schematów (normy/kompendia symboli)
  • Podręczniki z podstaw elektroniki i filtrów (RC/LC/aktywnych)
  • Materiały kursowe z teorii sygnałów i systemów (pasmo, charakterystyki filtrów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego