KWALIFIKACJA ROL4 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 12.
Przedstawionym na rysunku szkodnikiem jest
Ilustracja przedstawia szkodnika roślinnego, stonkę ziemniaczaną, na roślinie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stonka ziemniaczana to chrząszcz o charakterystycznych żółto‑czarnych podłużnych pasach na pokrywach skrzydeł i żółtopomarańczowym przedpleczu. Pozostałe propozycje to inne gatunki (w tym mątwik będący nicieniem), więc nie pasują do typowego wyglądu owada widocznego na rysunku.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach "rozpoznaj szkodnika na rysunku" kluczowe jest dopasowanie cech diagnostycznych (kształt ciała, ubarwienie, wzór na pokrywach, proporcje) do gatunku.

Stonka ziemniaczana jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych szkodników ziemniaka. Dorosły chrząszcz ma zwykle wyraźny, kontrastowy wzór: żółtawe pokrywy skrzydeł z czarnymi podłużnymi pasami. To cecha, która często pozwala na identyfikację już po samym zdjęciu/rysunku. W praktyce poprawne rozpoznanie jest ważne, bo prowadzi do właściwego monitoringu i decyzji o ochronie upraw.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Mątwik ziemniaczany nie jest owadem, lecz nicieniem. Zwykle nie identyfikuje się go po "rysunku owada", tylko po objawach na roślinie i wynikach badań (np. obecność cyst w glebie/na korzeniach). Mechanicznie nie pasuje do typowego wizerunku chrząszcza.
  • Słodyszek rzepakowy to mały, ciemny chrząszcz kojarzony z rzepakiem; z reguły nie ma charakterystycznych żółto‑czarnych pasów jak stonka. Jeśli na rysunku widać pasiaste pokrywy, ta opcja nie pasuje.
  • Skrzypionka zbożowa jest szkodnikiem zbóż, a jej wygląd (smuklejszy chrząszcz, inne ubarwienie) i kontekst roślin żywicielskich różnią się od stonki ziemniaczanej.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy na ilustracji widzisz owada (chrząszcza) czy organizm, którego zwykle nie da się pokazać w tej skali (np. nicienia). Następnie szukaj jednej, mocnej cechy wyróżniającej (np. pasy na pokrywach) i dopiero wtedy wybieraj odpowiedź.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stonka ziemniaczana to chrząszcz żerujący na roślinach ziemniaka (i innych psiankowatych). Groźna jest dlatego, że zarówno larwy, jak i owady dorosłe mogą intensywnie zjadać liście, osłabiając rośliny i obniżając plon.
Najczęściej rozpoznaje się ją po kontrastowym ubarwieniu: żółtawe pokrywy skrzydeł z czarnymi, podłużnymi pasami. Pomaga też typowa sylwetka chrząszcza. Na egzaminie szukaj jednej wyraźnej cechy, która odróżnia ją od innych chrząszczy.
To zupełnie różne organizmy. Stonka jest owadem (chrząszczem), który łatwo pokazać na ilustracji. Mątwik ziemniaczany jest nicieniem, zwykle identyfikowanym po objawach na korzeniach i badaniach gleby, a nie po rysunku "owada".
Agrofag to organizm szkodliwy dla upraw (np. owad, roztocz, nicień, patogen), który obniża zdrowotność roślin i plon. W praktyce ogrodniczej poprawne rozpoznanie agrofaga jest podstawą doboru monitoringu i metody ochrony roślin.
Typowe pomyłki to wybór "najbardziej znanej" nazwy bez analizy cech, mylenie podobnych nazw oraz ignorowanie tego, czy organizm w ogóle może wyglądać jak na zdjęciu (np. wybór nicienia, gdy na ilustracji widać chrząszcza).
Może, jeśli uczeń kieruje się tym, że oba to chrząszcze. Jednak słodyszek jest zwykle mały i ciemny, związany głównie z rzepakiem, a stonka ma charakterystyczne pasy na pokrywach. Na rysunku szukaj wzoru i kolorystyki.
Roślina żywicielska jest silną wskazówką: stonka kojarzy się z ziemniakiem, skrzypionki zbożowe ze zbożami, a słodyszek z rzepakiem. Na egzaminie, jeśli obraz i nazwa rośliny sugerują konkretną grupę, łatwiej zawęzić wybór do właściwego gatunku.
Najczęściej zauważa się ją w sezonie wegetacyjnym ziemniaka, gdy nać jest rozwinięta. Wtedy łatwo dostrzec owady i larwy na liściach oraz objawy żerowania (ubytek blaszki liściowej). Dokładny termin zależy od pogody i regionu.
Stosuje się monitoring (lustracje), metody agrotechniczne i dobór strategii ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony. W praktyce ważne jest trafne rozpoznanie stadium rozwojowego i skali występowania, aby dobrać adekwatne działania.
Ucz się na zestawach zdjęć/rysunków i łącz wygląd z rośliną żywicielską oraz typem organizmu (owad, nicień). Pomaga tworzenie fiszek: nazwa + 2–3 cechy rozpoznawcze. Ćwicz też odróżnianie "podobnych nazw" i małych chrząszczy.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stonka ziemniaczana to chrząszcz o charakterystycznych żółto‑czarnych podłużnych pasach na pokrywach skrzydeł i żółtopomarańczowym przedpleczu.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Stonka ziemniaczana" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Stonka_ziemniaczana (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Słodyszek rzepakowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/S%C5%82odyszek_rzepakowy (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Mątwik ziemniaczany" – https://pl.wikipedia.org/wiki/M%C4%85twik_ziemniaczany (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Atlasy i klucze do rozpoznawania szkodników roślin uprawnych (część dotycząca ziemniaka i rzepaku)
  • Materiały dydaktyczne z integrowanej ochrony roślin dla upraw warzywnych
  • Strony instytutów i poradników rolniczych z opisami i zdjęciami agrofagów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego