KWALIFIKACJA CHM5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 27.
Przeprowadzono badania wód wybranych odcinków rzek na terenie Polski, których graficzne wyniki zamieszczono na mapie. Badane wody w przeważającej ilości należą do
Ilustracja przedstawia mapę Polski z zaznaczonymi odcinkami rzek, które zostały sklasyfikowane według czystości wód.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "pozaklasowych" wynika z odczytu mapy: większość badanych odcinków rzek ma oznaczenie odpowiadające wodom pozaklasowym, czyli niespełniającym wymagań dla klas I–III w zastosowanej skali.
To zadanie sprawdza głównie umiejętność interpretacji legendy i dominującej kategorii.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowe jest odczytanie graficznych wyników badań przedstawionych na mapie oraz poprawne użycie legendy. Pytanie nie wymaga obliczeń laboratoryjnych ani znajomości konkretnych wartości wskaźników – sprawdza, czy potrafisz określić, do jakiej kategorii jakości wód należy większość badanych odcinków.

Odpowiedź "pozaklasowych" jest poprawna, gdy na mapie dominują odcinki oznaczone symbolem/kolorem przypisanym w legendzie do wód pozaklasowych. W praktyce oznacza to, że w przyjętej klasyfikacji są to wody o jakości gorszej niż wymagana dla klas I–III (czyli niespełniające kryteriów tych klas).

  • Odpowiedź "klasy I." jest błędna, jeśli na mapie tylko nieliczne odcinki mają oznaczenie klasy I. Częsty błąd to wybór tej opcji "bo brzmi najlepiej", zamiast faktycznego zliczenia/oceny przewagi.
  • Odpowiedź "klasy II." jest błędna, gdy odcinki tej klasy występują rzadziej niż pozaklasowe. Typowa pomyłka wynika z heurystyki: klasa II bywa wybierana jako "najbardziej prawdopodobna średnia".
  • Odpowiedź "klasy III." jest błędna, jeśli choć jakość jest słaba, to na mapie przeważają oznaczenia pozaklasowe (jeszcze gorsza kategoria w danej skali). Uczniowie mylą wtedy "najgorszą z klas" z "poza klasami".

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi prześledź wzrokiem całą mapę i świadomie odnieś każdy symbol do legendy. Jeśli odcinki są liczne, pomocne jest szybkie "zliczenie w głowie" (np. grupami) albo porównanie, której barwy/symbolu jest najwięcej.

Uwaga merytoryczna: w praktyce ochrony wód spotyka się różne sposoby prezentacji ocen; dlatego zawsze opieraj się na legendzie i definicjach użytych w materiale egzaminacyjnym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Wody pozaklasowe" to kategoria używana w niektórych zestawieniach/mapach, wskazująca, że jakość wody nie spełnia kryteriów klas I–III w danym systemie oceny. Na egzaminie zawsze opieraj się na legendzie mapy, bo to ona definiuje znaczenie symboli.
Najpierw odczytaj legendę i przypisz kolory/symbole do klas. Potem przejdź wzrokiem po wszystkich odcinkach i zrób szybkie zliczenie "grupami" (np. po 5). Nie oceniaj na podstawie jednego fragmentu mapy, bo łatwo o błąd uogólnienia.
Ten sam kolor lub symbol może oznaczać coś innego w różnych opracowaniach. Legenda jest "kluczem" do mapy: definiuje, co oznaczają znaki graficzne. Pominięcie legendy prowadzi do mylenia klas i wybrania odpowiedzi na podstawie skojarzeń, a nie danych.
Nie. W praktyce spotyka się różne podejścia, a powszechnie stosuje się także ocenę stanu ekologicznego i stanu chemicznego. Na egzaminie liczy się jednak system użyty w zadaniu (mapa + legenda), więc odpowiedź wynika z materiału źródłowego.
Najczęstsze to: pominięcie legendy, patrzenie tylko na wycinek mapy, mylenie podobnych odcieni/znaków oraz wybór "klasy II" jako intuicyjnej średniej. Pomaga świadome przejście przez wszystkie odcinki i sprawdzenie, której kategorii jest faktycznie najwięcej.
Typowe przyczyny to dopływ ścieków komunalnych lub przemysłowych, spływy rolnicze (biogeny), zanieczyszczenia obszarowe z miast oraz przekształcenia hydromorfologiczne. W zadaniu egzaminacyjnym nie diagnozujesz przyczyny – jedynie odczytujesz wynik klasyfikacji z mapy.
"Klasa III" to najniższa z wyróżnionych klas, ale nadal mieści się w systemie klasowym. "Pozaklasowe" oznacza wynik poniżej wymagań nawet dla klasy III (w danym opracowaniu). Rozstrzygające jest zawsze znaczenie podane w legendzie mapy.
Zazwyczaj nie. Jeśli zadanie podaje mapę z gotową klasyfikacją, sprawdza głównie umiejętność interpretacji danych, a nie dobór wskaźników. Wiedza o wskaźnikach pomaga rozumieć temat, ale odpowiedź powinna wynikać z odczytu dominującej kategorii na mapie.
Ćwicz: (1) czytanie map i legend, (2) interpretację tabel z wynikami monitoringu, (3) rozumienie pojęć: stan ekologiczny, stan chemiczny, presje i oddziaływania. Dobrze działają krótkie treningi z arkuszami: najpierw legenda, potem wniosek.
Gdy mapa pokazuje tylko wybrane odcinki rzek, różne okresy badań lub uśrednienia, a także gdy skala barw jest podobna. Wtedy łatwo o nadinterpretację "na oko". Na egzaminie ogranicz się do pytania: wskaż kategorię, która występuje w przeważającej ilości.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Directive 2000/60/EC of the European Parliament and of the Council establishing a framework for Community action in the field of water policy (Water Framework Directive) – EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32000L0060 (dostęp: 2026-03-04)
  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) – Państwowy Monitoring Środowiska, informacje o monitoringu wód powierzchniowych: https://www.gios.gov.pl/pl/stan-srodowiska/monitoring-wod (dostęp: 2026-03-04)
  • Wody Polskie – informacje edukacyjne/tematyczne dotyczące wód i ich stanu (dział "Wody"): https://www.gov.pl/web/wody-polskie (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o monitoringu wód powierzchniowych (mapy, legendy, wskaźniki jakości)
  • Podstawy Ramowej Dyrektywy Wodnej i ogólnych zasad oceny stanu wód (ekologiczny/chemiczny)
  • Ćwiczenia z interpretacji map tematycznych i zestawień wyników monitoringu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego