KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 21.
Przeprowadzono doświadczenie zgodnie ze schematem.
Roztwór w probówce zabarwił się na kolor
Ilustracja przedstawia probówkę zawierającą roztwór ninhydryny oraz białko.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "fioletowoniebieski", ponieważ odpowiada barwie roztworu przedstawionej/zaobserwowanej po wykonaniu doświadczenia zgodnie ze schematem.
Odpowiedzi "ceglasty", "ceglastoczerwony" i "czarny" opisują inne, wyraźnie odmienne zabarwienia, więc nie pasują do wskazanej obserwacji.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność poprawnego odczytania i nazwania obserwacji po przeprowadzeniu doświadczenia według podanego schematu. W praktyce pracy technika analityka zapis "roztwór zabarwił się na…" powinien być uzupełniony nazwą barwy zgodną z tym, co rzeczywiście widać w probówce (na stanowisku lub na ilustracji do zadania).

Odpowiedź "fioletowoniebieski" jest właściwa, bo odpowiada obserwowanej barwie roztworu po wykonaniu czynności z instrukcji/schematu. W zadaniach tego typu nie ocenia się tu obliczeń ani rozbudowanej interpretacji mechanizmu – kluczowe jest rzetelne dopasowanie nazwy barwy do wyniku obserwacji.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ opisują inne zabarwienia:

  • "ceglasty" – sugeruje odcień zbliżony do barwy cegły (pomarańczowo-czerwony), a więc inny niż fioletowo-niebieski.
  • "ceglastoczerwony" – jest jeszcze bardziej jednoznacznie czerwony; to nadal inna barwa niż wynikowa obserwacja fioletowo-niebieska.
  • "czarny" – oznacza bardzo ciemne zabarwienie/efekt wizualny, który nie odpowiada roztworowi o odcieniu fioletowo-niebieskim.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o barwę nie kieruj się skojarzeniem z "typową" reakcją, tylko tym, co przedstawiono jako wynik (barwa, odcień). Jeśli dwie nazwy są podobne (np. "ceglasty" i "ceglastoczerwony"), najpierw ustal rodzinę barwy (niebiesko-fioletowa vs czerwona vs czarna), a dopiero potem wybierz dokładniejszą nazwę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zapis obserwacji wizualnej po wykonaniu reakcji. Oznacza, że w probówce pojawiła się nowa barwa roztworu w porównaniu do stanu początkowego. Taki opis jest elementem wyniku badania jakościowego i powinien być możliwie jednoznaczny (np. fioletowoniebieski).
Należy używać prostych, jednoznacznych nazw barw i odcieni oraz unikać domysłów co do przyczyny. Dobrze jest dopisać kontekst: czy barwa dotyczy roztworu, osadu czy fazy nad osadem. Jeśli barwa jest nietypowa, opisz ją jako odcień (np. fioletowoniebieski).
Bo nazwa barwy jest częścią wyniku obserwacji i świadczy o umiejętności rzetelnego dokumentowania przebiegu doświadczenia. W wielu procedurach jakościowych to właśnie obserwacja (barwa, osad, mętność) pozwala potwierdzić, że reakcja zaszła, nawet bez obliczeń.
Obie nazwy wskazują barwy z grupy czerwieni/pomarańczu. "Ceglastoczerwony" jest zwykle bardziej jednoznacznie czerwony, a "ceglasty" bywa bliższy pomarańczowo-czerwonemu odcieniowi cegły. Jeśli na ilustracji/obserwacji widać barwy niebiesko‑fioletowe, żadna z nich nie pasuje.
Nie zawsze. Czasem czarne wrażenie może wynikać z bardzo intensywnego zabarwienia, zawiesiny lub osadu, ale bywa też skutkiem słabego oświetlenia lub tła. Dlatego trzeba ocenić, czy roztwór jest klarowny, czy pojawiła się mętność oraz czy materiał opada na dno.
Najczęściej uczniowie wybierają odpowiedź "z pamięci" (skojarzenie z popularną próbą), mylą podobne nazwy barw albo nie zauważają odcienia (np. niebieski vs fioletowy). Pomaga porównanie barwy z podstawową rodziną kolorów i dopiero potem wybór dokładniejszego określenia.
Użyj neutralnego tła (biała kartka), dobrego oświetlenia i czystych naczyń. Porównuj barwę z próbą kontrolną (jeśli jest) i zapisuj obserwację od razu. Unikaj oceniania barwy przy kolorowym tle lub w cieniu, bo to zniekształca odcień.
Zwykle nie. Najważniejsze jest, aby nazwa była jednoznaczna i pasowała do obserwacji. Egzamin najczęściej stosuje proste określenia (np. czarny, ceglasty, fioletowoniebieski). Jeśli wątpisz, wybierz odpowiedź najlepiej oddającą widoczny odcień.
Gdy procedura przewiduje reakcję wskaźnikową lub charakterystyczne zabarwienie produktu reakcji. Wtedy barwa jest kryterium potwierdzającym zajście zjawiska. W praktyce laboratoryjnej taka obserwacja powinna być udokumentowana w zapisach i raporcie z badania.
Skup się na rozróżnieniu głównej grupy barw (niebiesko‑fioletowa vs czerwona vs czarna). Jeśli widać wyraźny odcień chłodny, odrzuć odpowiedzi z rodziny czerwieni. Gdy nadal masz wątpliwości, wybierz określenie najbliższe widocznemu kolorowi, nie "typowe" z pamięci.
info

Około 79% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02, rozdział 7 (wymagania dotyczące procesów, w tym zapisy i raportowanie wyników/obserwacji) – standard dotyczący laboratoriów badawczych i wzorcujących
  • Eurachem Guide: "The Fitness for Purpose of Analytical Methods – A Laboratory Guide to Method Validation and Related Topics" (wydanie dostępne publicznie na eurachem.org) – część dot. dokumentowania wyników i obserwacji jakościowych

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z chemii analitycznej (analiza jakościowa – reakcje charakterystyczne i obserwacje)
  • Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dotyczące opisu obserwacji (barwa, osad, mętność)
  • Zasady prowadzenia zapisów w laboratorium (wymagania jakościowe dot. rejestrowania obserwacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego