KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 8.
Przepuszczanie roztworu przez tkaninę o luźnej strukturze, np. watę, płótno, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cedzenie polega na przepuszczaniu cieczy (roztworu) przez przegrodę o luźnej strukturze, np. watę, gazę lub płótno, aby zatrzymać większe cząstki stałe. Sączenie (filtracja) zwykle wykorzystuje sączek lub filtr o drobniejszych porach, a ekstrakcja i sedymentacja to inne mechanizmy rozdzielania.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "przepuszczanie roztworu przez tkaninę o luźnej strukturze, np. watę, płótno" odpowiada procesowi cedzenia. Istotą cedzenia jest użycie przegrody o dużych oczkach (luźny splot), która zatrzymuje przede wszystkim większe, widoczne zanieczyszczenia stałe. Jest to metoda prosta i często traktowana jako etap wstępny, zanim zastosuje się dokładniejsze techniki.

Odpowiedź "cedzenie" jest poprawna, ponieważ w definicji kluczowe są dwa elementy: przegroda z tkaniny o luźnej strukturze oraz cel polegający na mechanicznym oddzieleniu części stałych od cieczy.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych procesów:

  • sączenie – to rozdzielanie z użyciem filtra/sączka o drobniejszych porach; zatrzymuje znacznie mniejsze cząstki i prowadzi do klarowniejszego przesączu. W praktyce szkolnej bywa utożsamiane z filtracją, ale nie jest tym samym co cedzenie przez luźną tkaninę.
  • ekstrakcja – polega na wydzielaniu składnika z mieszaniny za pomocą rozpuszczalnika (przeniesienie substancji z jednej fazy do drugiej). Nie jest to mechaniczne "przepuszczanie przez tkaninę".
  • sedymentacja – to opadanie cząstek pod wpływem grawitacji (czasem wspomagane np. wirowaniem). Tu nie ma przegrody z tkaniny; rozdział zachodzi dzięki różnicy gęstości i czasu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się wata, gaza, płótno i mowa o luźnym splocie, najczęściej chodzi o cedzenie. Gdy pojawia się sączek, bibuła filtracyjna, filtr i celem jest dokładne wyklarowanie, właściwszym terminem jest sączenie/filtracja.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cedzenie to proste oddzielanie zanieczyszczeń stałych od cieczy przez przegrodę o luźnej strukturze (np. wata, gaza, płótno). Zatrzymuje głównie większe cząstki. Często jest etapem wstępnym przed dokładniejszym oczyszczaniem.
Cedzenie wykorzystuje luźną tkaninę i usuwa przede wszystkim większe cząstki. Sączenie (filtracja) zwykle odbywa się przez sączek/bibułę filtracyjną lub filtr o drobniejszych porach, dzięki czemu zatrzymuje mniejsze cząstki i daje bardziej klarowny przesącz.
Wata i płótno pełnią rolę przegrody mechanicznej, która zatrzymuje cząstki stałe podczas przepuszczania cieczy. Ekstrakcja nie polega na filtracji przez tkaninę, tylko na przeniesieniu substancji do rozpuszczalnika (zmiana fazy/środowiska), np. z surowca roślinnego.
Cedzenie stosuje się, gdy trzeba szybko usunąć grube, widoczne zanieczyszczenia lub resztki stałe i nie jest wymagana wysoka klarowność. Jeśli roztwór ma być bardzo przejrzysty albo zawiera drobne cząstki, zwykle wybiera się sączenie/filtrację.
Sączenie to metoda rozdzielania, w której ciecz przechodzi przez materiał filtracyjny o drobnych porach (np. sączek z bibuły). Celem jest zatrzymanie cząstek stałych i uzyskanie przesączu. W testach myli się je z cedzeniem, bo oba procesy "przepuszczają" ciecz.
Sedymentacja zachodzi bez przegrody: cząstki opadają na dno pod wpływem grawitacji (a ciecz nad osadem można zlać). Jeśli w opisie występuje przepuszczanie przez watę lub płótno, to kluczowy jest element "przegrody", typowy dla cedzenia/sączenia, nie dla sedymentacji.
Szukaj słów: wata, gaza, płótno, "luźna struktura" lub "tkanina". To sygnał, że chodzi o mechaniczne oddzielanie większych cząstek przez luźną przegrodę. Gdy pojawia się sączek, filtr lub bibuła, częściej chodzi o sączenie/filtrację.
Tak. Najpierw można odcedzić większe cząstki przez luźną tkaninę, aby nie zapchać filtra i usprawnić dalszą pracę. Następnie wykonuje się sączenie/filtrację, jeśli potrzebna jest wyższa klarowność lub dokładniejsze usunięcie drobnych zawiesin.
Najczęstszy błąd to automatyczne wybieranie "sączenia", bo jest bardziej znanym terminem. Drugi błąd to ignorowanie rodzaju przegrody (luźna tkanina vs filtr o drobnych porach). Warto czytać uważnie, z czego wykonana jest przegroda i jaki efekt ma być osiągnięty.
Ekstrakcją jest np. wytrawianie składników z surowca (np. roślinnego) odpowiednim rozpuszczalnikiem, aby przeprowadzić substancje do roztworu. Cedzenie natomiast nie "wydobywa" składnika, tylko mechanicznie oddziela cząstki stałe od cieczy przez luźną tkaninę.
info

Statystycznie 73% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Cedzenie polega na przepuszczaniu cieczy (roztworu) przez przegrodę o luźnej strukturze, np. watę, gazę lub płótno, aby zatrzymać większe cząstki stałe."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Cedzenie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Cedzenie (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Sączenie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/S%C4%85czenie (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Sedymentacja" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Sedymentacja (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z technologii postaci leku (działy: procesy jednostkowe, filtracja i klarowanie)
  • Materiały dydaktyczne do chemii ogólnej: rozdzielanie mieszanin (cedzenie, filtracja, sedymentacja, ekstrakcja)
  • Instrukcje BHP i procedury prac pomocniczych w laboratorium/aptece (ogólne zasady pracy z roztworami i materiałami filtracyjnymi)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego