KWALIFIKACJA MEP3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 18.
Przesunięcie pryzmatyczne soczewki dodatniej dla zamieszczonego wyniku pomiaru frontofokometrem wynosi
Ilustracja przedstawia okrągły diagram przypominający celownik, który jest najprawdopodobniej używany w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na siatce frontofokometru grubszy krzyż obrazu testowego jest przesunięty o 5 działek w lewo od centrum.
Przy założeniu skali 0,5 prdpt na działkę daje to 5 × 0,5 = 2,5 prdpt. Zgodnie z konwencją TABO przesunięcie w lewo odpowiada bazie 180°.

Pełne wyjaśnienie:

Frontofokometr pozwala ocenić nie tylko moc sferyczno-cylindryczną soczewki, ale także jej działanie pryzmatyczne. W okularze widać stałą siatkę celowniczą (cienki krzyż) oraz obraz testu po przejściu przez badaną soczewkę (grubszy krzyż). Jeżeli grubszy krzyż nie pokrywa się z centrum siatki, oznacza to obecność składowej pryzmatycznej.

W tym zadaniu grubszy krzyż jest przesunięty poziomo w lewo i pokrywa się z piątą kreską podziałki na lewo od środka. Aby uzyskać wartość w dioptriach pryzmatycznych, liczbę działek mnoży się przez wartość jednej działki. W przyjętej dla zadania skali 1 działka = 0,5 prdpt, więc:

5 działek × 0,5 prdpt/działkę = 2,5 prdpt.

Następnie trzeba określić kierunek bazy. W optyce okularowej stosuje się konwencję TABO: 0° to kierunek w prawo, 180° to kierunek w lewo, 90° w górę, 270° w dół. Skoro przesunięcie jest w lewo, kierunek bazy odpowiada 180°.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 5,0 prdpt wynika z pomylenia "5 działek" z "5 prdpt", czyli z przyjęcia błędnej skali 1,0 prdpt na działkę.
  • baza 0° oznaczałaby kierunek w prawo; to typowy błąd odwrócenia stron lub nieznajomości oznaczeń TABO.
  • Połączenia "5,0 prdpt" z dowolną bazą są błędne, jeśli poprawnie przeliczy się działki na prdpt.

W praktyce taka umiejętność jest ważna przy kontroli centrowania soczewek i wykrywaniu niepożądanego pryzmatu powstałego np. przez decentrację podczas montażu w oprawie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To miara działania pryzmatycznego soczewki widoczna jako przesunięcie obrazu testowego (grubszego krzyża) względem centrum siatki celowniczej. Wielkość przesunięcia odczytuje się z podziałki w okularze i podaje w dioptriach pryzmatycznych (prdpt).
Zlicz liczbę działek, o które obraz testu jest przesunięty od punktu centralnego, a potem przemnóż przez wartość jednej działki (np. 0,5 prdpt). Wynik to wartość pryzmatu w prdpt. Najczęstszy błąd to przyjęcie złej wartości "prdpt na działkę".
Różne modele frontofokometrów mają różne skale w okularze (np. 0,25; 0,5; 1,0 prdpt na działkę). W zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się konkretną skalę dla danego rysunku/układu. Trzeba ją rozpoznać z klucza lub standardu przyjętego w arkuszu.
W konwencji TABO kierunek bazy pryzmatu opisuje się kątem: 0° to w prawo, 180° to w lewo, 90° to w górę, a 270° to w dół. "Baza 180°" oznacza więc bazę skierowaną w lewo (poziomo).
Najczęściej to błąd orientacji stron (prawo/lewo) lub automatyczne "odwracanie" kierunku bez sprawdzenia konwencji. Pomaga zapamiętanie: 0° = prawo, 180° = lewo. Warto też ćwiczyć na rysunkach z przesunięciem krzyża testowego.
W zadaniach szkolnych i egzaminacyjnych przyjmuje się jednoznaczną interpretację zgodną z konwencją odczytu w frontofokometrze: kierunek przesunięcia na skali w okularze przekłada się na kierunek bazy według TABO. Kluczowe jest konsekwentne stosowanie tej samej konwencji w całym zadaniu.
Gdy kontroluje wykonanie okularów przed wydaniem, przy podejrzeniu błędnego centrowania, po reklamacji (np. dwojenie, bóle głowy) albo przy realizacji recept z pryzmatem. Frontofokometr pozwala szybko wykryć niepożądane działanie pryzmatyczne wynikające z decentracji.
Ustal wartość jednej działki (np. 0,5 prdpt). Następnie pomnóż: 5 × 0,5 = 2,5 prdpt. Dopiero potem określ kierunek bazy (np. lewo = 180° w TABO). Błąd pojawia się, gdy ktoś uzna, że "5 działek" automatycznie oznacza 5,0 prdpt.
Dioptria pryzmatyczna (prdpt) opisuje, o ile centymetrów przesunie się obraz na ekranie oddalonym o 1 metr. W praktyce optycznej służy do zapisu wartości pryzmatu w soczewkach okularowych i oceny skutków decentracji oraz korekcji zaburzeń ustawienia oczu.
Ćwicz odczyt z siatki: zliczanie działek, przeliczanie na prdpt i określanie kierunku bazy w TABO (0° prawo, 180° lewo, 90° góra, 270° dół). Rób też zadania z różnymi skalami działek, bo to najczęstsze źródło pomyłek.
info

Statystycznie 31% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że na siatce frontofokometru grubszy krzyż obrazu testowego jest przesunięty o 5 działek w lewo od centrum.Przy założeniu skali 0,5 prdpt na działkę daje to 5 × 0,5 = 2,5 prdpt.

Materiały:

  • Instrukcja obsługi konkretnego modelu frontofokometru używanego w pracowni (opis skali pryzmatycznej)
  • Podręczniki/opracowania z optyki okularowej dotyczące pryzmatów i konwencji TABO
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych technika optyka z odczytem z frontofokometru (przesunięcie krzyża testowego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego