KWALIFIKACJA ELE10 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 33.
Przetwornicę do zmiany napięcia stałego na zmienne określa się symbolem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie przetwornicy zapisuje się zwykle jako "rodzaj napięcia na wejściu / rodzaj napięcia na wyjściu". Jeśli urządzenie ma zamieniać napięcie stałe na zmienne, to na wejściu jest DC, a na wyjściu AC, czyli zapis "DC/AC". Pozostałe warianty oznaczają inne kierunki lub brak zmiany rodzaju napięcia.

Pełne wyjaśnienie:

W energoelektronice spotyka się uproszczone oznaczenia przekształtników w formie wejście/wyjście, np. "AC/DC" albo "DC/AC". Pierwszy człon informuje, jakie napięcie (lub rodzaj prądu) jest doprowadzone do urządzenia, a drugi – jakie napięcie otrzymujemy na wyjściu.

Dlatego przetwornica, której zadaniem jest zmiana napięcia stałego (DC) na zmienne (AC), ma oznaczenie DC/AC. W praktyce taki układ nazywa się często falownikiem (inverter), bo "odwraca" typ zasilania: z obwodu stałoprądowego wytwarza przebieg przemienny o zadanej częstotliwości i kształcie (np. zbliżonym do sinusoidy).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "AC/DC" opisuje sytuację odwrotną: na wejściu jest napięcie przemienne, a na wyjściu stałe. To typowy prostownik lub zasilacz sieciowy.
  • "DC/DC" oznacza przekształtnik, który zmienia parametry napięcia stałego (np. podwyższa/obniża, stabilizuje), ale nie zamienia go na napięcie przemienne.
  • "AC/AC" dotyczy przekształtnika, który przyjmuje napięcie przemienne i oddaje napięcie przemienne (np. o innej wartości skutecznej lub częstotliwości), więc również nie spełnia warunku "stałe na zmienne".

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw przeczytaj uważnie kierunek konwersji (z czego na co), a potem porównaj go z zapisem wejście/wyjście. To minimalizuje błąd odwrócenia kolejności członów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis DC/AC oznacza, że urządzenie przyjmuje na wejściu napięcie/prąd stały (DC), a na wyjściu wytwarza napięcie/prąd przemienny (AC). W praktyce to typowy falownik używany np. w UPS lub w systemach zasilania z akumulatorów.
AC/DC zamienia napięcie przemienne z sieci na napięcie stałe (prostownik/zasilacz). DC/AC robi odwrotnie: z napięcia stałego (np. akumulator, magistrala DC) wytwarza napięcie przemienne do zasilania odbiorników AC. Różni się więc kierunek konwersji i typ zastosowań.
Falownik jest nazwą funkcjonalną przekształtnika, którego zadaniem jest wytworzenie przebiegu AC z obwodu DC. Ponieważ oznaczenie typu przetwornicy zwykle podaje wejście i wyjście, falownik spełniający to zadanie opisuje się skrótowo jako DC/AC.
Typowa przetwornica DC/DC nie służy do wytwarzania napięcia przemiennego na wyjściu. Jej celem jest zmiana parametrów napięcia stałego (np. obniżenie, podwyższenie, stabilizacja, separacja galwaniczna). Do uzyskania AC z DC stosuje się przetwornicę DC/AC.
Przetwornice DC/AC stosuje się, gdy źródłem energii jest obwód stałoprądowy (akumulatory, magazyn energii, magistrala DC), a odbiornik wymaga zasilania przemiennego. Przykłady to UPS, zasilanie awaryjne, oraz systemy, w których trzeba zasilić silniki lub urządzenia sieciowe z zasobnika DC.
Najprostsza zasada: czytaj zapis jako wejście/wyjście. Pierwszy człon (AC lub DC) mówi, co jest doprowadzone do urządzenia, a drugi – co otrzymujesz na wyjściu. Jeśli w treści zadania jest "ze stałego na zmienne", to wejście to DC, a wyjście to AC, czyli DC/AC.
Tak, AC/AC może opisywać przekształtniki, które pobierają napięcie przemienne i oddają napięcie przemienne o innych parametrach (np. inna wartość skuteczna lub częstotliwość). Nie jest to jednak konwersja z DC na AC, więc nie spełnia warunku z pytania o "napięcie stałe na zmienne".
Najczęstszy błąd to odwrócenie kolejności (np. wybór AC/DC zamiast DC/AC), bo uczący się skupia się na samych literach, a nie na kierunku "z czego na co". Drugim błędem jest kojarzenie "przetwornicy" wyłącznie z prostownikiem i automatyczne wskazanie AC/DC bez analizy treści.
AC (przemienne) oznacza napięcie, którego wartość i zwrot zmieniają się w czasie, typowo w postaci przebiegu sinusoidalnego w sieci elektroenergetycznej. DC (stałe) oznacza napięcie o stałej biegunowości, typowe dla akumulatorów, baterii i wielu układów zasilania energoelektronicznego.
Warto opanować mapę czterech podstawowych konwersji: AC/DC, DC/AC, DC/DC, AC/AC oraz powiązać je z nazwami funkcjonalnymi (np. prostownik, falownik). Ćwicz czytanie zapisów jako wejście/wyjście i dopasowywanie do opisu słownego "z… na…".
info

Statystycznie 78% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Oznaczenie przetwornicy zapisuje się zwykle jako "rodzaj napięcia na wejściu / rodzaj napięcia na wyjściu"."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Falownik" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Falownik (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN), "Power inverter" – https://en.wikipedia.org/wiki/Power_inverter (dostęp: 2026-03-02)
  • Electronics Tutorials, "Inverter" – https://www.electronics-tutorials.ws/power/inverter.html (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podstawy energoelektroniki: rozdziały o prostownikach i falownikach
  • Instrukcje/artykuły producentów UPS i falowników (opis wejścia DC i wyjścia AC)
  • Notatki z elektrotechniki: definicje AC/DC oraz przebiegi napięć i prądów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego