KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 31.
Przy demontażu łożysk z pierścieniem uszczelniającym, należy oddziaływać siłą bezpośrednio na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Siłę podczas demontażu przykłada się do pierścienia zdejmowanego, aby nie przenosić obciążenia przez elementy toczne i bieżnie. Nacisk na kulki/wałeczki lub na niewłaściwy pierścień może spowodować mikrouszkodzenia, odkształcenia bieżni i uszkodzenie uszczelnienia, co skraca trwałość łożyska.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas demontażu łożyska (także z pierścieniem uszczelniającym) kluczową zasadą jest to, aby siłę ściągania lub wyciskania przykładać bezpośrednio do tego pierścienia, który jest zdejmowany. W praktyce jest to zwykle ten pierścień, który ma pasowanie ciasne z częścią (wałem albo oprawą) i stawia największy opór.

Dlaczego to ważne?

  • Ochrona elementów tocznych: jeśli siła przejdzie przez kulki/wałeczki, powstają bardzo duże naciski punktowe na bieżniach. Nawet gdy łożysko "zejdzie", mogą zostać mikrowgniecenia i ślady na bieżniach, które później objawiają się hałasem i skróceniem trwałości.
  • Ochrona bieżni: uderzenia lub wciskanie "na skróty" powodują uszkodzenia powierzchni współpracujących, a to zwiększa tarcie i temperaturę pracy łożyska.
  • Ochrona uszczelnienia: w łożyskach uszczelnionych łatwo zniszczyć wargę uszczelniającą, tarczę lub pierścień uszczelniający, gdy narzędzie opiera się o nie lub gdy występuje przekoszenie.

Dlatego odpowiedź "zdejmowany pierścień łożyska" jest właściwa: siła działa tam, gdzie ma pokonać wcisk, bez obciążania delikatniejszych elementów wewnętrznych.

Pozostałe propozycje są błędne, bo:

  • "wszystkie elementy łożyska" sugeruje brak kontroli kierunku przepływu siły; w technologii łożyskowania dąży się do kontrolowanego podparcia na właściwym pierścieniu.
  • "elementy toczne łożyska" to typowy błąd: elementy toczne nie powinny być "narzędziem" do przenoszenia siły montażowej/demontażowej.
  • "niezdejmowany pierścień łożyska" prowadzi do przeniesienia obciążenia przez wnętrze łożyska (a więc pośrednio przez elementy toczne) lub do zakleszczeń i przekoszeń, co zwiększa ryzyko uszkodzeń.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy montażu/demontażu łożysk, szukaj zasady "siła na pierścień wciskany/zdejmowany", a nie na elementy wewnętrzne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że podczas wyciskania/ściągania nacisk lub ciąg ma działać na ten pierścień, który ma zejść z wału lub z oprawy. Dzięki temu siła nie przechodzi przez elementy toczne i nie powoduje mikrouszkodzeń bieżni ani uszczelnienia.
Elementy toczne (kulki/wałeczki) przenoszą obciążenia w pracy, ale podczas montażu/demontażu powstają naciski punktowe i udary. To prowadzi do wgnieceń na bieżniach, hałasu po naprawie i szybszego zużycia, nawet jeśli łożysko wygląda na sprawne.
"Zdejmowany" jest ten pierścień, który w danym momencie ma zejść z osadzenia (np. z wału albo z gniazda). Najczęściej jest to pierścień osadzony na wcisku. Analizujesz, co zostaje na części, a co ma zostać zdjęte narzędziem/prasą.
Prasę stosuje się, gdy potrzebna jest stabilna, osiowa siła bez przekoszeń, np. przy piastach, tulejach i ciasnych pasowaniach. Ściągacz jest dobry, gdy masz dostęp do pierścienia i miejsce na łapy. W obu przypadkach siła ma działać na właściwy pierścień.
Najczęstsze skutki to: wgniecenia bieżni (później buczenie), pęknięcia lub odkształcenia koszyka, uszkodzenie wargi uszczelniającej i utrata szczelności. W konsekwencji smar szybciej ucieka, dostaje się brud i łożysko zużywa się znacznie szybciej.
Co do zasady należy tego unikać, bo udary łatwo niszczą bieżnie i uszczelnienia oraz powodują przekoszenie. Jeśli już nie ma innej możliwości, używa się odpowiednich tulei i uderza wyłącznie w pierścień zdejmowany, kontrolując osiowość. Bezpieczniejsza jest prasa.
Pomagają: tuleje oporowe (pierścienie montażowe), odpowiednie nasadki oparte na pierścieniu, ściągacze dobrane do średnicy, prasa z właściwym podparciem oraz przyrządy do podpierania oprawy. Kluczowe jest stabilne prowadzenie bez nacisku na uszczelnienie.
Jeśli naciskasz na pierścień, który ma pozostać na miejscu, to siła zwykle przenosi się przez wnętrze łożyska (pośrednio przez elementy toczne) albo powoduje zakleszczenie. To zwiększa ryzyko uszkodzeń i jest sprzeczne z zasadą, że obciążasz tylko pierścień zdejmowany.
Typowe objawy po montażu to: buczenie narastające z prędkością, chrobotanie przy obracaniu, wyczuwalne przeskoki, zwiększone nagrzewanie oraz szybszy wyciek smaru (gdy uszczelnienie zostało naruszone). Często problem ujawnia się dopiero po krótkiej eksploatacji.
Ucz się reguły: siła montażu/demontażu działa na pierścień osadzany lub zdejmowany, a nie na elementy toczne. Przećwicz rozpoznawanie pasowań (wał/oprawa) i dobór narzędzi. Pomaga analizowanie zdjęć węzłów łożyskowych i typowych błędów serwisowych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Siłę podczas demontażu przykłada się do pierścienia zdejmowanego, aby nie przenosić obciążenia przez elementy toczne i bieżnie."

Źródła:

  • SKF, "Bearing damage and failure analysis" (publikacja SKF, rozdziały dot. uszkodzeń bieżni i skutków nieprawidłowego montażu/demontażu) – https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings/engineering-tools/bearing-failure-analysis (dostęp 2026-03-02)
  • SKF, "Rolling bearings" (SKF General Catalogue, część: Mounting and dismounting / Handling) – https://www.skf.com/binaries/pub12/Images/0901d1968030c11d-Rolling-bearings---17000_1-EN_tcm_12-121486.pdf (dostęp 2026-03-02)
  • NTN Europe, "Mounting of bearings" (materiały techniczne producenta – zasady przykładania siły do właściwego pierścienia) – https://www.ntn-snr.com/sites/default/files/2022-08/NTN-SNR_Mounting-of-bearings_EN.pdf (dostęp 2026-03-02)

Materiały:

  • Poradniki producentów łożysk dotyczące montażu i demontażu (działy: handling, mounting/dismounting)
  • Instrukcje serwisowe/dokumentacja napraw pojazdu dla konkretnych węzłów łożyskowych (np. piasty, alternator)
  • Ćwiczenia warsztatowe: demontaż na prasie z tulejami oporowymi dobranymi do pierścienia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego