KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 19.
Przy podejrzeniu złamania kończyny dolnej w pierwszej kolejności należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy podejrzeniu złamania kończyny dolnej najbezpieczniej jest unieruchomić ją w pozycji zastanej, aby nie doprowadzić do przemieszczenia odłamów i dodatkowych uszkodzeń. Prostowanie może nasilić uraz. Zimny okład bywa pomocny, ale dopiero po zabezpieczeniu kończyny i ocenie stanu poszkodowanego.

Pełne wyjaśnienie:

W podejrzeniu złamania kończyny dolnej priorytetem w pierwszej pomocy jest ograniczenie ruchu w miejscu urazu. Dlatego prawidłowe postępowanie polega na unieruchomieniu kończyny w pozycji zastanej (takiej, w jakiej została znaleziona), najlepiej obejmując unieruchomieniem również sąsiednie stawy. Celem jest zmniejszenie ryzyka przemieszczenia odłamów kostnych, uszkodzenia naczyń i nerwów oraz nasilenia bólu.

Odpowiedź "wyprostować złamaną kończynę" jest nieprawidłowa, ponieważ nastawianie/zmiana ustawienia kończyny bez kwalifikacji i zabezpieczenia medycznego może pogorszyć stan poszkodowanego. Nawet jeśli kończyna wygląda na "nienaturalnie ułożoną", w pierwszej pomocy standardem jest stabilizacja, a nie korekcja ustawienia.

Odpowiedź "założyć szynę Browna" nie jest właściwa jako pierwsza czynność w typowych warunkach opieki, ponieważ odnosi się do specjalistycznego unieruchomienia i nie zawsze jest dostępna. W praktyce egzaminacyjnej ocenia się zasadę: unieruchomienie w zastanym ułożeniu (dowolnymi bezpiecznymi środkami), a nie dobór konkretnego sprzętu.

Odpowiedź "założyć zimny okład" może być pomocna w ograniczaniu obrzęku i bólu przy urazach tkanek miękkich, jednak przy podejrzeniu złamania nie jest działaniem pierwszorzędnym. Najpierw należy zadbać o bezpieczeństwo poszkodowanego, ograniczyć ruch uszkodzonej kończyny i zorganizować pomoc medyczną. Dopiero potem można rozważyć chłodzenie okolicy urazu, o ile nie powoduje to dodatkowego bólu i nie wymusza poruszania kończyną.

W opiece nad osobą starszą warto pamiętać też o praktyce: uspokoić poszkodowanego, ocenić krążenie/czucie w stopie, nie podawać jedzenia ani picia w razie możliwej interwencji medycznej oraz wezwać pomoc, jeśli uraz jest poważny lub ból/obrzęk szybko narasta.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw ogranicz ruch: unieruchom kończynę w pozycji zastanej i zadbaj o bezpieczeństwo poszkodowanego. Nie prostuj na siłę. Następnie wezwij pomoc medyczną, obserwuj stan ogólny i kontroluj, czy stopa jest ciepła i czy poszkodowany czuje dotyk.
Prostowanie może spowodować przemieszczenie odłamów, uszkodzenie naczyń i nerwów oraz nasilenie krwawienia i bólu. W pierwszej pomocy celem jest stabilizacja urazu, a nie nastawianie. Zmiana ułożenia jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych sytuacjach bezpieczeństwa.
Stabilizuj w zastanym ułożeniu używając dostępnych środków: twardych elementów jako usztywnienia i bandaży/taśm do mocowania. Ważne, by unieruchomienie było stabilne, ale nie za ciasne. Po założeniu sprawdź krążenie i czucie w stopie.
Zimny okład bywa pomocny na ból i obrzęk, ale nie jest pierwszym krokiem. Najpierw unieruchom kończynę i ogranicz ruch. Chłodzenie stosuj ostrożnie, przez warstwę materiału, krótko i tylko jeśli nie wymaga poruszania złamaną kończyną.
Wezwij pomoc, gdy jest silny ból, deformacja, narastający obrzęk, niemożność obciążenia kończyny, zaburzenia czucia/krążenia w stopie lub gdy senior jest po upadku i ma objawy ogólne (osłabienie, zawroty, omdlenie). W razie wątpliwości lepiej wezwać.
Na złamanie mogą wskazywać: bardzo silny ból przy próbie ruchu, zniekształcenie, nienaturalne ustawienie kończyny, szybki obrzęk, krwiak, skrócenie kończyny lub niemożność stanięcia. Nie zawsze występują wszystkie objawy, więc postępuj jak przy złamaniu.
Unikaj przenoszenia, jeśli nie jest to konieczne. Ruch może pogorszyć uraz. Jeśli musisz zmienić miejsce (np. zagrożenie na podłodze), rób to z pomocą drugiej osoby, po możliwym unieruchomieniu i bez obciążania kończyny. Priorytetem jest bezpieczeństwo.
Najczęstsze błędy to: prostowanie kończyny "żeby wyglądała normalnie", zbyt ciasne bandażowanie (pogorszenie krążenia), ignorowanie objawów wstrząsu, podawanie jedzenia/picia "na pocieszenie" oraz zbyt szybkie stawianie poszkodowanego na nogi. Lepsza jest stabilizacja i obserwacja.
Zapytaj o mrowienie/drętwienie, sprawdź czy poszkodowany czuje dotyk palców, oceń kolor i temperaturę skóry. Możesz też delikatnie uciśnąć paznokieć i obserwować powrót koloru. Jeśli stopa blednie, sinieje lub traci czucie, poluzuj opatrunek i wezwij pomoc.
Ucz się schematów: bezpieczeństwo miejsca, ocena stanu, wezwanie pomocy, a potem działania specyficzne (np. unieruchomienie). Ćwicz na scenariuszach upadków seniorów i zapamiętaj zasadę: nie nastawiaj, unieruchom w zastanej pozycji. To często rozstrzyga poprawną odpowiedź.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Przy podejrzeniu złamania kończyny dolnej najbezpieczniej jest unieruchomić ją w pozycji zastanej, aby nie doprowadzić do przemieszczenia odłamów i dodatkowych uszkodzeń."

Źródła:

  • European Resuscitation Council (ERC) Guidelines 2021 – First aid (rozdział dotyczący urazów i pierwszej pomocy), https://cprguidelines.eu/ - dostęp 2026-02-27
  • World Health Organization (WHO), Basic Emergency Care: approach to the acutely ill and injured (moduły dot. urazów), https://www.who.int/publications/i/item/basic-emergency-care - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z pierwszej pomocy dla opiekunów i opiekunek osób starszych
  • Aktualne wytyczne organizacji zajmujących się resuscytacją i pierwszą pomocą (część: urazy)
  • Instrukcje BHP i procedury postępowania po upadku w placówkach opiekuńczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego