Silne zakwaszenie gleby oznacza niski odczyn (niskie pH), który wpływa jednocześnie na właściwości chemiczne i fizyczne siedliska. Jednym z częstych skutków jest wypieranie oraz wymywanie z kompleksu sorpcyjnego tzw. kationów zasadowych. Do tej grupy należy m.in. wapń (Ca), który w glebie pełni ważną rolę strukturotwórczą: sprzyja tworzeniu i stabilizacji agregatów glebowych, a więc poprawia strukturę, przewiewność i stosunki wodne.
Dlatego odpowiedź "następuje w niej ubytek strukturotwórczego wapnia." jest zgodna z typowym, kierunkowym skutkiem długotrwałego zakwaszenia: spadkiem zasobności w Ca oraz pogorszeniem cech struktury. W praktyce rolniczej prowadzi to do konieczności rozważenia zabiegów odkwaszających (wapnowania) oraz działań poprawiających właściwości gleby.
Pozostałe stwierdzenia są problematyczne jako jednoznaczne "reguły" dla silnie kwaśnej gleby:
- "zmniejsza się dla roślin przyswajalność niektórych makroelementów np. fosforu i potasu." – dostępność składników rzeczywiście zależy od pH, ale ujęcie jest zbyt ogólne. Dla fosforu często podkreśla się spadek dostępności w glebach silnie kwaśnych (wiązanie w trudno rozpuszczalne formy), natomiast dla potasu kluczowe bywają także typ gleby i pojemność sorpcyjna.
- "często rejestruje się brak łatwo dostępnych dla roślin mikroelementów, takich jak boru i miedzi." – mikroelementy reagują na pH różnie; część z nich bywa przy niższym pH bardziej mobilna, a część nie. Bez doprecyzowania warunków (gatunek rośliny, typ gleby, zawartość próchnicy) trudno uznać to za jedyne pewne następstwo.
- "zwiększa się rozwój systemu korzeniowego młodych sadzonek na pierwszorocznej plantacji wikliny." – to stwierdzenie ma charakter "pozytywnego skutku", który nie wynika wprost z zakwaszenia; silna kwasowość zwykle pogarsza warunki wzrostu (chemiczne i fizyczne), więc nie jest typowym efektem.
Na egzaminie warto zapamiętać, że skutki zakwaszenia to nie tylko "mniej składników", ale także zmiany w kompleksie sorpcyjnym i w strukturze gleby. Najbardziej klasycznym, często testowanym skojarzeniem jest właśnie ubytek Ca i potrzeba odkwaszania.
