KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 32.
Przy wymianie uszkodzonej tarczy sprzęgła zalecana jest również wymiana
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W praktyce serwisowej przy wymianie uszkodzonej tarczy sprzęgła zaleca się wymianę elementów współpracujących ciernie.
Docisk (tarcza dociskowa) zużywa się razem z tarczą i ma wpływ na równomierny nacisk oraz brak poślizgu. Wymiana samej tarczy zwiększa ryzyko ponownej awarii i ponownego demontażu.

Pełne wyjaśnienie:

W typowym sprzęgle ciernym jednotarczowym tarcza sprzęgła pracuje w parze z dociskiem (tarcza dociskowa/zespołem docisku) oraz powierzchnią koła zamachowego. Podczas eksploatacji zużywają się nie tylko okładziny tarczy, ale także powierzchnie i sprężynowanie elementu dociskowego. Z tego powodu w naprawach zaleca się wymianę elementów współpracujących jako komplet, aby zapewnić prawidłowy nacisk, równomierne przyleganie i ograniczyć ryzyko poślizgu lub drgań.

Odpowiedź "tarczy dociskowej" jest właściwa, ponieważ docisk bezpośrednio współpracuje z tarczą: jego powierzchnia cierna oraz mechanizm sprężynujący (np. sprężyna talerzowa) wpływają na moment przenoszony przez sprzęgło. Jeżeli pozostawi się stary docisk, może on mieć nierówności, przegrzania lub osłabioną charakterystykę docisku, co skraca trwałość nowej tarczy i może powodować ślizganie lub szarpanie.

Pozostałe odpowiedzi nie są typowym zaleceniem "z urzędu" przy samej wymianie tarczy:

  • "koła zamachowego" nie wymienia się standardowo przy każdej wymianie tarczy; ocenia się je pod kątem uszkodzeń i zużycia, a w razie potrzeby wykonuje obróbkę lub wymianę.
  • "wałka sprzęgłowego" zwykle się nie wymienia przy tej czynności; to element skrzyni biegów, a jego wymiana wynikałaby z osobnej diagnozy (np. uszkodzenia wielowypustu).
  • "linki sprzęgła" może wymagać regulacji lub wymiany przy jej uszkodzeniu, ale nie jest to zalecenie wynikające z wymiany tarczy jako takiej, szczególnie w pojazdach z hydrauliką.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się wymiana tarczy sprzęgła, rozważ elementy, które z nią pracują ciernie i które wymagają podobnego nakładu pracy przy demontażu (zwykle demontaż skrzyni). To często uzasadnia wymianę "w komplecie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tarcza dociskowa (element docisku) to część zespołu sprzęgła, która dociska tarczę sprzęgła do koła zamachowego. Dzięki temu powstaje tarcie umożliwiające przeniesienie momentu obrotowego z silnika na skrzynię biegów. Jej stan wpływa na poślizg, płynność ruszania i trwałość tarczy.
Ponieważ docisk zużywa się razem z tarczą: jego powierzchnia cierna może być przegrzana lub nierówna, a mechanizm sprężynujący może tracić siłę. Nowa tarcza z zużytym dociskiem częściej zaczyna się ślizgać lub szarpać. Wymiana kompletu ogranicza ryzyko ponownego demontażu skrzyni biegów.
Typowe objawy to poślizg sprzęgła (obroty rosną, a auto słabo przyspiesza), szarpanie przy ruszaniu, trudność w płynnym załączaniu oraz nierównomierna praca pedału. Część objawów przypomina zużytą tarczę, dlatego w praktyce ocenia się i często wymienia cały komplet.
Nie zawsze. Koło zamachowe ocenia się pod kątem pęknięć, przegrzań i nierówności. Jeśli jest w dobrym stanie, zwykle nie ma potrzeby jego wymiany. Wymiana lub obróbka jest uzasadniona dopiero, gdy diagnoza wskazuje uszkodzenie albo nadmierne zużycie powierzchni współpracującej ze sprzęgłem.
Linkę sprzęgła wymienia się, gdy jest uszkodzona (np. strzępienie, zacinanie, duże opory) lub nie daje się prawidłowo wyregulować. To dotyczy układów sterowania sprzęgłem, a nie samej tarczy i docisku. W wielu autach zamiast linki jest układ hydrauliczny, więc odpowiedź o lince często jest pułapką.
Poślizg sprzęgła zwykle objawia się tym, że obroty silnika rosną, a prędkość pojazdu nie rośnie proporcjonalnie, szczególnie na wyższym biegu i przy przyspieszaniu. Problemy skrzyni częściej dają hałas, zgrzyty lub wyskakiwanie biegów. W praktyce potrzebna jest diagnostyka i jazda próbna.
Najczęściej zestaw sprzęgła obejmuje tarczę sprzęgła i docisk, a często także łożysko oporowe (lub wysprzęglik w zależności od konstrukcji). Wymiana jako komplet jest popularna, bo elementy współpracują ze sobą i mają zbliżony stopień zużycia, a dostęp do nich wymaga dużego nakładu pracy.
Bo pozostawienie zużytego docisku może szybko zniszczyć nową tarczę lub spowodować objawy podobne do niesprawnego sprzęgła (ślizganie, szarpanie). Dodatkowo demontaż skrzyni biegów jest pracochłonny, więc oszczędność na docisku bywa pozorna. Dlatego często zaleca się wymianę kompletu.
Częste błędy to brak centrowania tarczy, zabrudzenie powierzchni ciernych, nieprawidłowe dokręcanie śrub docisku oraz pominięcie oceny współpracujących elementów. Skutkiem mogą być drgania, hałas i szybkie zużycie. Na egzaminie warto pamiętać, że poprawny montaż i dobór części są równie ważne jak sama wymiana.
Ucz się funkcji i współpracy elementów: tarcza, docisk, koło zamachowe, łożysko oporowe oraz sterowanie (linka/hydraulika). Ćwicz rozpoznawanie objawów (poślizg, szarpanie, hałas) i typowe zalecenia serwisowe (wymiana kompletu). Pomaga też analiza przypadków z warsztatu i schematów budowy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Wymiana samej tarczy zwiększa ryzyko ponownej awarii i ponownego demontażu."

Źródła:

  • Bosch Automotive Handbook (Podręcznik Bosch), rozdział dotyczący sprzęgieł (Clutches) – źródło książkowe, weryfikowalne w bibliotekach i księgarniach
  • Erjavec, J. (Automotive Technology: A Systems Approach), rozdział o sprzęgłach i układzie przeniesienia napędu – źródło książkowe, weryfikowalne w katalogach bibliotecznych

Materiały:

  • Podręcznik/atlas budowy i działania sprzęgieł samochodowych (materiały szkolne do mechaniki pojazdowej)
  • Instrukcje serwisowe producentów sprzęgieł (np. zalecenia wymiany kompletów)
  • Materiały dydaktyczne dot. demontażu/montażu sprzęgła i oceny zużycia powierzchni ciernych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego