KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 39.
Przy zamontowanej płytce regulacyjnej o grubości 2,50 mm zmierzony luz ma wartość 0,45 mm. W celu osiągnięcia luzu 0,35 mm należy zastosować płytkę regulacyjną o grubości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmierzony luz wynosi 0,45 mm, a wymagany 0,35 mm, więc luz trzeba zmniejszyć o 0,10 mm.
Aby zmniejszyć luz, zwiększa się grubość płytki regulacyjnej o tę samą wartość: 2,50 mm + 0,10 mm = 2,60 mm. Pozostałe odpowiedzi nie dają wymaganego zmniejszenia luzu.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy typowej regulacji montażowej, w której wartość luzu zależy od zastosowanej grubości płytki regulacyjnej (przekładki/podkładki dystansowej). Jeśli po zamontowaniu płytki o znanej grubości zmierzono konkretny luz, to przy założeniu niezmienionych pozostałych warunków montażu (te same elementy, ta sama geometria, ten sam sposób dociągnięcia) można obliczyć, jaką zmianę grubości trzeba wprowadzić, aby uzyskać luz docelowy.

Krok 1: oblicz różnicę luzów.
Masz luz zmierzony 0,45 mm, a wymagany 0,35 mm. Różnica wynosi: 0,45 mm − 0,35 mm = 0,10 mm. O tyle trzeba zmniejszyć luz.

Krok 2: ustal kierunek korekty.
W regulacji płytką regulacyjną (elementem dystansowym) przyjmuje się zależność: większa grubość płytki = mniejszy luz (bo elementy są "dosuwane" o dodatkową grubość dystansu). Skoro luz ma być mniejszy, płytka powinna być grubsza.

Krok 3: oblicz nową grubość płytki.
Grubość początkowa to 2,50 mm. Zwiększasz ją o 0,10 mm: 2,50 mm + 0,10 mm = 2,60 mm. To daje wymaganą korektę luzu o 0,10 mm.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Odpowiedź "2,40 mm" i "2,35 mm" oznaczałyby cieńszą płytkę, co w typowej regulacji zwiększyłoby luz zamiast go zmniejszyć. To częsty błąd znaku.
  • Odpowiedź "2,55 mm" zmienia grubość tylko o 0,05 mm, więc zmiana luzu byłaby zbyt mała, aby zejść z 0,45 mm do 0,35 mm.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich zadaniach zawsze rób dwa kroki: (1) policz o ile trzeba zmienić luz, (2) dopiero potem zdecyduj w którą stronę zmienić grubość płytki. To minimalizuje ryzyko pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Najpierw policz różnicę: luz zmierzony minus luz wymagany. To wartość korekty w mm.

Następnie dobierz kierunek: jeśli luz ma być mniejszy, zwykle stosuje się grubszą płytkę; jeśli większy – cieńszą. Na końcu dodaj lub odejmij korektę od grubości startowej.

Płytka regulacyjna działa jak dystans: jej grubość wpływa na położenie jednego z elementów zespołu. Gdy płytka jest grubsza, elementy są bardziej "dosunięte" względem siebie, więc szczelina (luz) maleje. To typowy mechanizm regulacji w wielu węzłach montażowych.
To zmierzona wielkość szczeliny/odstępu lub swobody ruchu pomiędzy elementami, np. luz osiowy czy promieniowy, zależnie od konstrukcji. W montażu luz musi mieścić się w wymaganym zakresie, bo zbyt duży pogarsza pracę, a zbyt mały może powodować nadmierne tarcie i nagrzewanie.
Najczęściej myli się kierunek korekty (grubsza vs cieńsza płytka) oraz popełnia błąd w odejmowaniu liczb dziesiętnych. Zdarza się też wybieranie "najbliższej" odpowiedzi bez policzenia różnicy luzów. Pomaga schemat: różnica luzu → decyzja o kierunku → nowa grubość.
Płytki regulacyjne stosuje się tam, gdzie wymagane jest stabilne, powtarzalne ustawienie po montażu (bez ryzyka samoczynnego przestawienia) albo gdy konstrukcja nie przewiduje śrub regulacyjnych. Przekładki ułatwiają też serwis: można dobrać grubość na podstawie pomiaru bez ingerencji w inne elementy.
Nie zawsze, ale w wielu zadaniach egzaminacyjnych zakłada się zależność 1:1 (zmiana grubości o 0,10 mm daje zmianę luzu o 0,10 mm). W rzeczywistych mechanizmach mogą wystąpić dodatkowe wpływy (ugięcia, docisk, tolerancje innych części). Na egzaminie kieruj się założeniem z treści i typową zasadą regulacji dystansem.
Najpierw sprawdź, czy zadanie dopuszcza dobór "najbliższej" wartości (czasem jest to zapisane w poleceniu). Jeśli nie ma takiej informacji, a odpowiedzi są różne, zwykle jedna jest dokładnym wynikiem obliczeń. Gdy w praktyce trzeba dobrać z zestawu, wybiera się kombinację płytek dającą wymaganą sumę.
W takich zadaniach standardowo pracuje się w milimetrach (mm), często z dokładnością do setnych. Ważne jest konsekwentne używanie tej samej jednostki dla luzu i grubości. Przeliczenia są wtedy proste, a ryzyko błędów jednostek minimalne.
Regulacja przekładkami występuje m.in. w łożyskowaniu (luz osiowy), w przekładniach, w mechanizmach prowadnic oraz w zespołach, gdzie ustawia się odległość między elementami współpracującymi. To popularne rozwiązanie, bo jest tanie, trwałe i łatwe do skontrolowania pomiarem.
Ćwicz krótkie schematy: różnica wartości → dobór kierunku → wynik końcowy. Zwracaj uwagę na zapisy dziesiętne i konsekwentnie notuj jednostki. Pomaga też zrozumienie fizyczne: co powoduje zwiększenie dystansu i jak wpływa to na luz. Rozwiązuj dużo przykładów z podobną strukturą.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z montażu maszyn: pasowania, luzy, regulacja przekładkami
  • Instrukcje serwisowe (DTR) maszyn, gdzie przewidziano regulację luzu płytkami/podkładkami
  • Podstawy metrologii warsztatowej: dokładność pomiaru, zapis wyników w mm

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego