KWALIFIKACJA TKO3 - CZERWIEC 2020 (test 2)

PYTANIE NR 16.
Przy zastosowaniu niwelacji z końca oblicz różnicę wysokości terenu, jeżeli odczyt na łacie B wynosi
2840 mm, a wysokość osi instrumentu wynosi 156 cm.
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek związany z niwelacją terenu, co jest istotne w kontekście kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wysokość osi instrumentu to 156 cm = 1,56 m. Odczyt na łacie B wynosi 2840 mm = 2,840 m. W niwelacji z końca różnica wysokości (względem osi instrumentu) to HI − odczyt: 1,56 − 2,84 = −1,28 m, czyli 1,28 m różnicy (punkt B jest niżej).

Pełne wyjaśnienie:

Dane należy najpierw sprowadzić do tych samych jednostek, bo w treści występują milimetry i centymetry.

  • Odczyt na łacie B: 2840 mm = 2,840 m.
  • Wysokość osi instrumentu (HI): 156 cm = 1,56 m.

W niwelacji (w tym w tzw. niwelacji z końca) wysokość osi instrumentu stanowi poziom odniesienia, a odczyt na łacie jest wartością "w dół" od tej osi do punktu, na którym stoi łata. Dlatego różnica wysokości liczona względem osi instrumentu wynika z odejmowania:

ΔH = HI − odczyt

Podstawiamy liczby:

ΔH = 1,56 m − 2,840 m = −1,280 m

Ujemny znak oznacza, że punkt B leży niżej od poziomu osi instrumentu o 1,28 m. Jeżeli odpowiedzi podane są bez znaku, wybiera się wartość różnicy 1,28 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "1,56 m" to sama wysokość osi instrumentu po konwersji z cm, bez uwzględnienia odczytu na łacie (brak obliczenia różnicy).
  • "1,74 m" może wynikać z przypadkowego/odwróconego odejmowania lub błędnej konwersji (np. potraktowania 2840 mm jako 2,84 cm lub innego przesunięcia przecinka).
  • "2,84 m" to sam odczyt na łacie po konwersji z mm, również bez wykonania odejmowania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy wszystkie dane są w jednej jednostce (najwygodniej w metrach) i dopiero potem wykonaj odejmowanie zgodne z interpretacją: odczyt na łacie to "ile w dół" od osi instrumentu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wysokość osi instrumentu (HI) to wysokość poziomu celowej (osi lunety) niwelatora względem przyjętego odniesienia. Służy jako "poziom pośredni", od którego odejmuje się odczyty z łaty, aby wyznaczać wysokości punktów lub różnice wysokości.
Aby zamienić milimetry na metry, dzielisz przez 1000. Zatem 2840 mm = 2,840 m. Na egzaminie warto zapisać trzy miejsca po przecinku, bo 1 mm to 0,001 m i łatwo o błąd przesunięcia przecinka.
Centymetry na metry zamieniasz, dzieląc przez 100. Dlatego 156 cm = 1,56 m. Najczęstszy błąd to potraktowanie 156 cm jako 156 mm albo wpisanie 0,156 m, więc zawsze kontroluj rząd wielkości.
W typowym ujęciu różnicę wysokości względem osi instrumentu liczysz jako: HI − odczyt na łacie. Odczyt mówi, ile "w dół" jest od osi instrumentu do punktu. Wynik dodatni oznacza punkt wyżej od przyjętego odniesienia, ujemny – niżej.
Ujemny wynik pojawia się, gdy odczyt na łacie jest większy niż wysokość osi instrumentu. Oznacza to, że punkt, na którym stoi łata, leży niżej niż poziom osi instrumentu o wartość bezwzględną różnicy (np. 1,28 m).
Zależy od sposobu sformułowania zadania i odpowiedzi. Jeśli odpowiedzi są podane jako same wartości (bez plus/minus), zwykle oczekuje się wartości bezwzględnej. Gdy pytanie dotyczy tego, który punkt jest wyżej/niżej, znak ma znaczenie i trzeba go interpretować.
Najczęściej: brak zamiany mm na m (zostaje 2840 zamiast 2,840), mylenie cm z m (156 cm zapisane jako 156 m lub 0,156 m) oraz mieszanie zapisu 2.84 i 2,84. Pomaga zasada: wszystko przelicz na metry przed odejmowaniem.
Bo 2,84 m to po prostu przeliczony odczyt z łaty, a nie różnica wysokości. To błąd polegający na zatrzymaniu się na konwersji jednostek bez wykonania działania. W takich zadaniach zawsze musi pojawić się odejmowanie (HI minus odczyt).
Niwelator wykorzystuje się m.in. przy kontrolach profilu wysokościowego toru, ocenie osiadań, sprawdzaniu robót utrzymaniowych oraz przy wyznaczaniu i kontroli rzędnych punktów na odcinkach remontowanych. To pomaga utrzymać właściwą geometrię toru.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: HI = 1,56 m, odczyt = 2,84 m, więc różnica musi być ok. 1,3 m i z minusem (bo 2,84 > 1,56). Jeśli wychodzi 0,013 m albo 13 m, to prawie na pewno błąd jednostek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Wysokość osi instrumentu to 156 cm = 1,56 m."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej dotyczące niwelacji
  • Instrukcje i skrypty szkolne z pomiarów wysokościowych dla branży kolejowej
  • Zestawy zadań rachunkowych z niwelacji (konwersja jednostek, obliczanie różnic wysokości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego