Niwelacja ze środka polega na ustawieniu niwelatora pomiędzy dwoma punktami (A i B), tak aby długości celowych były zbliżone. Dzięki temu ogranicza się wpływ części błędów (np. krzywizny i refrakcji) na wynik. W ujęciu rachunkowym kluczowe jest to, że różnicę wysokości między punktami otrzymuje się z różnicy odczytów na łatach wykonanych z jednego stanowiska instrumentu.
W zadaniu podano odczyty: na łacie A = 1 650 mm, na łacie B = 1 720 mm. Aby uzyskać wartość różnicy wysokości terenu (przewyższenie między punktami), odejmujemy odczyty: 1 720 − 1 650 = 70 mm. To jest różnica odczytów, a więc i różnica wysokości w tej obserwacji.
Następnie trzeba poprawnie przeliczyć jednostki. Ponieważ 10 mm = 1 cm, to 70 mm = 7 cm. To odpowiada intuicji: odczyty różnią się o niewielką wartość (kilka centymetrów), a nie o dziesiątki centymetrów czy metr.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "5 cm" odpowiadałoby różnicy 50 mm, której tu nie ma — to typowy skutek błędu w odejmowaniu lub "zaokrąglenia w dół".
- "10 cm" oznaczałoby 100 mm — może wynikać z pomylenia cyfr albo błędnego przyjęcia innego odczytu.
- "12 cm" oznaczałoby 120 mm — to z kolei może być konsekwencją dodania odczytów zamiast ich odjęcia albo błędu jednostek.
Wskazówka egzaminacyjna: po wykonaniu odejmowania zawsze zrób kontrolę jednostek (mm → cm) i ocenę rzędu wielkości. Jeśli z odczytów około 1,7 m wychodzą np. "1,2 m różnicy", to najpewniej jest błąd rachunkowy lub jednostek.
