KWALIFIKACJA TWO6 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 30.
Przyczyną grzania się kadłuba pompy hydroforowej oraz braku ciśnienia na tłoczeniu jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapowietrzenie pompy powoduje utratę zdolności zasysania i w efekcie brak ciśnienia na tłoczeniu. Gdy w pompie nie ma prawidłowego przepływu cieczy (lub pracuje z pęcherzami powietrza), chłodzenie hydrauliczne jest niewystarczające, co sprzyja nagrzewaniu kadłuba/korpusu pompy. Pozostałe opcje nie tłumaczą jednocześnie braku tłoczenia i grzania korpusu.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie hydroforowym pompa musi mieć zapewnione zalanie oraz szczelną stronę ssawną. Jeśli do korpusu lub przewodu ssawnego dostaje się powietrze, dochodzi do zapowietrzenia (tzw. utraty zasysania/"air binding"). W takiej sytuacji wirnik obraca się, ale zamiast przetłaczać wodę miesza wodę z powietrzem albo pracuje praktycznie bez cieczy.

Skutki są typowe:

  • brak lub wyraźny spadek ciśnienia na tłoczeniu, bo pompa nie wytwarza stabilnego strumienia wody,
  • nagrzewanie korpusu, ponieważ bez właściwego przepływu ciecz nie odbiera ciepła od elementów pompy, a energia zamieniana jest na straty (tarcie, zawirowania, miejscowe podgrzewanie). Dodatkowo praca przy małym/zerowym przepływie pogarsza warunki smarowania i chłodzenia uszczelnień.

Odpowiedź "uszkodzenie manometru na tłoczeniu pompy" może co najwyżej fałszować wskazania, ale nie jest przyczyną rzeczywistego braku ciśnienia ani nagrzewania korpusu. Uszkodzony manometr nie zmienia hydrauliki układu.

Opcja "zbyt niska temperatura wody zasilającej pompę" nie jest typową przyczyną braku tłoczenia. Niższa temperatura zwykle oznacza większą lepkość, ale w instalacjach wody słodkiej nie prowadzi to samo w sobie do nagrzewania korpusu i zaniku ciśnienia; częściej problemy generuje brak zalania, zapowietrzenie lub nieszczelność ssania.

Opcja "zbyt wysoki poziom wody słodkiej w zbiorniku rozchodowym" również nie wyjaśnia objawów: wyższy poziom najczęściej poprawia warunki napływu (większa wysokość słupa cieczy), a nie powoduje zaniku tłoczenia ani przegrzewania korpusu pompy.

W praktyce, przy takich objawach, operator zwykle w pierwszej kolejności: zatrzymuje pompę, sprawdza szczelność i drożność ssania, odpowietrza i ponownie zalewa pompę, a następnie kontroluje, czy pojawia się stabilne ciśnienie na tłoczeniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapowietrzenie to obecność powietrza w korpusie pompy lub na ssaniu, przez co pompa traci zdolność zasysania i nie wytwarza stabilnego przepływu. W praktyce pompa "kręci", ale nie podaje wody albo podaje ją przerywanie, a ciśnienie na tłoczeniu spada.
Gdy w pompie jest powietrze, wirnik nie może wytworzyć ciągłego słupa cieczy i odpowiedniej różnicy ciśnień. Zamiast przetłaczać wodę, miesza medium z powietrzem, co powoduje zanik lub duże wahania ciśnienia na tłoczeniu.
Przy małym lub zerowym przepływie ciecz nie odbiera ciepła od elementów pompy. Energia napędu zamienia się w straty cieplne (zawirowania, tarcie), a uszczelnienia mogą mieć gorsze chłodzenie. Dlatego korpus/kadłub pompy potrafi szybko robić się gorący.
Najczęściej pojawiają się: brak lub spadek ciśnienia na tłoczeniu, nierówna praca, nietypowe dźwięki, drgania oraz wzrost temperatury korpusu. Często towarzyszy temu problem z "zaciągnięciem" wody po postoju lub po pracach na rurociągu.
Procedura zależy od typu pompy i armatury, ale zwykle obejmuje: zatrzymanie pompy, otwarcie odpowietrzenia na korpusie, zalanie korpusu wodą (jeśli przewidziano), kontrolę szczelności ssania i dopiero potem ponowny rozruch. Zawsze stosuj instrukcję urządzenia i procedury jednostki.
Uszkodzony manometr może dawać błędny odczyt (pokazywać brak ciśnienia mimo jego obecności), ale nie powoduje rzeczywistego zaniku ciśnienia w instalacji. Jeśli dodatkowo obserwujesz nagrzewanie korpusu i brak efektu tłoczenia, trzeba szukać przyczyny w pracy pompy i stronie ssawnej.
Nieszczelność po stronie ssawnej może zasysać powietrze do układu, zwłaszcza przy podciśnieniu w przewodzie ssawnym. Nawet mały "fałszywy" dopływ powietrza potrafi stopniowo rozszczelnić słup cieczy, doprowadzić do zapowietrzenia i w efekcie do braku tłoczenia.
Jest groźna podczas dłuższej pracy przy braku zalania, bo może szybko doprowadzić do przegrzania uszczelnień, przyspieszonego zużycia elementów i awarii. W hydroforze może to też powodować niestabilną pracę układu i częste załączanie, co dodatkowo obciąża napęd.
Oba zjawiska mogą dawać hałas i spadek wydajności, ale zapowietrzenie często powoduje całkowity zanik zasysania po postoju lub po rozszczelnieniu ssania. Kawitacja jest zwykle związana z niekorzystnymi warunkami napływu (zbyt małe ciśnienie na ssaniu) i charakterystycznym "trzaskaniem". Diagnoza wymaga obserwacji układu i warunków pracy.
Najpierw połącz objawy w parę "przyczyna–skutek": brak tłoczenia + nagrzewanie zwykle wskazuje na brak prawidłowego przepływu/zalania. Odróżnij element pomiarowy (np. manometr) od elementu wykonawczego (pompa). W pytaniach praktycznych szukaj przyczyn po stronie ssawnej i odpowietrzenia.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zapowietrzenie pompy powoduje utratę zdolności zasysania i w efekcie brak ciśnienia na tłoczeniu.

Źródła:

  • Pump Handbook (Karassik i in.), McGraw-Hill, 4th edition, rozdziały dotyczące zjawisk primingu, air binding oraz pracy przy małym przepływie (brak zalania/zapowietrzenie).
  • McGeorge, H.D., Marine Auxiliary Machinery, Butterworth-Heinemann, rozdziały o pompach odśrodkowych i typowych usterkach eksploatacyjnych (utrata zasysania, zapowietrzenie, objawy).
  • Crane Co., Flow of Fluids Through Valves, Fittings, and Pipe (Technical Paper No. 410), sekcje o podstawach przepływu i wpływie obecności gazu/pęcherzy w cieczy na pracę układów pompowych (ujęcie ogólne).

Materiały:

  • Instrukcja obsługi/DTR konkretnego zestawu hydroforowego na jednostce
  • Podręcznik z maszyn pomocniczych okrętowych (pompy, armatura, układy wody słodkiej)
  • Materiały szkoleniowe z diagnostyki pomp: zapowietrzenie, kawitacja, nieszczelność ssania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego