W silniku bocznikowym prądu stałego uzwojenie wzbudzenia jest zasilane równolegle do twornika i wytwarza strumień magnetyczny Φ. Prędkość obrotowa silnika DC zależy w przybliżeniu od relacji: im mniejszy strumień wzbudzenia, tym większa prędkość potrzebna do wytworzenia odpowiednio dużej SEM wstecznej.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "przerwy w obwodzie wzbudzenia": przerwa powoduje gwałtowne osłabienie lub zanik pola (spadek Φ). Przy prawie niezmienionym napięciu zasilania silnik dąży do zwiększenia prędkości, aby SEM wsteczna "nadążyła" za napięciem. Skutkiem jest niebezpieczny, nagły wzrost obrotów (rozbieganie), szczególnie przy małym obciążeniu.
Odpowiedź "przerwy w obwodzie twornika" jest niepoprawna, bo przerwa w tworniku przerywa przepływ prądu twornika, a więc zanika moment elektromagnetyczny – silnik traci napęd, nie ma mechanizmu gwałtownego przyspieszenia.
Odpowiedź "zwarcia w obwodzie wzbudzenia" zwykle zwiększa prąd wzbudzenia i prowadzi do wzmocnienia pola (większe Φ) oraz do nagrzewania uzwojenia. Wzmocnienie pola sprzyja raczej spadkowi prędkości (dla danego napięcia), a nie jej wzrostowi.
Odpowiedź "zwarcia w obwodzie twornika" oznacza bardzo duży prąd, silne przeciążenie, iskrzenie na komutatorze i ryzyko uszkodzeń. Taki stan wiąże się z gwałtownym nagrzewaniem i spadkiem napięcia w obwodzie, a nie z nagłym wzrostem prędkości.
W praktyce kluczowa wskazówka diagnostyczna brzmi: nagły wzrost obrotów w silniku bocznikowym → podejrzenie zaniku/utraty wzbudzenia. To zjawisko jest powodem stosowania zabezpieczeń kontrolujących obecność prądu wzbudzenia.
