W jednofazowym silniku komutatorowym (silniku uniwersalnym) uzwojenie stojana pełni rolę wzbudzenia, a uzwojenie wirnika (twornika) współpracuje z nim poprzez komutator. Ponieważ uzwojenie wzbudzenia i twornika są typowo połączone szeregowo, prąd zasilania płynie przez oba obwody.
Objaw w zadaniu to jednocześnie zbyt duża prędkość obrotowa i zbyt duży prąd pobierany z sieci. Taki zestaw symptomów jest charakterystyczny dla sytuacji, w której:
- maleje strumień wzbudzenia Φ (silnik "odwzbudza się" i ma tendencję do rozbiegania),
- a jednocześnie spada rezystancja obwodu, co podnosi prąd.
Odpowiedź "zwarcia międzyzwojowego w uzwojeniu stojana" spełnia oba warunki. Zwarcie międzyzwojowe w stojanie powoduje zmniejszenie liczby efektywnie czynnych zwojów wzbudzenia, przez co Φ spada. Zależność prędkości od strumienia w silniku komutatorowym można ująć jakościowo jako: gdy Φ maleje, prędkość rośnie. Dodatkowo zwarcie międzyzwojowe obniża rezystancję uzwojenia, co sprzyja wzrostowi prądu.
Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne diagnostycznie:
- "zwarcie zwojowe w uzwojeniu wirnika" zwykle powoduje duże prądy i nagrzewanie, ale wpływ na prędkość w silniku szeregowym nie jest tak jednoznaczny, bo większy prąd może jednocześnie wzmacniać wzbudzenie.
- "zwarcie między wycinkami komutatora" działa podobnie do zwarć w obwodzie twornika: podnosi prąd i pogarsza komutację, lecz nie daje typowego, jednoznacznego mechanizmu "osłabienia pola stojana" odpowiedzialnego za rozbieganie.
- "przerwa w uzwojeniu wirnika" prowadzi raczej do spadku momentu/mocy, zaniku pracy lub silnego iskrzenia, a nie do równoczesnego wzrostu prędkości i prądu.
W praktyce serwisowej zestaw: nadmierna prędkość + nadmierny prąd jest sygnałem, by w pierwszej kolejności sprawdzić stan uzwojenia wzbudzenia stojana (np. objawy przegrzania, pomiar rezystancji, testy pod obciążeniem).
