Zaprawa cementowo-wapienna to mieszanina, w której spoiwami są cement i wapno, a kruszywem drobnym jest piasek. W praktyce budowlanej receptury często podaje się jako stosunek objętościowy (np. "1:2:10"), aby można było łatwo odmierzać składniki "na części" (np. wiadrami) na placu budowy.
W zapisie 1:2:10 dla zaprawy cementowo-wapiennej chodzi o kolejno: cement : wapno : piasek. Dlatego poprawne jest odmierzenie i zmieszanie "1 części cementu, 2 części wapna i 10 części piasku". Taki zapis opisuje podstawowy szkielet materiału: cement zwiększa wytrzymałość, wapno poprawia urabialność i przyczepność, a piasek stanowi wypełnienie i ogranicza skurcz.
Odpowiedzi zawierające "10 części wody" w miejscu piasku są błędne, ponieważ woda w zaprawie jest składnikiem koniecznym do uzyskania konsystencji, ale jej ilość dobiera się zależnie od wilgotności piasku, rodzaju cementu, temperatury i wymaganej urabialności. Z tego powodu woda zwykle nie jest wpisywana w stały stosunek "1:2:10" odnoszący się do składników stałych.
Propozycje, w których proporcja przypisuje "1 część wapna, 2 części wody i 10 części cementu" lub "1 część wapna, 2 części piasku i 10 części cementu", są nielogiczne technologicznie: nadmiar cementu w takim układzie zmieniałby charakter mieszanki, a obecność wody jako "części" w stałej proporcji zaciera sens receptury objętościowej.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści widzisz nazwę zaprawy (cementowo-wapienna), najpierw wypisz typowe składniki stałe (cement, wapno, piasek), a dopiero potem kojarz je z proporcją. Wodę traktuj jako parametr do ustawienia konsystencji, a nie stały element stosunku, o ile zadanie wyraźnie tego nie wymaga.
