KWALIFIKACJA ELE1 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 12.
Przyjrzyj się poniższej tabeli, która przedstawia różne typy silników elektrycznych oraz ich charakterystyczne elementy:
Typ silnika Elementy
Silnik jednofazowy Stojan, wirnik, kondensator
Silnik trójfazowy Stojan, wirnik
Silnik prądu stałego Stojan, wirnik, szczotki, komutator
Na podstawie powyższych informacji, wskaż, który z poniższych elementów jest charakterystyczny tylko dla silnika prądu stałego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Komutator jest elementem typowym dla silnika prądu stałego z komutacją mechaniczną: współpracuje ze szczotkami i umożliwia zmianę kierunku prądu w uzwojeniach wirnika. Stojan i wirnik występują w wielu typach silników, a kondensator jest charakterystyczny raczej dla niektórych silników jednofazowych, nie dla DC.

Pełne wyjaśnienie:

Element komutator jest charakterystyczny dla klasycznego silnika prądu stałego (komutatorowego), ponieważ realizuje komutację, czyli przełączanie połączeń uzwojeń wirnika w trakcie obrotu. Dzięki temu moment elektromagnetyczny utrzymuje stały zwrot mimo zmiany położenia wirnika. Komutator współpracuje ze szczotkami, które doprowadzają prąd do części wirującej.

Pozostałe odpowiedzi nie spełniają warunku "tylko dla silnika prądu stałego":

  • Stojan jest podstawowym elementem większości maszyn elektrycznych (AC i DC). Sam fakt występowania stojana nie pozwala rozróżnić typu silnika.
  • Wirnik również występuje w bardzo wielu konstrukcjach (silniki indukcyjne, synchroniczne, jednofazowe, trójfazowe i DC). Nie jest więc cechą wyłącznie silnika prądu stałego.
  • Kondensator jest typowy dla wybranych silników jednofazowych (np. rozruch/zmiana fazy w uzwojeniu pomocniczym). Nie jest elementem definicyjnym silnika prądu stałego, dlatego nie spełnia warunku z pytania.

W praktyce serwisowej obecność komutatora (często widocznego jako segmentowany pierścień na wirniku) oraz szczotek jest jedną z najszybszych wskazówek, że mamy do czynienia z silnikiem DC/komutatorowym. To ma znaczenie przy diagnozie typowych objawów, takich jak iskrzenie na szczotkach, zużycie komutatora czy nierówna praca pod obciążeniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Komutator to element złożony z przewodzących segmentów na wirniku, współpracujący ze szczotkami. Jego zadaniem jest mechaniczne przełączanie obwodów uzwojeń wirnika tak, aby moment obrotowy zachował właściwy zwrot podczas obrotu.
W klasycznych silnikach DC komutator realizuje komutację prądu w uzwojeniach wirnika. W typowych silnikach indukcyjnych AC nie stosuje się komutatora, bo prądy w wirniku powstają inaczej (indukcyjnie) i nie wymagają takiego przełączania.
Szczotki doprowadzają prąd z części nieruchomej do wirującego komutatora, zapewniając zasilanie uzwojeń wirnika. Zużyte szczotki mogą powodować iskrzenie, spadek mocy i niestabilną pracę, co jest typową usterką w takich silnikach.
Najczęściej po obecności komutatora i szczotek (widocznych po zdjęciu pokrywy lub w rejonie obudowy). Dodatkowo spotyka się charakterystyczny "segmentowany" pierścień na wirniku. Sama obecność wirnika i stojana nie wystarcza do identyfikacji.
Nie. Stojan i wirnik to podstawowe części większości maszyn wirujących, zarówno AC, jak i DC. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych zwykle nie są traktowane jako cecha wyróżniająca konkretny typ silnika, tylko jako elementy wspólne.
Kondensator stosuje się w wielu silnikach jednofazowych do wytworzenia przesunięcia fazowego w uzwojeniu pomocniczym (np. dla rozruchu lub poprawy pracy). To cecha typowa dla niektórych konstrukcji jednofazowych, a nie dla silników prądu stałego.
Częste objawy to silne iskrzenie na szczotkach, nierówna praca, spadek mocy, przegrzewanie oraz charakterystyczny zapach. Przyczyną może być zabrudzenie, zużycie segmentów, bicie wirnika lub nieprawidłowy docisk szczotek.
Jeśli tabela wprost przypisuje elementy do typów silników i tylko jeden typ zawiera dany element, to można wskazać odpowiedź przez zwykłe porównanie wierszy. Wtedy sprawdzana jest bardziej umiejętność czytania tabeli niż znajomość budowy silników.
Silnik trójfazowy jest zasilany prądem przemiennym trójfazowym i zwykle nie ma szczotek ani komutatora (w typowych konstrukcjach). Silnik prądu stałego w wersji komutatorowej ma komutator i szczotki, a jego regulacja prędkości bywa realizowana inaczej.
Ucz się cech wyróżniających: komutator i szczotki (silnik DC/komutatorowy), kondensator (często silnik jednofazowy), budowa stojana/wirnika (elementy wspólne). Pomaga też rozwiązywanie zadań z rozpoznawania elementów po nazwie i funkcji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 72% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Komutator jest elementem typowym dla silnika prądu stałego z komutacją mechaniczną: współpracuje ze szczotkami i umożliwia zmianę kierunku prądu w uzwojeniach wirnika."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z działu: maszyny elektryczne (silniki AC i DC)
  • Instrukcje serwisowe/DTR urządzeń z silnikami komutatorowymi (np. elektronarzędzia, napędy DC)
  • Materiały producentów o budowie i diagnostyce silników prądu stałego (noty aplikacyjne, poradniki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego