KWALIFIKACJA LES2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 40.
Przykładem miejsca prowadzenia ochrony in situ jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ochrona in situ polega na zachowaniu gatunków i siedlisk w ich naturalnym środowisku.
Rezerwat przyrody jest obszarem chronionym w terenie, gdzie utrzymuje się naturalne warunki i procesy.
Ogrody botaniczne i zoologiczne to typowe przykłady ochrony ex situ, czyli poza siedliskiem.

Pełne wyjaśnienie:

Ochrona in situ oznacza działania prowadzone w naturalnym miejscu występowania organizmów (w ich siedlisku), tak aby utrzymać populacje, różnorodność genetyczną oraz naturalne procesy ekologiczne. W praktyce leśnej i przyrodniczej są to przede wszystkim działania terenowe: ochrona siedlisk, ograniczanie presji człowieka, zachowanie ciągłości ekosystemów i ochrona obszarowa.

Dlatego poprawnym przykładem miejsca prowadzenia ochrony in situ jest "rezerwat przyrody" – to forma ochrony obszarowej, realizowana w terenie, gdzie celem jest zachowanie cennych ekosystemów, gatunków lub elementów przyrody w warunkach możliwie zbliżonych do naturalnych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "ogród botaniczny" – rośliny są utrzymywane i często rozmnażane poza naturalnym siedliskiem, pod kontrolą człowieka. To klasyczna sytuacja ochrony ex situ (np. kolekcje, banki nasion, rozmnażanie zachowawcze).
  • "ogród zoologiczny" – zwierzęta przebywają w warunkach sztucznych (wybiegi, terraria), a nie w swoim naturalnym ekosystemie. Taki obiekt również odpowiada ochronie ex situ, choć może wspierać ochronę w terenie poprzez programy hodowlane i reintrodukcje.
  • "muzeum minerałów" – to instytucja o charakterze kolekcjonersko-edukacyjnym; nie jest miejscem ochrony żywych populacji ani siedlisk. W kontekście ochrony przyrody nie stanowi przykładu ochrony in situ.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli obiekt jest "w terenie" i chroni przyrodę w miejscu jej naturalnego występowania (rezerwat, park narodowy, obszar chroniony), myśl o in situ. Jeśli to instytucja z kolekcją/hodowlą (ogród botaniczny, zoo, bank genów), to najczęściej ex situ.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ochrona in situ to zachowanie gatunków, populacji i siedlisk w miejscu ich naturalnego występowania. Chodzi o ochronę "w terenie", gdzie działają naturalne procesy ekologiczne, a nie o utrzymywanie organizmów w kolekcjach lub hodowlach.
Ochrona ex situ odbywa się poza naturalnym siedliskiem, np. w ogrodach botanicznych, ogrodach zoologicznych, hodowlach zachowawczych czy bankach nasion. Stosuje się ją, gdy populacja w naturze jest zagrożona lub potrzebne jest rozmnażanie kontrolowane.
Rezerwat przyrody jest obszarem chronionym w środowisku naturalnym, gdzie celem jest zachowanie cennych ekosystemów, siedlisk lub gatunków w ich naturalnych warunkach. To spełnia istotę ochrony in situ: utrzymanie przyrody "na miejscu", a nie w instytucji.
Ogród botaniczny jest typowym przykładem ochrony ex situ, bo rośliny są utrzymywane i rozmnażane poza naturalnym siedliskiem, w warunkach kontrolowanych. Może on wspierać ochronę in situ (np. przez materiał do reintrodukcji), ale sam w sobie nie jest ochroną in situ.
Zwykle nie. Ogród zoologiczny to ochrona ex situ, ponieważ zwierzęta żyją poza naturalnym środowiskiem. Zoo może prowadzić programy hodowlane i edukację, a czasem przygotowywać osobniki do reintrodukcji, ale miejsce przebywania zwierząt nadal nie jest siedliskiem naturalnym.
W leśnictwie ochrona in situ to m.in. ochrona rezerwatowa, ochrona siedlisk, wyznaczanie stref ochronnych, pozostawianie drzew biocenotycznych, ograniczanie zabiegów w miejscach lęgów czy ochrona naturalnych odnowień. Wspólną cechą jest działanie w terenie, w ekosystemie.
Sprawdź, czy obiekt jest naturalnym siedliskiem. Jeśli to obszar w terenie (np. rezerwat, park, stanowisko gatunku) – zwykle in situ. Jeśli to instytucja z kolekcją/hodowlą (ogród botaniczny, zoo, bank nasion) – zwykle ex situ.
Muzeum minerałów jest kolekcją o funkcji edukacyjnej i wystawienniczej. Nie chroni żywych populacji ani siedlisk w środowisku naturalnym, więc nie spełnia definicji ochrony in situ. W kontekście ochrony przyrody dotyczy raczej prezentacji okazów niż ochrony ekosystemów.
Ochronę ex situ stosuje się, gdy ochrona w terenie jest niewystarczająca lub niemożliwa: populacja jest bardzo mała, siedlisko zniszczone, presja jest wysoka albo potrzebne jest szybkie rozmnażanie zachowawcze. Często ex situ ma wspierać późniejszą odbudowę populacji w naturze.
Najczęstszy błąd to automatyczne kojarzenie "ochrony" z instytucją (zoo, ogród botaniczny) i wybór ex situ. Drugi błąd to pomylenie definicji przez podobieństwo nazw. Pomaga prosta reguła: in situ = "na miejscu w naturze", ex situ = "poza siedliskiem".
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Ochrona in situ polega na zachowaniu gatunków i siedlisk w ich naturalnym środowisku."

Źródła:

  • Convention on Biological Diversity (CBD) – Article 2 (Use of Terms): definicje "in-situ conservation" i "ex-situ conservation", https://www.cbd.int/convention/articles/?a=cbd-02 (dostęp: 2026-03-01)
  • IUCN – Guidelines/definitions related to ex situ conservation (informacje o ochronie ex situ jako działaniu poza naturalnym siedliskiem), https://portals.iucn.org/library/efiles/documents/Rep-2014-062.pdf (dostęp: 2026-03-01)
  • Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska – informacje edukacyjne o formach ochrony przyrody (w tym rezerwaty przyrody jako ochrona obszarowa), https://www.gov.pl/web/gdos/formy-ochrony-przyrody (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony przyrody dla szkół leśnych (rozdziały: formy ochrony, in situ/ex situ)
  • Materiały edukacyjne o formach ochrony przyrody publikowane przez instytucje ochrony środowiska
  • Konwencja o różnorodności biologicznej (CBD) – definicje i podstawowe pojęcia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego