KWALIFIKACJA GIW12 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 23.
Przyrząd kontrolno-pomiarowy, w którym zastosowano rurkę Burdona, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rurka Bourdona jest sprężystym elementem, który odkształca się pod wpływem ciśnienia i poprzez mechanizm dźwigniowo‑przekładniowy porusza wskazówkę. Taka konstrukcja jest typowa dla przyrządu do pomiaru ciśnienia, czyli manometru. Pozostałe przyrządy mierzą inne wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

Rurka Bourdona (sprężyna Bourdona) to klasyczny mechaniczny czujnik ciśnienia. Ma zwykle kształt wygiętej, spłaszczonej rurki metalowej. Gdy do jej wnętrza doprowadzi się medium pod ciśnieniem, przekrój rurki dąży do "zaokrąglenia", a cała rurka sprężyście się odkształca i prostuje. Ten niewielki ruch końcówki rurki jest przenoszony przez mechanizm (np. dźwignię i przekładnię) na wskazówkę poruszającą się po skali.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "manometr": manometr służy do pomiaru ciśnienia, a manometry sprężynowe bardzo często wykorzystują właśnie rurkę Bourdona jako element pomiarowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "higrometr" mierzy wilgotność (zwykle powietrza). Typowe rozwiązania wykorzystują zjawiska fizyczne zależne od wilgotności (np. włókna, polimery, elementy elektroniczne), a nie rurkę Bourdona.
  • "termometr" służy do pomiaru temperatury i działa na innych zasadach (rozszerzalność cieczy/gazu, termopary, rezystancja, podczerwień). Rurka Bourdona nie jest typowym elementem termometru.
  • "inklinometr" mierzy kąt nachylenia/odchylenia od pionu. W praktyce stosuje się układy wahadłowe, cieczowe, MEMS lub inne czujniki położenia, a nie element sprężysty do pomiaru ciśnienia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się rurka Bourdona, prawie zawsze chodzi o pomiar ciśnienia. W technice wiertniczej jest to istotne, bo monitorowanie ciśnienia pozwala ocenić stan pracy pomp, opory przepływu oraz bezpieczeństwo instalacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rurka Bourdona to sprężysty, wygięty element metalowy, który odkształca się pod wpływem ciśnienia medium. Ruch końcówki rurki jest przenoszony na mechanizm wskazówki, dzięki czemu manometr pokazuje wartość ciśnienia na skali.
Ponieważ ciśnienie wewnątrz rurki powoduje jej sprężyste prostowanie. To odkształcenie jest powtarzalne i można je wyskalować. Dzięki temu mechanicznie zamienia się ciśnienie na wychylenie wskazówki bez zasilania elektrycznego.
Manometr mierzy ciśnienie, np. w układach hydraulicznych, pneumatycznych i płuczkowych. W pracach wiertniczych pomaga kontrolować parametry pracy pomp, oceniać straty ciśnienia na przewodach oraz wykrywać nieszczelności.
Manometr służy do pomiaru ciśnienia, zwykle poprzez element sprężysty (np. rurkę Bourdona) i wskazówkę. Termometr mierzy temperaturę innymi zjawiskami (rozszerzalność, termopara, czujnik rezystancyjny). To inne wielkości i inne zasady działania.
Manometr wskazuje ciśnienie gazu lub cieczy. Higrometr mierzy wilgotność powietrza (np. względną). Choć oba są "-metrami", dotyczą różnych parametrów. Rurka Bourdona jest charakterystyczna dla manometrów, nie dla higrometrów.
Inklinometr to przyrząd do pomiaru nachylenia lub odchylenia od pionu. W wiertnictwie może służyć do kontroli kierunku otworu lub ustawienia elementów konstrukcji. Nie mierzy ciśnienia, więc nie wykorzystuje rurki Bourdona.
Najczęściej jest to manometr tarczowy ze wskazówką i skalą, gdzie w środku obudowy znajduje się mechanizm dźwigniowo‑przekładniowy. Samą rurkę Bourdona zwykle widać dopiero po zdjęciu obudowy, ale typowy wygląd to okrągła tarcza i króciec przyłączeniowy.
Najczęstsze pomyłki to wybór przyrządu "na skojarzenie" z końcówką "-metr" oraz mylenie wielkości: ciśnienia z temperaturą lub wilgotnością. Pomaga zasada: Bourdona = sprężyste odkształcenie = ciśnienie = manometr.
Nie musi. Klasyczny manometr z rurką Bourdona jest przyrządem mechanicznym: ciśnienie odkształca rurkę, a mechanizm porusza wskazówką. Zasilanie może być potrzebne dopiero w wersjach z przetwornikiem elektrycznym lub wyjściem sygnałowym.
Warto zrobić listę przyrządów i przypisać im mierzoną wielkość: manometr–ciśnienie, termometr–temperatura, higrometr–wilgotność, inklinometr–nachylenie. Następnie skojarzyć charakterystyczne elementy budowy (np. rurka Bourdona) z odpowiednim przyrządem.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Rurka Bourdona jest sprężystym elementem, który odkształca się pod wpływem ciśnienia i poprzez mechanizm dźwigniowo‑przekładniowy porusza wskazówkę."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica, hasło: "Bourdon tube" (opis zasady działania) — https://www.britannica.com/technology/Bourdon-tube (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia, hasło: "Manometr" (sekcje o manometrach sprężynowych i rurce Bourdona) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Manometr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia, hasło: "Bourdon gauge" (związek rurki Bourdona z manometrem) — https://en.wikipedia.org/wiki/Bourdon_gauge (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podstawy metrologii technicznej (rozdziały o pomiarze ciśnienia)
  • Instrukcje/DTR urządzeń wiertniczych – część dotycząca aparatury kontrolno-pomiarowej
  • Materiały szkoleniowe BHP i eksploatacyjne z zakresu instalacji hydraulicznych i pneumatycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego