KWALIFIKACJA MOT1 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 8.
Przyrząd przedstawiony na rysunku to
Ilustracja przedstawia trzy cyrkle pomiarowe używane w blacharstwie samochodowym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "cyrkiel pomiarowy", ponieważ jest to przyrząd służący do porównywania i przenoszenia wymiarów (np. rozstawu) między punktami/elementami. Cyrkiel traserski jest typowo nastawiony na rysowanie łuków i okręgów na materiale, a liniały są przyrządami prostymi do kontroli prostoliniowości i pomiaru długości.

Pełne wyjaśnienie:

W blacharstwie samochodowym rozróżnienie narzędzi pomiarowych i traserskich ma znaczenie praktyczne: inne narzędzie wybiera się do sprawdzenia/porównania wymiaru, a inne do wyznaczenia linii na blasze.

Odpowiedź "cyrkiel pomiarowy" jest właściwa, gdy przedstawiony przyrząd ma funkcję pomiaru porównawczego (przenoszenia rozstawu między końcówkami na inny element, sprawdzania odległości, dopasowania). Taki cyrkiel pomaga np. przy dopasowaniu łatki, kontroli symetrii lub porównaniu odległości w dwóch miejscach.

Odpowiedź "cyrkiel traserski" bywa mylona z pomiarowym, bo oba narzędzia mają dwie "nogi". Jednak wersja traserska jest kojarzona przede wszystkim z trasowaniem, czyli wyznaczaniem linii/łuków na materiale (często z wyraźnie ostrymi końcówkami do rysowania). Jeśli zadanie dotyczy rozpoznania narzędzia stricte do pomiaru/porównania, wybór traserskiego jest błędem wynikającym z uogólnienia.

Odpowiedzi "liniał blacharski" oraz "liniał pomiarowy" są niepoprawne, bo liniał ma postać prostej listwy i służy do pomiaru długości, sprawdzania prostoliniowości albo kontroli powierzchni, a nie do ustawiania rozstawu dwóch punktów za pomocą ramion. W praktyce liniałem nie przenosi się odległości tak wygodnie jak cyrklem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz narzędzie z dwiema regulowanymi końcówkami, zadaj sobie pytanie, czy jego główną rolą jest "rysowanie na materiale" (trasowanie), czy "porównanie/przeniesienie wymiaru" (pomiar). To pozwala szybciej odsiać liniały i wybrać właściwy typ cyrkla.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cyrkiel pomiarowy to przyrząd z dwiema regulowanymi końcówkami, używany do przenoszenia i porównywania odległości między punktami. W blacharstwie pomaga np. kontrolować rozstaw, porównywać wymiary po obu stronach nadwozia i dopasować elementy bez ciągłego odczytu z podziałki.
Różnica dotyczy głównego zastosowania. Cyrkiel pomiarowy służy przede wszystkim do przenoszenia/porównywania wymiaru (rozstawu). Cyrkiel traserski wykorzystuje się do trasowania, czyli rysowania łuków i okręgów na materiale przed obróbką. W praktyce wygląd bywa podobny, więc liczy się funkcja.
Bo oba narzędzia kojarzą się z pomiarami, a na zdjęciach bez skali i kontekstu trudno ocenić sposób użycia. Liniał to prosta listwa do długości i prostoliniowości, a cyrkiel ma dwa ramiona do ustawiania rozstawu punktów. Warto zwracać uwagę na obecność dwóch końcówek roboczych.
Cyrkiel ma dwie "nogi" połączone przegubem i umożliwia ustawienie rozstawu między końcówkami. Liniał jest prosty, bez przegubu, i działa jako odniesienie liniowe (krawędź) do pomiaru długości lub sprawdzania prostoliniowości. Jeśli widać przegub i dwa ramiona — to cecha cyrkla.
Stosuje się go, gdy trzeba szybko przenieść wymiar z jednego miejsca na drugie lub porównać dwa rozstawy, np. przy dopasowaniu wstawki, sprawdzeniu symetrii otworu, porównaniu odległości punktów mocowania czy kontroli geometrii elementu. To typowe narzędzie do pomiaru porównawczego.
Najczęściej kojarzy się z wyznaczaniem łuków i okręgów, ale ogólnie jest narzędziem traserskim do wyznaczania geometrii na materiale przed obróbką. W warsztacie może też pomagać w przeniesieniu odległości, jednak w klasyfikacji narzędzi rozróżnia się go od typowego cyrkla pomiarowego, który akcentuje funkcję pomiaru.
Liniał blacharski wykorzystuje się do kontroli prostoliniowości, sprawdzania płaskości i oceny odchyłek na powierzchni (np. po szpachlowaniu) oraz do pomiaru długości jako krawędź odniesienia. Nie jest to narzędzie do ustawiania rozstawu dwóch punktów tak jak cyrkiel, więc pełni inną rolę.
Bo oba terminy brzmią "pomiarowo", a w pytaniach testowych mogą być użyte jako dystraktory. W praktyce liniał może służyć do pomiaru długości i kontroli kształtu, ale nie zastąpi cyrkla w przenoszeniu rozstawu. Kluczowe jest dopasowanie narzędzia do zadania: rozstaw punktów vs długość/prostoliniowość.
Najczęstsze błędy to wybór po ogólnym zarysie (heurystyka podobieństwa), ignorowanie końcówek roboczych oraz nieuwzględnienie typowego zastosowania. Uczniowie często zakładają, że "cyrkiel = trasowanie", a "liniał = pomiar", zamiast analizować, czy narzędzie przenosi rozstaw czy wyznacza linie na materiale.
Najlepiej łączyć zdjęcie narzędzia z jego funkcją: do czego służy, jak się go trzyma i co jest wynikiem pracy (wymiar, linia traserska, kontrola krawędzi). Pomaga też tworzenie fiszek: zdjęcie z jednej strony, nazwa i typowe zastosowanie z drugiej oraz porównywanie podobnych narzędzi parami.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Poprawna jest odpowiedź "cyrkiel pomiarowy", ponieważ jest to przyrząd służący do porównywania i przenoszenia wymiarów (np. rozstawu) między punktami/elementami."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Cyrkiel" — opis narzędzia i zastosowań, https://pl.wikipedia.org/wiki/Cyrkiel (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Trasowanie" — ogólne omówienie czynności traserskich, https://pl.wikipedia.org/wiki/Trasowanie (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do podstaw metrologii warsztatowej (pomiary i trasowanie)
  • Instrukcje/albumy narzędzi warsztatowych do blacharstwa i ślusarstwa (część o przyrządach traserskich i pomiarowych)
  • Ćwiczenia praktyczne: rozpoznawanie narzędzi na zdjęciach i dobór narzędzia do zadania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego