KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 6.
Przyrząd przedstawiony na zdjęciu stosuje się do pomiaru
Ilustracja przedstawia przyrząd pomiarowy, prawdopodobnie suwmiarkę specjalistyczną, używaną do precyzyjnego pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "szerokości zęba", ponieważ przyrządy tego typu służą do bezpośredniego sprawdzania wymiaru zęba (w określonym przekroju) poprzez oparcie końcówek na ściankach zęba.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych cech: głębokości, szczelin lub rozstawu osi otworów, które mierzy się innymi metodami i innymi końcówkami pomiarowymi.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest rozpoznanie przyrządu ze zdjęcia oraz skojarzenie jego budowy z tym, jaką cechę geometryczną można nim zmierzyć. Jeśli końcówki pomiarowe są przystosowane do oparcia się o boczne powierzchnie zęba, przyrząd służy do pomiaru szerokości zęba (w praktyce: kontroli wymiaru zęba w zadanym miejscu, zależnie od konstrukcji przyrządu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego zastosowania?

  • "głębokości rowka" – pomiar głębokości wymaga końcówki/sondy głębokościowej pracującej osiowo w głąb rowka i odniesienia do powierzchni bazowej. Przyrządy do głębokości mają inną geometrię pracy (sonda + płaszczyzna odniesienia).
  • "szczelin montażowych" – szczeliny (luzy, szczeliny montażowe) najczęściej sprawdza się szczelinomierzami listkowymi albo metodą porównawczą. To kontrola "czy wchodzi/nie wchodzi" lub odczyt grubości listka, a nie typowy pomiar szerokości zęba.
  • "rozstawu osi otworów" – rozstaw osi to wielkość wynikowa, zwykle wyznaczana z pomiaru odległości między krawędziami/środkami lub z użyciem trzpieni/kołków pomiarowych i odpowiednich metod obliczeniowych. Typowy przyrząd do pomiaru zęba nie jest do tego przeznaczony.

Wskazówka egzaminacyjna: patrz na to, jak przyrząd styka się z detalem (gdzie są punkty oparcia i w jakim kierunku wykonywany jest odczyt). To zwykle jednoznacznie rozdziela pomiar szerokości, głębokości oraz kontrolę szczelin.

W praktyce warsztatowej właściwy dobór przyrządu skraca czas kontroli i zmniejsza ryzyko błędów: tym samym narzędziem nie mierzy się zamiennie głębokości rowków, osi otworów i wymiarów uzębienia, bo wymagają innych baz i innych punktów styku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szerokość zęba to wymiar opisujący "grubość" zęba mierzony w określonym przekroju (zależnie od definicji i przyrządu). W praktyce warsztatowej kontroluje się ją, aby potwierdzić zgodność uzębienia z dokumentacją oraz poprawną współpracę z drugim kołem.
Patrz na punkty styku: jeśli końcówki opierają się o boczne powierzchnie zęba, przyrząd "łapie" wymiar zęba. Do rowka zwykle potrzebna jest sonda głębokościowa lub końcówki wewnętrzne pracujące w głąb oraz stabilna baza odniesienia na powierzchni.
Szczelinomierz jest narzędziem do kontroli szczelin/luźnych pasowań metodą "wejdzie–nie wejdzie" i doboru grubości listka. Nie daje typowego odczytu szerokości elementu tak jak przyrządy mierzące dwoma punktami oparcia na ściankach zęba.
Najczęstsze błędy to: mylenie szerokości z głębokością, pomijanie bazy odniesienia, dobór końcówek niepasujących do kształtu detalu oraz odczyt w niewłaściwym miejscu. Warto zawsze sprawdzić, jak przyrząd ma się oprzeć o mierzony element.
Szerokość zęba sprawdza się m.in. po wykonaniu obróbki (kontrola międzyoperacyjna), przed montażem przekładni oraz przy ocenie zużycia elementów. Prawidłowy wymiar wpływa na jakość zazębienia i ogranicza ryzyko hałasu, zacięć oraz przyspieszonego zużycia.
Rozstaw osi otworów dotyczy położenia środków otworów, a nie krawędzi. Często wymaga użycia kołków/trzpieni pomiarowych albo metod pośrednich (np. od krawędzi do krawędzi i przeliczenie). Zwykły pomiar długości nie uwzględnia geometrii otworów wprost.
Czasem da się użyć suwmiarki z prętem głębokościowym, ale tylko gdy zapewnione jest stabilne oparcie na powierzchni bazowej i dostęp do dna rowka. W wielu przypadkach lepsze są specjalizowane głębokościomierze, bo ograniczają błąd ustawienia i ułatwiają powtarzalny pomiar.
Przyrząd do pomiarów zewnętrznych ma końcówki, które obejmują element "od zewnątrz" i opierają się o przeciwległe powierzchnie. W kontekście zęba będą to zwykle boczne powierzchnie zęba. Przyrządy do pomiarów wewnętrznych pracują odwrotnie – rozpierają się w środku otworu lub szczeliny.
W takich zadaniach zdjęcie jest kluczowym źródłem informacji: pozwala ocenić kształt końcówek, sposób przykładania do detalu i zakres zastosowań. Bez analizy obrazu łatwo pomylić przyrządy o podobnej budowie, a wtedy odpowiedź wynika bardziej z domysłów niż z rozpoznania narzędzia.
Ucz się przez praktykę: obejrzyj i opisz podstawowe narzędzia, zapamiętuj punkty styku i typ mierzonych wielkości (zewnętrzne/wewnętrzne/głębokość). Pomaga też robienie własnych fiszek ze zdjęciem i krótką notatką: "do czego służy" oraz "czego tym nie mierzyć".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z metrologii warsztatowej (działy: przyrządy i metody pomiaru)
  • Instrukcje stanowiskowe do ćwiczeń z pomiarów w warsztacie mechanicznym
  • Karty katalogowe/ instrukcje użytkowania popularnych przyrządów pomiarowych stosowanych w mechanice

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego