KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 26.
Przystępując do pomiaru luzu sumarycznego w układzie kierowniczym za pomocą przyrządu LUZ - 1 pokazanego na ilustracji, należy
Ilustracja przedstawia zestaw narzędzi, który jest używany do pomiaru luzu sumarycznego w układzie kierowniczym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do pomiaru luzu sumarycznego trzeba zapewnić warunki odniesienia: właściwe (nominalne) ciśnienie w oponach i koła ustawione na wprost. Zaniżone ciśnienie lub skręt kół zmienia opory toczenia i geometrię ułożenia elementów, przez co wynik pomiaru może być zawyżony lub niepowtarzalny.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar luzu sumarycznego w układzie kierowniczym ma sens tylko wtedy, gdy wykonuje się go w porównywalnych, znormalizowanych warunkach. Dlatego przed użyciem przyrządu (np. LUZ-1) należy przygotować pojazd tak, aby wynik odzwierciedlał rzeczywiste luzy w połączeniach i przekładni, a nie "miękkość" opon czy przypadkowe ustawienie kół.

Dlaczego poprawne jest: "wyregulować ciśnienie w ogumieniu do nominalnego i ustawić koła do jazdy na wprost." Nominalne ciśnienie ogranicza ugięcie opony i wpływ sprężystości ogumienia na ruch koła. Ustawienie kół na wprost daje punkt bazowy: elementy układu kierowniczego pracują w położeniu neutralnym, a pomiar jest powtarzalny i porównywalny z wymaganiami obsługowymi oraz wcześniejszymi wynikami.

Dlaczego odpowiedzi z obniżeniem ciśnienia są błędne: Zaniżone ciśnienie zwiększa odkształcenie opony i zmienia reakcję koła na przyłożony moment. W praktyce można wtedy "zobaczyć" większy pozorny luz, który nie wynika z zużycia drążków, przegubów czy przekładni, tylko z pracy ogumienia. To typowy błąd w diagnostyce: mylenie sprężystości opon z luzami mechanicznymi.

Dlaczego ustawienie kół w skrajnym położeniu jest błędne: Przy maksymalnym skręcie zmienia się geometria układu, obciążenia w przegubach oraz ułożenie elementów (np. drążków i zwrotnic). Część luzów może się "kasować", inne mogą się ujawniać nadmiernie, a dodatkowo rosną opory ruchu. W konsekwencji wynik nie opisuje obiektywnie luzu sumarycznego dla jazdy na wprost, czyli dla najważniejszego stanu z punktu widzenia stabilności toru jazdy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy przygotowania do pomiaru, szukaj odpowiedzi, która zapewnia warunki nominalne i położenie odniesienia. W diagnostyce to one decydują o wiarygodności i możliwości porównania wyników.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz sumaryczny to łączny "zapas" ruchu wynikający z luzów w wielu elementach układu kierowniczego (np. połączenia, przeguby, przekładnia). Objawia się opóźnioną reakcją kół na ruch kierownicą i pogorszeniem utrzymania toru jazdy.
Nominalne ciśnienie ogranicza ugięcie opony i zmniejsza wpływ sprężystości ogumienia na wynik. Przy zaniżonym ciśnieniu koło "pracuje" na oponie, co może wyglądać jak większy luz w układzie kierowniczym i prowadzić do błędnej diagnozy.
Położenie "na wprost" jest punktem odniesienia, w którym układ kierowniczy pracuje najczęściej podczas jazdy i łatwo porównać wynik z innymi pomiarami. Przy skręconych kołach zmieniają się obciążenia i geometria, co zafałszowuje ocenę luzów.
Typowe błędy to: pomiar przy zaniżonym ciśnieniu w oponach, wykonywanie testu przy skręconych kołach, brak stabilnego ustawienia pojazdu oraz mieszanie luzów mechanicznych ze sprężystością ogumienia. Skutkiem są niepowtarzalne lub zawyżone wyniki.
Nie. Obniżenie ciśnienia zwiększa ugięcie opony, więc łatwiej uzyskać ruch koła bez realnego przemieszczenia elementów układu kierowniczego. To tworzy "pozorny luz" i może prowadzić do wniosku o zużyciu części, mimo że problem leży w ogumieniu.
Warto sprawdzać luz przed sezonem intensywnej pracy, po uderzeniu w przeszkodę (np. kamień, krawężnik), przy objawach ściągania lub "pływania" pojazdu oraz po naprawach elementów kierowniczych. To wpływa na bezpieczeństwo i zużycie opon.
Objawy to m.in. opóźniona reakcja na ruch kierownicą, konieczność częstych korekt toru jazdy, niestabilność przy większej prędkości i nierównomierne zużycie bieżnika. W maszynach rolniczych może to utrudniać precyzyjne prowadzenie w rzędach.
Najczęściej są to zużyte końcówki drążków, przeguby, sworznie, luzy w przekładni kierowniczej lub mocowaniach. Zdarza się też, że problemem jest układ jezdny (np. łożyska) albo nieprawidłowe ciśnienie w ogumieniu, które imituje luzy.
Trzymaj się zasady: warunki nominalne i powtarzalność. Sprawdź podstawowe ustawienia (np. ciśnienie w oponach), ustaw elementy w położeniu odniesienia (często "na wprost"), zapewnij stabilność pojazdu i dopiero wtedy wykonuj pomiar zgodnie z procedurą.
Najpierw ustaw prawidłowe ciśnienie i oceń stan opon. Jeśli po doprowadzeniu ogumienia do normy nadal występuje opóźniona reakcja kół na kierownicę lub nadmierny "martwy ruch", wtedy bardziej prawdopodobne są luzy mechaniczne w elementach kierowniczych.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że do pomiaru luzu sumarycznego trzeba zapewnić warunki odniesienia: właściwe (nominalne) ciśnienie w oponach i koła ustawione na wprost.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ROL.2 dotyczące diagnostyki pojazdów i maszyn rolniczych
  • Instrukcje obsługi i dokumentacje serwisowe ciągników/pojazdów (rozdziały: układ kierowniczy, ogumienie, przeglądy)
  • Podręczniki z podstaw diagnostyki pojazdów (procedury pomiarowe, warunki wstępne pomiarów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego