KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 28.
Regulując siewnik na dawkę 250 kg/ha żyta ustawiono parametry regulacyjne jak zaznaczono na tabeli wysiewu. W trakcie próby uzyskano wynik 230 kg. Na jaką wartość na skali należy w tej sytuacji przestawić przekładnię siewnika?
Ilustracja przedstawia tabelę wysiewu, która jest używana do regulacji siewnika w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W próbie kręconej uzyskano 230 kg/ha zamiast 250 kg/ha, więc wysiew jest zaniżony.
Zakładając proporcjonalność dawki do nastawy, należy zwiększyć ustawienie o współczynnik 250/230 ≈ 1,087. Dla nastawy z tabeli (43) daje to ok. 43·1,087 ≈ 46,7, czyli po zaokrągleniu 47.

Pełne wyjaśnienie:

W regulacji siewnika tabela wysiewu daje nastawę wstępną dla zakładanej dawki (tu: 250 kg/ha), ale rzeczywista dawka zależy m.in. od materiału siewnego i oporów, dlatego wykonuje się próbę kręconą i koryguje ustawienie.

Skoro w próbie otrzymano 230 kg/ha, a potrzebne jest 250 kg/ha, to wysiew jest za mały (o 20 kg/ha). Aby podnieść dawkę, trzeba zwiększyć nastawę przekładni/skali.

W takich zadaniach przyjmuje się zależność w przybliżeniu liniową:

dawka ∝ nastawa

Stosujemy więc korektę proporcjonalną:

nowa_nastawa = stara_nastawa × (dawka_docelowa / dawka_uzyskana)

Stara nastawa wynika z tabeli wysiewu (w zadaniu jest ona podana w materiale graficznym) i odpowiada wartości 43. Liczymy:

  • współczynnik korekty: 250/230 ≈ 1,087
  • nowa nastawa: 43 × 1,087 ≈ 46,7

Skala w siewniku zwykle ma wartości całkowite, dlatego wynik zaokrągla się do najbliższej możliwej nastawy, czyli 47.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartości 40 i 43 oznaczają brak zwiększenia nastawy lub nawet jej zbyt niskie ustawienie, co utrzymałoby zaniżony wysiew. Wartość 50 zwiększa nastawę zbyt mocno względem potrzebnej korekty (wskazywałaby na większy zapas niż wynika z proporcji), co grozi przekroczeniem 250 kg/ha.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw sprawdź kierunek korekty. Jeśli wynik próby jest mniejszy od wymaganego, nastawę zwiększasz; jeśli większy, nastawę zmniejszasz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próba kręcona polega na napędzeniu mechanizmu wysiewu (na postoju) tak, aby odpowiadał określonej powierzchni, zebraniu wysianego ziarna i przeliczeniu wyniku na kg/ha. Dzięki temu sprawdza się rzeczywistą dawkę i koryguje nastawę przekładni.
Tabela wysiewu jest orientacyjna: wpływ mają masa i wyrównanie ziarna, zaprawa, wilgotność, tarcie w aparacie wysiewającym oraz stan techniczny. Dlatego nawet przy poprawnym ustawieniu z tabeli trzeba wykonać pomiar i skorygować nastawę.
Gdy uzyskana dawka jest mniejsza od wymaganej, należy zwiększyć nastawę (otwarcie/ustawienie przekładni) i powtórzyć próbę. Najczęściej stosuje się korektę proporcjonalną: nowa nastawa = stara nastawa × (dawka docelowa / dawka uzyskana).
Przyjmij, że dawka jest proporcjonalna do nastawy. Oblicz współczynnik k = dawka_docelowa / dawka_uzyskana. Następnie policz: nowa_nastawa = stara_nastawa × k. Na końcu dobierz najbliższą wartość możliwą do ustawienia na skali.
Chcesz zwiększyć wynik z 230 do 250, więc potrzebujesz większej dawki. Iloraz 250/230 jest większy od 1, więc podnosi nastawę. Iloraz 230/250 jest mniejszy od 1 i zmniejszyłby nastawę, czyli pogorszyłby zaniżony wysiew.
Typowe błędy to: pominięcie ponownej próby po korekcie, odwrócenie proporcji w obliczeniach, zła ocena kierunku korekty (zwiększyć vs zmniejszyć), niedokładne ważenie ziarna z próby oraz nieuwzględnienie zmian w materiale siewnym między partiami.
W praktyce proporcjonalność jest przybliżeniem, które zwykle dobrze działa w typowym zakresie pracy. Przy skrajnych nastawach mogą pojawiać się nieliniowości (np. gorsze napełnianie aparatów). Dlatego po korekcie warto wykonać kolejną próbę kręconą.
Próbę warto powtórzyć zawsze po istotnej korekcie nastawy, po zmianie odmiany/partii ziarna, po czyszczeniu lub naprawie aparatu wysiewającego oraz gdy warunki (np. zaprawienie, wilgotność) mogą wpływać na płynność wysiewu. To zmniejsza ryzyko błędu na polu.
Jeśli skala ma tylko wartości całkowite, przyjmij najbliższą wartość zapewniającą uzyskanie dawki docelowej możliwie dokładnie. Dla 46,7 najbliżej jest 47. Po ustawieniu zaokrąglonej wartości najlepiej potwierdzić dawkę kolejną krótką próbą.
Najczęściej dawkę reguluje się przez zmianę przełożenia przekładni (np. dźwignia, pokrętło, zestaw kół) oraz/lub nastawę otwarcia aparatu wysiewającego. Dokładne miejsce i sposób regulacji zależą od modelu, dlatego należy korzystać z instrukcji obsługi konkretnej maszyny.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "W próbie kręconej uzyskano 230 kg/ha zamiast 250 kg/ha, więc wysiew jest zaniżony.Zakładając proporcjonalność dawki do nastawy, należy zwiększyć ustawienie o współczynnik 250/230 ≈ 1,087."

Materiały:

  • Instrukcja obsługi (DTR) konkretnego modelu siewnika: rozdział o próbie kręconej i tabelach wysiewu
  • Podręczniki z mechanizacji rolnictwa dotyczące siewników zbożowych i norm wysiewu
  • Zadania ćwiczeniowe z proporcji (matematyka praktyczna) w kontekście dawki kg/ha

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego