KWALIFIKACJA BUD24 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 14.
Retusz dostosowany do faktury tynku, polegający na punktowaniu kreską tratteggio i lawowaniu, jest techniką stosowaną przy renowacji i pracach konserwatorskich
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tratteggio (kreskowanie/punktowanie) oraz lawowanie to techniki retuszu warstwy malarskiej, służące optycznemu scaleniu ubytków bez udawania oryginału. Stosuje się je przede wszystkim przy konserwacji i renowacji polichromii wykonywanych na tynku, a nie przy sztukaterii, gzymsach czy boniach.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na retusz konserwatorski wykonywany na podłożu tynkarskim, który ma na celu integrację optyczną ubytków warstwy barwnej. Techniki takie jak kreskowanie/punktowanie (określane też terminem włoskim) oraz lawowanie są typowe dla prac przy polichromii, czyli malarstwie ściennym (warstwie malarskiej na tynku).

W praktyce konserwatorskiej retusz "dostosowany do faktury tynku" oznacza, że konserwator uwzględnia chropowatość i mikrostrukturę podłoża: inaczej prowadzi się kreskę, inaczej rozkłada półtony i transparentne warstwy, aby ubytek nie odcinał się plamą, ale też by nie tworzyć fałszywej rekonstrukcji oryginału. Lawowanie polega na nakładaniu rozrzedzonej farby/laserunku, stopniowo budując ton i nasycenie, a kreskowanie/punktowanie daje efekt mieszania barw "w oku" z pewnego dystansu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Sztukaterii" – sztukateria to elementy plastyczne z zapraw (np. gipsowych, wapiennych) modelowane w formie profili, rozet, ornamentów. Tam dominują uzupełnienia i rekonstrukcje masy oraz ewentualne malowanie, ale opisane techniki odnoszą się do retuszu warstwy malarskiej dzieła.
  • "Gzymsów" – gzyms jest elementem architektonicznym/profilowanym detalem (kamień, cegła, tynk, sztukateria). Renowacja gzymsów to zwykle naprawy materiałowe, spoinowanie, reprofilacja, zabezpieczenia; retusz "tratteggio/lawowanie" nie jest typowym językiem opisu tych prac.
  • "Bonii" – bonie to podziały/plastyczne opracowanie lica elewacji (np. rustykowanie). Dotyczą kształtowania tynku lub kamienia i jego podziałów, a nie retuszu malarskiego prowadzonego w celu scalania ubytków polichromii.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się terminy retusz, lawowanie, kreskowanie/punktowanie, myśl przede wszystkim o konserwacji warstwy malarskiej (polichromii), a nie o naprawach detalu architektonicznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Polichromia to warstwa malarska wykonana na podłożu (często na tynku) wewnątrz lub na zewnątrz obiektu. W renowacji oznacza to prace przy malaturze: oczyszczanie, utrwalanie, uzupełnianie ubytków i retusz, a nie tylko naprawy samego tynku jako materiału.
Retusz kreskowany polega na uzupełnianiu ubytku cienkimi kreskami lub punktami w dobranych barwach, tak aby z dystansu ubytek zlewał się optycznie z otoczeniem. Z bliska retusz pozostaje rozpoznawalny, co ogranicza ryzyko "fałszowania" oryginalnej warstwy malarskiej.
Lawowanie pozwala budować kolor i półtony stopniowo, przez nakładanie rozrzedzonych, półprzezroczystych warstw. Dzięki temu łatwiej kontrolować efekt i dopasować retusz do sąsiednich partii malowidła, zachowując czytelność interwencji i unikając zbyt kryjących plam.
Sygnałami są słowa związane z malarstwem: "retusz", "lawowanie", "scalanie kolorystyczne", "warstwa malarska". Sztukateria dotyczy głównie kształtu i masy zaprawy (profile, ornament), więc częściej pojawiają się pojęcia typu "reprofilacja", "uzupełnienie ubytków" i "modelowanie".
To retusz wykonany tak, aby uwzględniał chropowatość i mikrostrukturę podłoża. Na tynku ślady pędzla, krycie i rozlewność zachowują się inaczej niż na gładkim podłożu, dlatego technika (kreska, punkt, laserunek) musi imitować sposób odbicia światła i "ziarnistość" otoczenia.
W praktyce konserwatorskiej dąży się do efektu scalenia z typowego dystansu oglądania, ale przy bliższym oglądzie retusz powinien być możliwy do odróżnienia. Takie podejście pomaga zachować uczciwość interwencji oraz ułatwia przyszłe badania i ewentualne korekty bez niszczenia oryginału.
Punktowanie/kreskowanie stosuje się, gdy celem jest optyczne scalenie ubytku bez udawania, że fragment jest w całości oryginalny. Pełne, kryjące przemalowanie może zbyt mocno ingerować w odbiór dzieła i "przykrywać" różnice, dlatego w konserwacji częściej wybiera się metody kontrolowane i czytelne.
Gzyms to detal architektoniczny, który może być tynkowany lub malowany, ale sama nazwa elementu nie wskazuje na retusz warstwy malarskiej. W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe są terminy technologiczne (retusz, lawowanie), które kierują do konserwacji polichromii, a nie do napraw konstrukcyjno-materiałowych detalu.
Częsty błąd to wybór elementu architektonicznego (np. gzyms, bonia) zamiast warstwy malarskiej, bo uczniowie kojarzą "renowację" tylko z naprawą detalu. Drugi błąd to ignorowanie słów kluczowych: "lawowanie" i "retusz" prawie zawsze odnoszą się do pracy z kolorem.
Najskuteczniejsze jest łączenie terminu z czynnością i efektem: np. "lawowanie" = transparentne warstwy dla półtonów, "kreskowanie" = mieszanie optyczne z dystansu. Twórz fiszki z definicją i krótkim przykładem zastosowania na polichromii, a potem rozwiązuj testy z rozróżnianiem obiektów.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że tratteggio (kreskowanie/punktowanie) oraz lawowanie to techniki retuszu warstwy malarskiej, służące optycznemu scaleniu ubytków bez udawania oryginału.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Polichromia" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Polichromia (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Tratteggio" – https://en.wikipedia.org/wiki/Tratteggio (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z konserwacji malarstwa ściennego (retusz i integracja optyczna)
  • Słownik terminów z konserwacji i restauracji dzieł sztuki (hasła: retusz, lawowanie, polichromia)
  • Materiały szkoleniowe pracowni konserwatorskich dotyczące technik scalania ubytków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego