KWALIFIKACJA CHM6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 3.
Równanie reakcji opisuje produkcję
Ilustracja przedstawia schemat reakcji chemicznej, która jest istotna w kontekście kwalifikacji zawodowej technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odwodornienie etylobenzenu polega na usunięciu wodoru (powstaje m.in. H2), a produktem jest bardziej nienasycony związek: styren.
Uwodornienie prowadziłoby w przeciwną stronę (zwiększa nasycenie), więc nie opisuje otrzymywania styrenu z etylobenzenu.

Pełne wyjaśnienie:

W przemyśle chemicznym najważniejszą drogą otrzymywania styrenu jest odwodornienie etylobenzenu. Sens reakcji jest prosty: z cząsteczki etylobenzenu usuwa się wodór, co zwiększa stopień nienasycenia łańcucha bocznego i daje styren. W zapisie równania zwykle widać, że po stronie produktów pojawia się wodór (H2), co jest typową "podpowiedzią" kierunku odwodornienia.

Poprawna jest odpowiedź: "styrenu przez odwodornienie etylobenzenu", bo dokładnie opisuje przejście substrat → produkt w kierunku dehydrogenacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "styrenu przez uwodornienie etylobenzenu" – uwodornienie oznacza przyłączanie wodoru (zwiększanie nasycenia). Taki proces nie prowadzi do powstania bardziej nienasyconego styrenu z etylobenzenu, tylko działałby w kierunku przeciwnym do odwodornienia.
  • "etylobenzenu przez odwodornienie styrenu" – to odwrócenie ról: odwodornienie styrenu usuwałoby wodór, a styren i tak jest związkiem nienasyconym; nie jest to opis klasycznej przemysłowej produkcji etylobenzenu. W dodatku kierunek "styren → etylobenzen" wymagałby raczej uwodornienia, a nie odwodornienia.
  • "etylobenzenu przez utlenienie styrenu" – utlenianie styrenu prowadzi do produktów utlenienia (np. związków tlenowych), a nie do prostego "cofnięcia" do etylobenzenu. To inny typ przemian niż hydrogenacja/dehydrogenacja.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w równaniu po stronie produktów pojawia się H2, bardzo często oznacza to odwodornienie (dehydrogenację). Jeżeli H2 jest substratem, najczęściej chodzi o uwodornienie (hydrogenację).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odwodornienie (dehydrogenacja) to reakcja, w której z cząsteczki usuwa się wodór, zwykle w postaci H2. Skutkiem jest wzrost nienasycenia (np. powstanie wiązania podwójnego). W technologii chemicznej często rozpoznasz je po tym, że H2 jest produktem.
Uwodornienie (hydrogenacja) polega na przyłączaniu wodoru do związku, zwykle zmniejszając jego nienasycenie. Odwodornienie działa odwrotnie: usuwa wodór i zwiększa nienasycenie. Na egzaminie sprawdzaj, czy H2 jest po stronie substratów (uwodornienie) czy produktów (odwodornienie).
Styren jest bardziej nienasycony niż etylobenzen w łańcuchu bocznym. Usunięcie wodoru z etylobenzenu tworzy wiązanie podwójne i daje styren, a dodatkowo powstaje H2. To podstawowa, przemysłowo istotna koncepcja: "dehydrogenacja → bardziej nienasycony produkt".
Najczęstszy sygnał to pojawienie się wodoru H2 po stronie produktów. Oznacza to, że wodór został "odjęty" od substratu. Warto też porównać stopień nienasycenia: produkt ma zwykle więcej wiązań podwójnych niż substrat.
Nie. Uwodornienie zwiększa nasycenie, a styren jest związkiem nienasyconym (ma wiązanie podwójne w łańcuchu bocznym). Żeby przejść od etylobenzenu do styrenu, trzeba "zabrać" wodór, czyli przeprowadzić odwodornienie.
W typowym ciągu petrochemicznym etylobenzen jest surowcem do styrenu. Jeśli w odpowiedzi etylobenzen pojawia się jako produkt z reakcji styrenu, łatwo o błąd odwrócenia kierunku. Na egzaminie porównuj, który związek jest bardziej nienasycony i gdzie logicznie pasuje wodór.
Najczęściej myli się uwodornienie z odwodornieniem (podobne nazwy), albo odwraca kierunek reakcji (produkt traktowany jako substrat). Częsty błąd to też wybór "utlenienia", bo brzmi "przemysłowo", mimo że utlenienie prowadzi do związków tlenowych, a nie do prostych przemian EB ↔ styren.
Utlenianie stosuje się, gdy celem jest wprowadzenie tlenu do cząsteczki (np. alkohole, aldehydy, kwasy, tlenki) albo spalanie/utylizacja. Odwodornienie stosuje się, gdy celem jest zwiększenie nienasycenia bez wprowadzania tlenu. To inne typy procesów i inne produkty.
Ucz się "par" substrat–produkt i typu reakcji: alkilowanie, dehydrogenacja, hydrogenacja, utlenianie. Trenuj na równaniach: sprawdzaj, czy pojawia się H2 i czy produkt ma więcej nienasyceń. Pomaga też zapisanie w notatkach: etylobenzen → styren + H2.
Kluczowe są czasowniki procesu: "odwodornienie", "uwodornienie", "utlenienie". Na egzaminie czytaj je bardzo uważnie, bo jedna literówka w głowie zmienia sens na przeciwny. Dodatkowo porównuj, czy produkt jest bardziej nienasycony (wtedy pasuje odwodornienie).
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Odwodornienie etylobenzenu polega na usunięciu wodoru (powstaje m.in. H2), a produktem jest bardziej nienasycony związek: styren."

Źródła:

  • Wikipedia: "Styrene" – sekcja dot. produkcji (Ethylbenzene dehydrogenation), https://en.wikipedia.org/wiki/Styrene (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "Ethylbenzene" – sekcja dot. zastosowań i przekształcania do styrenu, https://en.wikipedia.org/wiki/Ethylbenzene (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki chemii organicznej (reakcje uwodornienia/odwodornienia arenów i pochodnych alkilowych)
  • Podstawy technologii organicznej/petrochemii (ciągi: benzen–etylobenzen–styren)
  • Notatki z kinetyki i równowagi reakcji (wpływ usuwania H2 na kierunek reakcji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego