W silniku prądu stałego w chwili rozruchu prędkość obrotowa wynosi prawie zero, więc nie powstaje jeszcze istotna siła elektromotoryczna przeciwna (SEM). To oznacza, że prąd twornika jest ograniczany głównie przez małą rezystancję obwodu elektrycznego, a więc może osiągać bardzo duże wartości. Taki udar prądowy powoduje nagrzewanie uzwojeń, spadki napięcia w sieci zasilającej i przeciążenie elementów łączeniowych.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "zmniejszenia prądu rozruchu": rozrusznik (układ rozruchowy) w praktyce realizuje ograniczenie prądu na początku uruchamiania, np. przez dołączenie dodatkowej rezystancji w obwodzie twornika lub przez odpowiednie stopniowanie rozruchu. W miarę wzrostu prędkości rośnie SEM, a prąd naturalnie maleje, więc element ograniczający można stopniowo wyłączać.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "zmiany liczby par biegunów" – to jest typowe dla pewnych rozwiązań w silnikach prądu przemiennego (np. zmiana liczby biegunów w celu zmiany prędkości), a nie jest podstawową funkcją rozrusznika w maszynach DC.
- "zwiększenia prądu rozruchu" – byłoby działaniem niepożądanym, bo zwiększony prąd rozruchu nasila nagrzewanie i może prowadzić do uszkodzeń; celem jest jego ograniczenie.
- "zmiany kierunku wirowania" – realizuje się zwykle przez zmianę biegunowości (np. uzwojenia wzbudzenia lub twornika) w układzie rewersowania, a nie przez rozrusznik, którego podstawową rolą jest bezpieczne uruchomienie napędu.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się rozruch silnika DC, przypomnij sobie zasadę: na starcie brak przeciwnej SEM → prąd może być bardzo duży → potrzebne jest ograniczenie prądu.
