KWALIFIKACJA EKA4 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 8.
Rozważ następującą cechę statystyczną: "Płeć pracowników firmy XYZ". Czy ta cecha jest cechą jakościową czy ilościową?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Płeć pracowników" przyjmuje wartości w postaci kategorii (np. oznaczenia grup), a nie wielkości mierzalnych wyrażonych liczbą. Taka zmienna jest więc cechą jakościową, najczęściej w skali nominalnej. Cecha ilościowa dotyczyłaby np. wieku, stażu pracy lub wynagrodzenia.

Pełne wyjaśnienie:

W statystyce cecha (zmienna) może być jakościowa albo ilościowa. Kryterium podziału jest proste: pytamy, czy wartości cechy są kategoriami/opisami, czy też są wielkościami mierzalnymi, które mają sens liczbowy (np. można je dodawać, liczyć średnią, różnice).

Płeć pracowników firmy jest typową cechą jakościową, ponieważ opisuje przynależność do kategorii. Najczęściej jest to skala nominalna: kategorie nie mają naturalnego uporządkowania, a liczby (jeśli się pojawiają) są jedynie kodami technicznymi w bazie danych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Ilościowa – byłaby poprawna, gdyby pytanie dotyczyło wielkości mierzalnej, np. liczby pracowników, wieku lub wynagrodzenia. Sama "płeć" nie jest wielkością liczbową.
  • Mieszana – w typowym ujęciu nie klasyfikuje się pojedynczej cechy jako "mieszanej". "Mieszane" mogą być dane w zbiorze (część zmiennych jakościowa, część ilościowa), ale nie dotyczy to jednej, konkretnej cechy z pytania.
  • Nie można jednoznacznie określić – tutaj można określić jednoznacznie: jest to cecha kategoryczna. Nawet jeśli w arkuszu stosuje się kody (np. 1, 2), nie zmienia to faktu, że kod nie jest pomiarem ilościowym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli da się sensownie policzyć średnią lub różnicę między wartościami – zwykle jest to cecha ilościowa. Jeśli odpowiedzi są "etykietami" kategorii i sensowne są raczej udziały/procenty – to cecha jakościowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cecha statystyczna (zmienna) to właściwość opisywanych obiektów, np. pracowników, którą rejestrujesz w dokumentacji lub zestawieniach. Przykłady: płeć, wiek, staż pracy, dział, stanowisko. Każdy pracownik ma jedną wartość danej cechy.
Sprawdź, czy wartości są kategoriami (nazwami, etykietami) czy liczbami będącymi pomiarem. Dla ilościowych sens ma średnia i różnica (np. 40–30 lat). Dla jakościowych sens mają liczebności i procenty (np. udział kategorii).
"Płeć" opisuje przynależność do kategorii, a nie wielkość mierzalną. Nawet jeśli w systemie kadrowym zapisuje się ją jako kod (np. 1/2), to nadal jest to tylko etykieta kategorii, więc zmienna pozostaje jakościowa (najczęściej nominalna).
Nie. Liczba kobiet/mężczyzn to wynik zliczania i jest wielkością liczbową, więc ma charakter ilościowy (dyskretna). Natomiast płeć jako atrybut pojedynczego pracownika jest cechą jakościową, bo przyjmuje wartości-kategorie.
Do cech ilościowych w praktyce ekonomicznej należą m.in.: wiek, staż pracy (w latach/miesiącach), liczba dni absencji, kwota wynagrodzenia, liczba sprzedanych sztuk, czas realizacji. Są to wielkości mierzalne, na których można wykonywać działania arytmetyczne.
Przykłady cech jakościowych: dział, stanowisko, forma zatrudnienia, poziom wykształcenia (często porządkowa), miejsce zamieszkania, rodzaj umowy, płeć. Takie dane grupuje się w kategorie i zwykle prezentuje w tabelach liczebności lub procentów.
Nie. Jeśli liczby są tylko kodami (np. 1 = kategoria A, 2 = kategoria B), to nie są pomiarem. Nie ma sensu liczyć średniej z takich kodów. Kodowanie ułatwia zapis w systemie, ale nie zmienia typu zmiennej: pozostaje jakościowa.
Dla cech jakościowych stosuje się najczęściej wykres słupkowy (liczebności lub procenty) albo wykres kołowy (udziały). Dobrą praktyką jest podanie także tabeli z liczebnościami i procentami, aby łatwo porównać kategorie.
Najczęstsze błędy to: mylenie "płci" z "liczbą osób danej płci", uznawanie kodów liczbowych za pomiar ilościowy oraz automatyczne wybieranie "ilościowa", bo w arkuszu widnieją liczby. Warto zawsze ocenić, czy liczba jest miarą czy etykietą.
Przećwicz na przykładach z kadr i finansów: wypisz po 10 cech jakościowych i ilościowych, a potem dopasuj do nich sposób prezentacji (tabela/wykres) i możliwe miary (średnia, mediana, procent). Na egzaminie szukaj słów "kategoria" vs "pomiar".
info

Statystycznie 78% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: ""Płeć pracowników" przyjmuje wartości w postaci kategorii (np. oznaczenia grup), a nie wielkości mierzalnych wyrażonych liczbą."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala pomiarowa" – opis skali nominalnej i innych skal, https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_pomiarowa (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Zmienna statystyczna" – podział na zmienne jakościowe i ilościowe, https://pl.wikipedia.org/wiki/Zmienna_statystyczna (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw statystyki opisowej (rozdział o rodzajach zmiennych i skalach pomiaru)
  • Materiały GUS dotyczące pojęć statystycznych i skal pomiaru (jeśli dostępne w kursie)
  • Notatki z zajęć: klasyfikacja cech oraz przykłady cech jakościowych i ilościowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego