KWALIFIKACJA EKA4 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 21.
Rozważ następującą sytuację: Przedsiębiorstwo ABC zawarło umowę z dostawcą XYZ na dostawę sprzętu biurowego. Umowa została podpisana przez obie strony, ale dostawca nie dostarczył sprzętu w wyznaczonym terminie. Jakiego rodzaju czynnością prawną jest ta umowa?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Umowa dostawy sprzętu biurowego jest czynnością zobowiązującą, ponieważ przez jej zawarcie strony tworzą zobowiązanie: dostawca ma obowiązek wydać towar, a odbiorca zwykle zapłacić cenę. Fakt, że dostawca nie dotrzymał terminu, nie zmienia rodzaju czynności – dotyczy jedynie niewykonania zobowiązania.

Pełne wyjaśnienie:

Umowa zawarta między przedsiębiorstwem a dostawcą jest czynnością zobowiązującą, ponieważ jej podstawowym skutkiem jest powstanie zobowiązania po obu stronach. W praktyce oznacza to, że jedna strona zobowiązuje się spełnić świadczenie (np. dostarczyć sprzęt biurowy), a druga strona zobowiązuje się do świadczenia wzajemnego (najczęściej zapłaty). To właśnie "kreowanie obowiązków" jest cechą rozpoznawczą czynności zobowiązującej.

W opisie pojawia się informacja, że dostawca nie dostarczył sprzętu w terminie. Jest to istotne z punktu widzenia konsekwencji (np. możliwość żądania wykonania, odpowiedzialności za opóźnienie), ale nie wpływa na kwalifikację samej umowy jako czynności prawnej. Rodzaj czynności określa się według tego, jaki skutek wywołuje w chwili zawarcia, a nie według tego, czy została później prawidłowo wykonana.

  • Odpowiedź "Czynnością deklaracyjną" jest nieprawidłowa, bo czynność deklaratoryjna co do zasady potwierdza istniejący stan prawny lub prawo, a nie tworzy nowego obowiązku świadczenia. Sama "deklaracja" w potocznym sensie nie wystarcza – liczy się skutek prawny.
  • Odpowiedź "Czynnością formalnoprawną" jest myląca: odnosi się raczej do wymogów formy (np. szczególnej formy dokumentu), a pytanie dotyczy skutku czynności (powstania zobowiązania). To inny wymiar oceny umowy.
  • Odpowiedź "Czynnością materialnoprawną" również nie trafia w istotę pytania, bo nie wskazuje na kluczowy skutek w postaci powstania zobowiązania stron wynikającego z umowy. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle rozróżnia się właśnie kategorie oparte o skutek: zobowiązujące (tworzą obowiązek) oraz inne typy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści występuje umowa sprzedaży/dostawy/usługi, najpierw zadaj sobie pytanie: "Czy przez to powstaje obowiązek świadczenia?" Jeśli tak, najczęściej będzie to czynność zobowiązująca, niezależnie od tego, czy potem ktoś umowę naruszył.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czynność zobowiązująca to taka, której skutkiem jest powstanie zobowiązania, czyli obowiązku określonego świadczenia (np. wydania rzeczy, wykonania usługi, zapłaty). Najczęściej spotkasz ją w umowach gospodarczych, bo umowa ma właśnie "stworzyć" obowiązki stron.
Bo po jej zawarciu strony nie tylko opisują zamiar współpracy, ale uzgadniają konkretne świadczenia: dostawca ma dostarczyć towar, a kupujący ma odebrać i zwykle zapłacić. To typowy mechanizm: umowa jest źródłem roszczeń i obowiązków.
Nie. Niewykonanie lub opóźnienie dotyczy realizacji zobowiązania, a nie tego, jaki skutek wywołało samo zawarcie umowy. Umowa nadal jest czynnością zobowiązującą, natomiast mogą powstać konsekwencje związane z naruszeniem terminu.
Czynność deklaratoryjna zasadniczo potwierdza lub stwierdza istniejący stan prawny, a nie tworzy nowego zobowiązania do świadczenia. W nauce i praktyce odróżnia się ją od czynności, które dopiero kreują nowe prawa i obowiązki.
Sprawdź skutek: jeśli po dokonaniu czynności jedna strona może żądać od drugiej świadczenia (np. dostawy, zapłaty), to znak, że powstało zobowiązanie. Jeśli czynność tylko "potwierdza", "stwierdza" lub "uznaje" coś, co już istnieje, bliżej jej do deklaratoryjnej.
Taki szczegół często ma sprawdzić, czy zdający nie pomyli oceny skutku umowy z oceną jej wykonania. To typowa "pułapka": opis naruszenia jest ważny dla odpowiedzialności, ale nie dla klasyfikacji umowy jako czynności zobowiązującej.
Nie bezpośrednio. "Zobowiązująca" opisuje skutek (powstanie obowiązku świadczenia), a forma opisuje sposób złożenia oświadczeń woli (np. dokument). Umowa może być zobowiązująca niezależnie od tego, czy jest zawarta na piśmie, czy w innej dopuszczalnej formie.
Najważniejsze są zgodne oświadczenia woli stron co do tego, co ma być dostarczone (przedmiot), kiedy (termin) i na jakich warunkach (np. cena lub sposób rozliczenia). Gdy te ustalenia tworzą obowiązek świadczenia, mamy typową czynność zobowiązującą.
Najczęściej mylą skutek zawarcia umowy z jej późniejszym wykonaniem oraz wybierają odpowiedź na podstawie brzmienia słowa (np. "deklaratoryjna", bo strony coś "zadeklarowały"). Pomaga nawyk: najpierw wskazać skutek prawny, dopiero potem czytać detale sytuacji.
Ćwicz na krótkich opisach sytuacji: najpierw nazwij umowę, potem wskaż skutek (powstaje obowiązek świadczenia czy tylko potwierdzenie stanu). Rób też fiszki z pojęć: zobowiązanie, świadczenie, termin, niewykonanie. To daje szybkie rozpoznawanie typu czynności na egzaminie.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Umowa dostawy sprzętu biurowego jest czynnością zobowiązującą, ponieważ przez jej zawarcie strony tworzą zobowiązanie: dostawca ma obowiązek wydać towar, a odbiorca zwykle zapłacić cenę."

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw prawa cywilnego dla szkół ponadpodstawowych (dział: zobowiązania i umowy)
  • Materiały dydaktyczne z przedmiotu: podstawy prawa w działalności gospodarczej
  • Zbiór zadań/pytań egzaminacyjnych z zakresu umów i zobowiązań (część: definicje i klasyfikacje)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego