KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 32.
Rozważ następującą tabelę, która przedstawia roczne zużycie energii (w GWh) w czterech miastach, korzystających z trzech źródeł OZE.
Miasto Energia słoneczna Energia wiatrowa Energia geotermalna
A 500 200 300
B 300 400 300
C 200 500 300
D 400 300 300

Które miasto wykorzystuje najbardziej zrównoważony miks energetyczny, rozumiany jako najmniejsza dominacja pojedynczego źródła (najmniejszy maksymalny udział jednego źródła w sumie)?
Jeśli wystąpi remis, wybierz miasto o większym zużyciu energii wiatrowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Zrównoważony miks" oznacza minimalną dominację jednego źródła, czyli jak najmniejszy maksymalny udział w sumie. Dla A i C maksimum to 50% (500/1000). Dla B i D maksimum to 40% (400/1000). Jest remis, więc stosuje się kryterium dodatkowe: większa energia wiatrowa — 400 GWh ma miasto B.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu "najbardziej zrównoważony miks energetyczny" zdefiniowano jako minimalizację dominacji pojedynczego źródła. W praktyce oznacza to, że sprawdzamy, jaki jest największy udział jednego źródła w całkowitym zużyciu energii w mieście i wybieramy miasto, dla którego ta wartość jest najmniejsza.

Krok 1: obliczenie sumy
W każdym mieście suma wynosi 1000 GWh (np. dla B: 300+400+300=1000), więc można porównywać udziały bez dodatkowego przeliczania na inne podstawy.

Krok 2: wyznaczenie dominacji (maksymalnego udziału)

  • Miasto A: udziały 0,5; 0,2; 0,3 → dominacja = 0,5 (50%).
  • Miasto C: udziały 0,2; 0,5; 0,3 → dominacja = 0,5 (50%).
  • Miasto B: udziały 0,3; 0,4; 0,3 → dominacja = 0,4 (40%).
  • Miasto D: udziały 0,4; 0,3; 0,3 → dominacja = 0,4 (40%).

Najmniejszą dominację mają więc dwa miasta: B oraz D. Taki wynik jest logiczny: oba mają dość równomierny rozkład między źródła, a różnice wynikają jedynie z zamiany udziałów między kategoriami.

Krok 3: rozstrzygnięcie remisu
Zastosowano podane w treści kryterium pomocnicze: wybieramy miasto o większym zużyciu energii wiatrowej. Miasto B ma 400 GWh energii wiatrowej, a miasto D ma 300 GWh, więc poprawnym wyborem jest "Miasto B".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Miasto A" ma bardzo silną dominację energii słonecznej (50%), więc miks jest mniej zrównoważony.
  • "Miasto C" ma analogiczny problem, tylko z dominacją energii wiatrowej (50%).
  • "Miasto D" ma tak samo małą dominację jak B (40%), ale przegrywa w kryterium rozstrzygającym remis (mniejsza energia wiatrowa).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "zrównoważenia" lub "równomierności", najpierw ustal, czy porównujesz sumy, udziały czy maksymalny udział. Następnie sprawdź, czy w treści podano regułę na wypadek remisu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dominacja pojedynczego źródła to sytuacja, gdy jedna technologia (np. słońce) ma największy udział w całości i wyraźnie "ciągnie" miks w jedną stronę. Liczbowo można ją opisać jako maksymalny udział jednego źródła w sumie (np. 500/1000 = 50%). Im mniejsza ta wartość, tym bardziej zrównoważony miks.
Najpierw policz sumę energii w mieście (słońce + wiatr + geotermia). Następnie dla każdego źródła podziel jego wartość przez sumę i pomnóż przez 100%. Przykład: 400 GWh z wiatru przy sumie 1000 GWh daje 400/1000 = 0,4, czyli 40%.
"Efektywność" często oznacza sprawność (output/input) albo oszczędność energii, a nie równomierność rozkładu źródeł. W pytaniach o dywersyfikację trzeba mieć jasną metrykę: czy liczy się różnorodność, dominacja, czy np. udział OZE. Bez definicji można dostać więcej niż jedną poprawną odpowiedź.
Do opisu różnorodności używa się miar statystycznych, np. indeksu Shannona (entropia), indeksu Simpsona albo prostych miar równomierności, takich jak maksymalny udział jednego źródła (dominacja). Ważne: wybór metryki zależy od celu analizy i powinien być podany w treści zadania.
Dywersyfikacja jest ważna, gdy chce się ograniczyć ryzyko sezonowości i awarii: PV zależy od nasłonecznienia, wiatr od warunków pogodowych, a geotermia zwykle jest stabilniejsza. Zrównoważony miks pomaga utrzymać ciągłość dostaw i ułatwia bilansowanie systemu, co ma znaczenie w strategiach gmin i regionów.
Nie zawsze. Można mieć dużą sumę OZE, ale prawie całość z jednego źródła (np. 80% PV), co oznacza wysoką dominację i mniejszą odporność na wahania. Zrównoważenie dotyczy rozkładu między źródła, a nie tylko wielkości całkowitej produkcji/zużycia.
Najpierw sprawdź, czy sumy są takie same (tu są równe), a potem w każdym wierszu znajdź największą wartość (to kandydat na dominację). Porównaj te maksima między miastami: mniejsze maksimum oznacza mniejszą dominację. Jeśli dwa miasta mają to samo maksimum, potrzebujesz kryterium rozstrzygającego remis.
Wiele miar różnorodności (np. opartych o udziały) zależy od zestawu wartości udziałów, a nie od tego, do którego źródła są przypisane. Jeśli mamy te same liczby tylko w innej kolejności, miara równomierności może wyjść identyczna. Dlatego w zadaniach testowych trzeba doprecyzować kryterium albo dodać regułę na remis.
Najczęstsze błędy to: wybór miasta z największą jedną liczbą w tabeli, mylenie "zrównoważenia" z "największą produkcją", pominięcie przeliczenia na udziały oraz nieuwzględnienie remisu. Dobra strategia to policzyć maksymalny udział źródła i dopiero potem porównywać miasta zgodnie z definicją z zadania.
Ćwicz: (1) liczenie sum i udziałów procentowych, (2) wskazywanie dominacji (maksimum), (3) rozumienie pojęć: dywersyfikacja, równomierność, stabilność. Rób krótkie notatki z definicji metryk i zawsze czytaj, czy w zadaniu podano kryterium oraz regułę rozstrzygania remisu.
info

Statystycznie 27% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: ""Zrównoważony miks" oznacza minimalną dominację jednego źródła, czyli jak najmniejszy maksymalny udział w sumie."

Źródła:

  • Wikipedia: Shannon entropy (definicja i wzór), https://en.wikipedia.org/wiki/Entropy_(information_theory) - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: Diversity index (przegląd wskaźników różnorodności, m.in. Shannon i Simpson), https://en.wikipedia.org/wiki/Diversity_index - dostęp 2026-03-01
  • Encyclopaedia Britannica: Shannon's information theory / entropy (opis pojęcia entropii informacyjnej), https://www.britannica.com/science/information-theory - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podstawy statystyki opisowej (udziały, rozkład, maksima/minima)
  • Wprowadzenie do wskaźników różnorodności (Shannon/Simpson) w ujęciu ogólnym
  • Materiały dydaktyczne o dywersyfikacji źródeł energii i bezpieczeństwie energetycznym

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego