KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 9

PYTANIE NR 9.
Rozważ następującą tabelę, która przedstawia różne typy publikacji:
Typ publikacji Opis
Monografia Jednotomowe opracowanie na określony temat
Czasopismo Regularnie publikowany zbiór artykułów na różne tematy
Encyklopedia Zbiór informacji na różne tematy, zazwyczaj ułożonych alfabetycznie
Atlas Zbiór map, zazwyczaj powiązanych ze sobą tematycznie

Wskaż, które z wymienionych publikacji można zakwalifikować jako wydawnictwo zwarte.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydawnictwo zwarte to publikacja ukończona w chwili wydania, wydana jednorazowo w jednym lub w określonej liczbie tomów. Monografia, encyklopedia i atlas spełniają tę cechę. Czasopismo jest wydawnictwem ciągłym, bo ukazuje się regularnie i nie ma z góry ustalonego zakończenia.

Pełne wyjaśnienie:

Pojęcie wydawnictwa zwartego odnosi się do takich publikacji, które są ukończone w momencie wydania: ukazują się jednorazowo jako całość (w jednym tomie) albo w z góry określonej liczbie tomów/części. Kluczowa jest więc "zamkniętość" wydawnicza: publikacja ma wyraźnie domknięty zakres i nie jest planowana jako nieskończony cykl.

Dlatego jako wydawnictwa zwarte można zakwalifikować:

  • Monografię – to opracowanie na określony temat, mające zamknięty zakres treści.
  • Encyklopedię – mimo że może być wielotomowa, jest wydana jako komplet (w określonej liczbie tomów) i stanowi zamknięte dzieło.
  • Atlas – podobnie jak encyklopedia, jest publikacją całościową (często tematyczną), a nie cykliczną serią bez końca.

Natomiast czasopismo to typowe wydawnictwo ciągłe: ukazuje się regularnie w kolejnych numerach/zeszytach, zwykle bez z góry określonego momentu zakończenia. Ten element ciągłości odróżnia je od wydawnictw zwartych.

Dlaczego pozostałe warianty odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Monografia i Encyklopedia" – pomija atlas, który również jest wydawnictwem zwartym.
  • "Czasopismo i Atlas" – błędnie włącza czasopismo, które z definicji ma charakter ciągły.
  • "Wszystkie wymienione publikacje" – to typowy błąd uogólnienia; czasopismo nie spełnia kryterium "zamkniętości".

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie pojawia się informacja o regularnym ukazywaniu się kolejnych numerów, jest to silny sygnał wydawnictwa ciągłego, a nie zwartego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wydawnictwo zwarte to publikacja ukończona w chwili wydania: ukazuje się jako całość (jeden tom) albo w z góry określonej liczbie tomów. Nie ma charakteru cyklicznego "bez końca", jak typowe czasopisma.
Wydawnictwo ciągłe ukazuje się sukcesywnie w kolejnych numerach/zeszytach i zwykle nie ma zaplanowanego zakończenia. Rozpoznasz je po cechach typu: periodyczność, numeracja roczników, stała częstotliwość wydań.
Czasopismo jest planowane jako publikacja regularna: pojawiają się kolejne numery, a całość nie jest "domknięta" w momencie wydania. To właśnie brak z góry ustalonego zakończenia przesądza o kwalifikacji jako wydawnictwo ciągłe.
W ujęciu bibliograficznym encyklopedia jest zwykle wydawnictwem zwartym, bo stanowi komplet w jednym tomie lub w określonej liczbie tomów. Uwaga: w praktyce mogą istnieć aktualizowane wersje, dlatego na egzaminie liczy się kryterium zamkniętości wydania.
Tak, atlas to najczęściej publikacja o zamkniętej zawartości (zbiór map w jednym tomie albo kilku tomach przewidzianych jako komplet). Nie ukazuje się periodycznie w numerach, więc spełnia cechy wydawnictwa zwartego.
Najczęściej są to: monografie, podręczniki, słowniki, encyklopedie, atlasy, albumy. Wspólna cecha: publikacja jest ukończona jako całość w chwili wydania, nawet jeśli ma kilka tomów (ale liczba tomów jest określona).
Monografia ma jeden, zamknięty temat i jest wydana jako całość. Czasopismo składa się z kolejnych numerów i wielu artykułów, a kluczową wskazówką jest regularność ukazywania się oraz brak z góry ustalonego końca wydawania.
Typowe błędy to: utożsamianie "zwartego" z "krótkiego", wybór na podstawie intuicji zamiast definicji oraz mylenie wielotomowości z ciągłością. Wielotomowa encyklopedia może być zwarta, jeśli tomy tworzą zaplanowany komplet.
Jest potrzebne m.in. przy prowadzeniu informacji bibliograficznej, kompletowaniu zbiorów, zamawianiu tytułów oraz w katalogowaniu. Inaczej obsługuje się prenumeratę czasopism (ciągłe), a inaczej zakup książek i atlasów (zwarte).
Ucz się definicji typów dokumentów i ćwicz rozpoznawanie po cechach: periodyczność, numeracja, zamkniętość treści, forma wydania. Pomaga tworzenie własnej tabeli: "zwarte" vs "ciągłe" z kilkoma przykładami dla każdej grupy.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Wydawnictwo zwarte to publikacja ukończona w chwili wydania, wydana jednorazowo w jednym lub w określonej liczbie tomów."

Materiały:

  • Słowniki i encyklopedie z zakresu bibliotekoznawstwa i informacji naukowej (hasła: wydawnictwo zwarte, wydawnictwo ciągłe)
  • Podręczniki do kwalifikacji źródeł informacji i dokumentów dla kierunków księgarsko-bibliograficznych
  • Materiały dydaktyczne dotyczące typologii dokumentów i podstaw opisu bibliograficznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego