KWALIFIKACJA EKA5 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 16.
Rozważ następującą tabelę przedstawiającą zmiany w cenie produktu i ilości sprzedanych jednostek:
Cena produktu Ilość sprzedanych jednostek
10 zł 100
20 zł 80
30 zł 60
Na podstawie powyższych danych, określ jakie jest prawo popytu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabeli wynika odwrotna zależność: gdy cena rośnie (10 zł → 30 zł), sprzedawana ilość maleje (100 → 60). To jest istota prawa popytu przy założeniu ceteris paribus, czyli bez zmian innych czynników wpływających na decyzje nabywców.

Pełne wyjaśnienie:

Prawo popytu opisuje podstawową zależność mikroekonomiczną między ceną dobra a ilością popytu (ile jednostek konsumenci chcą kupić przy danej cenie), przy założeniu ceteris paribus, czyli "pozostałe czynniki bez zmian". W praktyce oznacza to, że analizujemy sam wpływ ceny, a nie np. zmiany dochodów, mody, jakości produktu czy cen substytutów.

W danych z tabeli widać tę zależność bezpośrednio: gdy cena wzrasta z 10 zł do 20 zł, ilość spada ze 100 do 80, a gdy cena wzrasta do 30 zł, ilość spada do 60. Zatem poprawne jest stwierdzenie: "ilość popytu maleje wraz ze wzrostem ceny". To odpowiada standardowemu opisowi prawa popytu i jest spójne z ujemnym nachyleniem krzywej popytu w układzie cena–ilość.

  • Odpowiedź "ilość popytu rośnie wraz ze wzrostem ceny" odwraca znak zależności. Takie stwierdzenie jest typowe raczej dla intuicji "drożej = więcej", ale nie pasuje do popytu; częściej kojarzy się z prawem podaży (producenci skłonni oferować więcej przy wyższej cenie).
  • Odpowiedź "ilość popytu jest niezależna od ceny" przeczy obserwacji z tabeli, gdzie zmiany ceny współwystępują ze zmianami ilości w przeciwnym kierunku.
  • Odpowiedź "popyt i cena są wprost proporcjonalne" także jest niezgodna z danymi: wprost proporcjonalnie znaczyłoby, że wzrost ceny wiąże się ze wzrostem popytu, a tabela pokazuje spadek ilości.

Warto zapamiętać, że prawo popytu wynika m.in. z efektu substytucyjnego (droższe dobro zastępuje się tańszym) oraz efektu dochodowego (wyższa cena zmniejsza realną siłę nabywczą). Na egzaminie często pojawia się też pułapka: mylenie popytu z podażą albo nieuwzględnienie warunku ceteris paribus.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prawo popytu mówi, że przy niezmienionych innych warunkach (ceteris paribus) wzrost ceny dobra powoduje spadek ilości, którą konsumenci chcą kupić, a spadek ceny zwiększa kupowaną ilość. To podstawowa zasada wyjaśniająca ujemne nachylenie krzywej popytu.
Sprawdź kierunek zmian: jeśli wraz ze wzrostem ceny (np. 10 → 20 → 30) obserwujesz spadek ilości (np. 100 → 80 → 60), to wskazuje to na odwrotną zależność cena–popyt. To właśnie treść prawa popytu w danych liczbowych.
Bo popyt zależy nie tylko od ceny, ale też np. od dochodów, gustów, reklamy czy cen substytutów. Ceteris paribus oznacza, że te czynniki się nie zmieniają, więc można przypisać zmianę ilości wyłącznie zmianie ceny i poprawnie zinterpretować prawo popytu.
Popyt opisuje zachowanie kupujących (ile chcą nabyć przy danej cenie), a podaż zachowanie sprzedawców/producentów (ile chcą zaoferować przy danej cenie). Typowo popyt ma zależność odwrotną od ceny, a podaż dodatnią. Na testach to częsta pułapka pojęciowa.
Działa efekt substytucyjny (konsumenci szukają tańszych zamienników) oraz efekt dochodowy (wyższa cena zmniejsza realną siłę nabywczą). W rezultacie, przy wyższej cenie mniej osób kupuje dobro albo kupuje mniejsze ilości, co widać w danych sprzedażowych.
W realnej gospodarce mogą pojawić się sytuacje odstępstw (np. dobra prestiżowe lub zmiany innych czynników rynku). Jednak w zadaniach egzaminacyjnych zwykle obowiązuje klasyczna wersja prawa popytu z założeniem ceteris paribus, dlatego należy wskazać odwrotną zależność cena–ilość.
Najczęstsze są: mylenie popytu z podażą (zła "strona rynku"), pomijanie ceteris paribus, oraz uznanie, że dwa zdania opisujące to samo (np. "cena rośnie, popyt maleje" i "cena spada, popyt rośnie") to różne prawa. W testach wybieraj jedną, zgodną tezę.
Firma może przewidywać, że podwyżka ceny zwykle zmniejszy sprzedawaną ilość, a obniżka ją zwiększy. W analizach (np. w arkuszu kalkulacyjnym) porównuje się punkty cena–sprzedaż i ocenia, czy zmiana ceny może zwiększyć przychód oraz jak duża może być utrata wolumenu.
Ujemne nachylenie oznacza, że na wykresie (cena na osi pionowej, ilość na poziomej) wraz ze wzrostem ceny przesuwasz się w lewo po krzywej: ilość spada. To graficzne przedstawienie prawa popytu. Tabela z parami (cena, ilość) pozwala taki kształt "odtworzyć".
Fałszywe będą stwierdzenia o zależności dodatniej ("wzrost ceny zwiększa popyt") oraz o braku zależności ("popyt nie zależy od ceny"). Jeśli w danych cena rośnie, a ilość spada, prawidłowa treść musi mówić o zależności odwrotnej, a nie wprost proporcjonalnej.
info

Statystycznie 72% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z tabeli wynika odwrotna zależność: gdy cena rośnie (10 zł → 30 zł), sprzedawana ilość maleje (100 → 60).

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Prawo popytu" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_popytu (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy: "Law of demand" – https://www.khanacademy.org/economics-finance-domain/microeconomics/supply-demand-equilibrium/demand-curve-tutorial/a/law-of-demand (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyclopaedia Britannica: "Law of demand" – https://www.britannica.com/money/law-of-demand (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw mikroekonomii (rozdziały o popycie, krzywej popytu i ceteris paribus)
  • Materiały edukacyjne z ekonomii dla szkół średnich/techników: popyt, podaż, równowaga rynkowa
  • Ćwiczenia z interpretacji tabel i wykresów (cena–ilość) oraz testy jednokrotnego wyboru

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego