KWALIFIKACJA MEC5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 14.
Rozważ następujący fragment kodu programu CNC dla obrabiarki skrawającej:
N10 G90
N20 G00 X50 Y30
N30 G01 Z-5 F100
N40 G00 Z5
N50 M30
Określ, co oznacza linia N30.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Linia N30 zawiera G01, czyli ruch roboczy (interpolację liniową) z zadanym posuwem.
Adres Z-5 oznacza dojazd narzędzia w osi Z do współrzędnej -5 w aktualnym układzie (przy G90 bezwzględnie), a F100 określa wartość posuwu 100 mm/min dla tego ruchu.

Pełne wyjaśnienie:

W bloku N30 G01 Z-5 F100 kluczowe są trzy elementy: funkcja przygotowawcza (G), współrzędna osi oraz parametr posuwu (F).

  • G01 oznacza ruch roboczy po linii prostej (interpolację liniową). W przeciwieństwie do G00 nie jest to przejazd szybki, tylko ruch realizowany z prędkością wynikającą z posuwu.
  • Z-5 oznacza przemieszczenie w osi Z do współrzędnej -5. Ponieważ wcześniej jest G90, zapis jest interpretowany jako programowanie bezwzględne (do konkretnej współrzędnej w układzie odniesienia/układzie roboczym, a nie "o -5" względem bieżącej pozycji).
  • F100 określa posuw dla ruchu roboczego. W typowej konwencji ISO/FANUC F w G01 oznacza posuw liniowy (często w mm/min, zależnie od ustawień sterowania).

Dlatego poprawny opis tej linii to: przemieszczenie narzędzia wzdłuż osi Z do wartości -5 z posuwem 100.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Opis przejazdu w osiach X=50 i Y=30 dotyczy innego bloku (G00 X50 Y30) i nie pasuje do N30, bo w N30 nie ma adresów X ani Y.
  • Opis dojazdu do Z=5 nie zgadza się ze znakiem i wartością współrzędnej (w N30 jest Z-5). Dodatkowo w przykładzie ruch do Z5 pojawia się później jako G00 Z5.
  • "Zakończenie programu" odnosi się do funkcji M (np. M30), a nie do G01. W podanym fragmencie zakończenie programu jest w bloku z M30.

Wskazówka egzaminacyjna: czytając blok CNC, najpierw rozpoznaj tryb ruchu (G00/G01), potem oś i wartość współrzędnej, a na końcu parametry ruchu (np. F). To minimalizuje pomyłki wynikające z "przenoszenia" treści z poprzednich linii.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
G01 oznacza ruch roboczy narzędzia po linii prostej (interpolację liniową). Taki ruch wykonuje się z posuwem zadanym parametrem F, a nie z przejazdem szybkim jak w G00. Stosuje się go m.in. przy skrawaniu, zagłębianiu i planowaniu.
To polecenie ruchu roboczego: narzędzie ma pojechać w osi Z do współrzędnej -5, a prędkość ruchu ma wynikać z posuwu F=100. Przy wcześniejszym G90 zapis jest bezwzględny, czyli "do -5", nie "o -5".
Parametr F definiuje posuw, czyli tempo wykonywania ruchu roboczego osi w czasie obróbki. Bez prawidłowego F ruch G01 może być zbyt wolny (spadek wydajności) albo zbyt szybki (ryzyko pogorszenia jakości, przeciążenia narzędzia lub złamania).
Najczęściej F w G01 jest interpretowane jako mm/min, ale zależy to od ustawień i trybów sterowania (czasem spotyka się mm/obr). Na egzaminach zwykle przyjmuje się standardową interpretację posuwu liniowego, o ile w treści nie podano inaczej.
G00 to przejazd szybki (ruch pozycjonujący), używany do dojazdów bez skrawania. G01 to ruch roboczy wykonywany z posuwem F, używany w trakcie obróbki. Pomylenie tych kodów może skutkować złym czasem cyklu lub niebezpiecznym ruchem.
G90 włącza programowanie bezwzględne: podawane współrzędne (np. Z-5) są wartościami docelowymi w danym układzie odniesienia. Alternatywą jest G91 (przyrostowe), gdzie wartości oznaczają przesunięcie względem bieżącej pozycji.
Po ruchu roboczym do Z-5 często wykonuje się odjazd narzędzia w bezpieczne położenie, aby uniknąć kolizji podczas kolejnych przejazdów. G00 Z5 to typowy szybki odjazd w górę (bez skrawania) na dodatnią, bezpieczniejszą wysokość.
N30 to numer linii (numer bloku) w programie NC. Ułatwia czytanie, diagnostykę i wprowadzanie zmian, ale zwykle nie wpływa na samą trajektorię. Dzięki numerom bloków łatwiej odszukać miejsce błędu lub zatrzymać program na konkretnej linii.
Częste błędy to pomylenie znaku (Z- zamiast Z+), nieuwzględnienie trybu G90/G91 oraz brak sprawdzenia, gdzie jest punkt zerowy detalu. W praktyce warto analizować ścieżkę w symulatorze i porównywać Z "bezpieczne" z Z roboczym.
Ćwicz krótkie fragmenty programów i rób nawyk "czytania bloku": tryb (G00/G01), osie i wartości, parametry (F), potem funkcje M. Pomaga też symulacja toru narzędzia oraz praca na przykładach z dokumentacji sterowania używanego na zajęciach.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • LinuxCNC Documentation: "G1 Linear Move" (G01) – https://linuxcnc.org/docs/html/gcode/g-code.html#gcode:g1 (dostęp: 2026-03-01)
  • LinuxCNC Documentation: "G0 Rapid Move" (G00) – https://linuxcnc.org/docs/html/gcode/g-code.html#gcode:g0 (dostęp: 2026-03-01)
  • LinuxCNC Documentation: "G90 Absolute Distance Mode" – https://linuxcnc.org/docs/html/gcode/g-code.html#gcode:g90-g91 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Dokumentacja sterowania CNC używanego w pracowni (sekcja: kody G00/G01, tryby G90/G91, posuw F)
  • Instrukcje i tutoriale do symulacji toru narzędzia (suchy przebieg, symulacja 2D/3D)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw programowania NC: struktura bloku, adresy osi, posuwy i prędkości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego