KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 25.
Rozważ następujący opis bibliograficzny: Smith, John. "Wielkie odkrycia". Warszawa: Wydawnictwo Naukowe, 2010. Jaki jest błąd w tym opisie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W opisie książki podano elementy pozwalające ją jednoznacznie zidentyfikować: autora, tytuł, miejsce wydania, wydawcę i rok.
Według PN-ISO 690:2012 brak ISBN, liczby stron czy informacji o ilustracjach nie musi być błędem, bo są to dane fakultatywne lub warunkowe.

Pełne wyjaśnienie:

Opis bibliograficzny ma przede wszystkim umożliwić jednoznaczną identyfikację cytowanego źródła. W przypadku książki (monografii) kluczowe są dane takie jak: autor, tytuł oraz rok wydania, a w praktyce (i zgodnie z zaleceniami normy) często także miejsce wydania i wydawca. W podanym przykładzie wszystkie te informacje występują, więc opis spełnia swój podstawowy cel.

Odpowiedź "Brak błędów" jest poprawna, ponieważ elementy wskazane w pozostałych propozycjach nie są bezwzględnie wymagane w każdym opisie książki.

  • "Brak numeru ISBN" – norma dopuszcza pominięcie ISBN, gdy numer nie jest dostępny w dokumencie. Sam brak ISBN w zapisie nie przesądza więc o błędzie opisu.
  • "Brak informacji o liczbie stron" – liczba stron jest typowa i potrzebna przede wszystkim do lokalizacji w obrębie większej całości (np. artykuł w czasopiśmie, rozdział w pracy zbiorowej). Dla całej książki nie jest to element konieczny do identyfikacji w bibliografii.
  • "Brak informacji o ilustracjach" – dane o ilustracjach mogą się pojawiać w opisach katalogowych lub bardziej rozbudowanych charakterystykach, ale nie stanowią obowiązkowego elementu opisu bibliograficznego książki w standardowym spisie literatury.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal typ dokumentu (książka, artykuł, rozdział), a dopiero potem oceniaj, które elementy są wymagane, a które tylko opcjonalne. To ogranicza typowe pomyłki polegające na "dopisywaniu obowiązków" z innych rodzajów opisów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Opis bibliograficzny książki to zestaw danych (np. autor, tytuł, wydawca, rok), który pozwala jednoznacznie zidentyfikować publikację i ją odnaleźć. W bibliografii ma być przede wszystkim praktyczny: ma prowadzić czytelnika do konkretnego źródła.
Norma rozróżnia elementy obowiązkowe i fakultatywne. Dla książki kluczowe są dane identyfikujące: autor (lub tytuł), tytuł i rok, a często też (zalecane) miejsce i wydawca. Celem jest identyfikacja, a nie maksymalna szczegółowość.
ISBN bywa traktowany jako ważny identyfikator, ale nie każda książka go posiada (np. starsze wydania, druki okolicznościowe). PN-ISO 690:2012 dopuszcza pominięcie ISBN, gdy nie ma go w dokumencie, więc sam brak w zapisie nie przesądza o błędzie.
Liczba stron jest szczególnie użyteczna, gdy trzeba wskazać lokalizację w obrębie większej całości, np. strony artykułu w czasopiśmie albo rozdziału w książce zbiorowej. Dla opisu całej książki w bibliografii zwykle nie jest to element konieczny.
Informacja o ilustracjach może być przydatna w opisach katalogowych lub charakterystykach księgarskich, ale w standardowym opisie bibliograficznym (zorientowanym na identyfikację źródła) nie jest to element obowiązkowy. Jej brak nie musi oznaczać błędu.
Najpierw sprawdź, czy są dane kluczowe do identyfikacji: autor/tytuł, tytuł, rok oraz czy reszta informacji jest spójna (miejsce, wydawca). Błąd to zwykle brak elementu krytycznego albo pomieszanie danych, które uniemożliwia ustalenie, o jaką publikację chodzi.
Elementy zalecane poprawiają kompletność i ułatwiają odnalezienie źródła (np. wydawca), ale ich brak nie zawsze dyskwalifikuje opis. Elementy fakultatywne dodaje się, gdy są dostępne i potrzebne (np. ISBN, szczegóły fizyczne), a pomija, gdy ich nie ma.
Tak, bo ułatwia czytanie i porównywanie zapisów. Standardy (w tym PN-ISO 690:2012) opisują typową strukturę i interpunkcję. W praktyce egzaminacyjnej najważniejsze jest jednak, aby dane były czytelne, spójne i identyfikujące; drobne różnice stylistyczne nie zawsze oznaczają błąd merytoryczny.
Typowe pomyłki to: uznawanie każdego braku za błąd (np. ISBN), przenoszenie wymogów z opisów artykułów (strony) na książki, oraz pomijanie danych kluczowych (autor/tytuł/rok). Często działa też automatyzm: "im więcej danych, tym lepiej" zamiast oceny wymagań.
Ćwicz na przykładach: osobno dla książki, artykułu i rozdziału. Zawsze pytaj: "czy te dane wystarczą do identyfikacji?" oraz "czy brakujący element jest obowiązkowy czy warunkowy?". To pomaga szybko eliminować pułapki w odpowiedziach.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-ISO 690:2012 – dokumentacja. Przypisy bibliograficzne. Zawartość, forma i struktura (norma dotycząca zasad sporządzania opisów bibliograficznych), Polski Komitet Normalizacyjny.
  • ISO 690:2010 – Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources (standard bazowy dla wersji krajowych).
  • NISO RP-8-2017 – Journal Article Versions (JAV): Recommendations of the NISO/ALPSP JAV Technical Working Group, National Information Standards Organization (kontekst różnic między typami opisów i lokalizacją w obrębie źródeł).

Materiały:

  • Tekst normy PN-ISO 690:2012 (opracowanie zasad i przykładów dla książek i artykułów)
  • Materiały dydaktyczne z informacji naukowej i bibliografii (elementy opisu, typy dokumentów)
  • Ćwiczenia praktyczne: porównywanie opisów książek vs artykułów vs rozdziałów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego