KWALIFIKACJA ELE2 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 35.
Rozważ następujący układ sterowania silnikiem elektrycznym. Silnik jest sterowany przez stycznik, który jest kontrolowany przez przycisk start i stop. Przycisk start jest normalnie otwarty, a przycisk stop jest normalnie zamknięty. Kiedy naciśniesz przycisk start, stycznik się zamyka i silnik zaczyna pracować. Co się stanie, gdy naciśniesz przycisk stop?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Naciśnięcie STOP (styk NC) powoduje rozwarcie obwodu sterowania cewką stycznika. Po zaniku zasilania cewki stycznik "odpada", jego styki mocy się rozwierają i silnik traci zasilanie, więc przestaje pracować. To podstawowa funkcja przycisku STOP w układzie START/STOP.

Pełne wyjaśnienie:

W typowym układzie sterowania silnikiem przyciski START i STOP pracują w obwodzie sterowania cewką stycznika, a stycznik załącza/wyłącza dopiero obwód mocy silnika.

START jest stykiem NO (normalnie otwartym). Po naciśnięciu chwilowo zamyka obwód sterowania, dzięki czemu cewka stycznika dostaje zasilanie i stycznik zadziała (zamknie styki mocy). W praktyce często stosuje się jeszcze styk pomocniczy stycznika do podtrzymania, ale niezależnie od tego kluczowa jest rola STOP.

STOP jest stykiem NC (normalnie zamkniętym), czyli w stanie spoczynku przewodzi, a po naciśnięciu rozłącza. Gdy naciśniesz STOP, przerywasz zasilanie cewki stycznika. Cewka przestaje być zasilana, więc stycznik "odpada" (wraca do stanu spoczynkowego). To powoduje rozwarcie styków mocy i silnik przestaje być zasilany, a więc zatrzymuje się.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Stycznik pozostanie zamknięty, a silnik będzie nadal pracować." – byłoby to możliwe tylko wtedy, gdy STOP nie przerywałby obwodu cewki (np. błędne włączenie, obejście STOP, zablokowany styk), ale nie wynika to z opisu. W poprawnie zrealizowanym układzie STOP ma przerwać sterowanie.
  • "Stycznik zostanie otwarty, ale silnik będzie nadal pracować." – jeśli styki mocy stycznika się rozwierają, silnik w typowym obwodzie traci zasilanie i nie powinien pracować. Wyjątki (np. inny tor zasilania) nie są tu opisane.
  • "Stycznik pozostanie zamknięty, ale silnik przestanie pracować." – to sprzeczność w realiach standardowego układu: zamknięty stycznik zwykle oznacza podane zasilanie na silnik. Zatrzymanie przy zamkniętym styczniku wymagałoby innej przyczyny (awaria silnika, zabezpieczenie, brak fazy), której w pytaniu nie podano.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj zasadę: STOP jest prawie zawsze NC, aby przerwanie przewodu lub uszkodzenie elementu powodowało zatrzymanie (zachowanie bezpieczne).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
NC oznacza, że w stanie spoczynku styk przewodzi (obwód jest zamknięty), a po naciśnięciu przycisku styk się rozwiera i przerywa obwód. W układach START/STOP daje to bezpieczne działanie: każde rozłączenie obwodu sterowania powoduje zatrzymanie napędu.
Styk NO nie przewodzi w spoczynku. Po naciśnięciu START chwilowo zamyka obwód sterowania, co zasila cewkę stycznika. Stycznik zadziała i załączy styki mocy silnika. W praktyce często stosuje się też podtrzymanie stycznika stykiem pomocniczym.
STOP (NC) po naciśnięciu rozwiera obwód sterowania, więc cewka stycznika traci zasilanie. Stycznik "odpada", a jego styki mocy rozłączają zasilanie silnika. Bez zasilania silnik przestaje pracować, więc układ realizuje funkcję zatrzymania.
Cewka stycznika to element elektromagnesu, który po podaniu napięcia przyciąga mechanizm i zmienia stan styków (mocy i pomocniczych). Przycisk STOP przerywa zasilanie tej cewki, więc stycznik wraca do stanu spoczynkowego i rozłącza obwód silnika.
W prawidłowym układzie START/STOP – nie, bo STOP odcina zasilanie cewki stycznika. Silnik mógłby dalej pracować tylko w sytuacjach nietypowych, np. gdy STOP jest obejściem zmostkowany, stycznik jest sklejony mechanicznie lub silnik ma alternatywne zasilanie niezależne od stycznika.
Najczęstsze błędy to: mylenie pojęć "normalnie" (stan spoczynku) z "po naciśnięciu", utożsamianie START z NC i STOP z NO oraz brak powiązania: STOP przerywa obwód cewki. Pomaga rysowanie prostego schematu obwodu sterowania.
Podtrzymanie realizuje zwykle styk pomocniczy NO stycznika, włączony równolegle do START. Po zadziałaniu stycznika styk pomocniczy zamyka się i "trzyma" zasilanie cewki po puszczeniu START. Naciśnięcie STOP nadal przerywa obwód i wyłącza stycznik.
Styk NC daje zachowanie bezpieczne (fail-safe). Jeśli przewód się urwie, zacisk się poluzuje albo element ulegnie uszkodzeniu, obwód sterowania zostaje przerwany i stycznik odpada, zatrzymując napęd. Przy STOP jako NO przerwa w obwodzie mogłaby uniemożliwić zatrzymanie.
Można wykonać pomiar ciągłości/rezystancji na stykach STOP przy nienaciśniętym i naciśniętym przycisku (zgodnie z zasadami BHP i przy odłączonym zasilaniu). W pracy serwisowej obserwuje się też, czy po wciśnięciu STOP gaśnie cewka (brak podtrzymania) i stycznik odpada.
Często pojawiają się zadania o rozpoznanie funkcji NO/NC, analizę prostego schematu START/STOP, rolę styku podtrzymania, skutki uszkodzeń (np. brak reakcji na START) oraz dobór elementów zabezpieczających. Warto umieć opisać zależność: cewka → stycznik → zasilanie silnika.
info

Statystycznie 84% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Naciśnięcie STOP (styk NC) powoduje rozwarcie obwodu sterowania cewką stycznika."

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny elektrotechniki (aparatura łączeniowa i obwody sterowania)
  • Schematy ideowe podstawowych układów START/STOP w podręcznikach do elektrotechniki/automatyki
  • Instrukcje producentów aparatury sterowniczej (styczniki, przyciski) omawiające obwody sterowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego